Μετά το τέλος της διάλεξης σε παιδιά του Λυκείου για τα βιώματά της στο Ολοκαύτωμα, ρώτησα τη Ρίνα Ρεβάχ κατά πόσο δεν θα την κούραζε να την επαναλάβει σε λίγη ώρα σε παιδιά του Γυμνασίου. «Όχι – μου είπε – δεν θα κουραστώ… γι’ αυτό το σκοπό ήρθα στην Κύπρο και είπα στον εαυτό μου ότι πριν «αποχωρήσω», πρέπει ν’ αφήσω μια πετρούλα, ένα λιθαράκι γι’ αυτούς που έφυγαν τόσο άδικα… για τη γνωστοποίηση αυτής της τραγωδίας του εβραϊκού λαού…».
Η διάλεξη της βασίζεται στο κείμενο της με τίτλο «Κατάθεση ψυχής» που έγραψε το 2016 «με απίστευτη φόρτιση», όπως ανέφερε και με επίκεντρο ένα ταξίδι που έκανε εκείνο το χρόνο στα μνημεία της εξόντωσης των Εβραίων στην Πολωνία, στο πλαίσιο του «March of the Living» («Η Πορεία των Ζωντανών») ενός ετήσιου διεθνούς εκπαιδευτικού προγράμματος με θέμα το Ολοκαύτωμα. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων στο ταξίδι ήταν νέοι γύρω στα 20, μεταξύ των οποίων ο εγγονός της Ίζη, όπως μου είπε. «Το κείμενο – έγραψε – το αφιερώνω στον Ίζη μου και μετά από αυτόν, στην οικογένεια που θα αποκτήσει, για να μάθουν όση περισσότερη αλήθεια γίνεται, για το Ολοκαύτωμα. Είχα την τύχη να είναι μαζί μου στο ταξίδι κι αυτό με χαροποιούσε, αλλά και με άγχωνε. Δεν ήθελα με τίποτα να τον φορτώσω με το δικό μου ασήκωτο βάρος και γινόμουν όσο πιο αόρατη γινόταν»…
Η Ρίνα Ρεβάχ αφηγείται στο κείμενο τις επώδυνες επισκέψεις στο εβραϊκό νεκροταφείο της Βαρσοβίας, στο στρατόπεδο της Treblinka και στον τελικό προορισμό, το Auschwitz Birkenau με τους «φούρνους» όπου έκαιγαν τους κρατούμενους, «ανάμεσα στα σκοτεινά, απειλητικά δάση…» « Όλα αυτά – έγραψε – τα έζησα με μια ομάδα πολύ νέων ανθρώπων. Αξία ανεκτίμητη. Κάποτε είχα αναφέρει ότι τα γεράματα είναι κολλητικά, χειρότερα από τη γρίπη. Σήμερα ανακάλυψα ότι τα νιάτα έχουν απίστευτη μεταδοτικότητα. Από τη ζωντάνια αυτών των παιδιών, το ενδιαφέρουν τους για όλα και τη φροντίδα τους για μένα, σε κάθε λακκούβα, σε κάθε σκάλα, πήρα κουράγιο. Κόλλησα λίγα νιάτα, που μου χρειαζόταν απελπισμένα»..
