Μέσα στον μακρύ, δύσκολο και φλύαρο προεκλογικό αγώνα που διανύσαμε και ο οποίος ευτυχώς τελειώνει, η κυπριακή οικονομία βίωσε το δικό της μαρτύριο. Τη διαφήμιζε η Κυβέρνηση, την υποβάθμιζε η αντιπολίτευση, ενώ ανάλογο μαρτύριο στα χέρια των πολιτικών και των υποψηφίων προέδρων πέρασε και η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, η γνωστή ΑΤΑ. Αυτή έφαγε τον τελευταίο καιρό δυνατά χαστούκια και από την εργοδοτική πλευρά, η οποία διακαώς επιδιώκει την κατάργηση της.
Υπό το πρόσχημα της δύσκολης χρονιάς που θα διανύσουμε το 2023, οι εργοδότες αρνούνται να παραχωρήσουν την ΑΤΑ στην πλήρη της μορφή και δεν παρακάθονται σε διάλογο για να πετύχουν νέα απόδοση της ΑΤΑ στη βάση της φιλοσοφίας της, όπως προνοεί η συμφωνία της 28ης Ιουλίου 2017, η οποία συνομολογήθηκε με τη καθοδήγηση της α. Ζέτας Αιμιλιανίδου, η οποία είχε υψηλές κοινωνικές αντιλήψεις και ευαισθησίες. Κάτι που απέδειξε έμπρακτα κατά την πολύχρονη παρουσία της στο Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Λιγότερη ανάπτυξη
Τούτων εισαγωγικώς λεχθέντων, να επιστρέψουμε στην κυπριακή οικονομία, για να δούμε πόσο δύσκολο ή πόσο μαύρο ή πόσο γκρίζο θα είναι τελικά το 2023.
Με βάση επίσημα οικονομικά και αριθμητικά στοιχεία που συνοδεύουν τον κρατικό προϋπολογισμό του 2023, όπως εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και αργότερα από τη Βουλή, εκείνο που αβίαστα εξάγεται είναι πως η φετινή χρονιά θα διατρέξει οικονομικά με άλλη ταχύτητα. Δεν θα καταγράψει ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της τάξης του 6%, όπως έγινε το 2022, όμως με βάση την πηγή των στοιχείων που προαναφέραμε (Υπουργικό Συμβούλιο), η οικονομία θα πετύχει ρυθμό ανάπτυξης 3% για το 2023 και 3.3% για το 2024. Η οικονομία δεν θα μπει σε ύφεση και αυτό είναι πολύ θετικό στοιχείο και για να γράφεται και για να λέγεται.
Με 3% ανάπτυξη το 2023 και 6% το 2022 και πέραν του 5.5% το 2021, κανένας τίμιος άνθρωπος δεν μπορεί να αρνηθεί να καταβάλει την ΑΤΑ και να συμβάλει στη σταδιακή – έστω – επαναφορά της, για να αποκαθίσταται πλήρως η αγοραστική αξία των μισθών από τη διάβρωση από τον πληθωρισμό.
Μέσα από τα ίδια οικονομικά στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού, το 2023 θα προκύψουν ανάμεσα σ’ άλλα και τα εξής θετικά στοιχεία για την οικονομία:
(α) Θα υπάρξει μείωση της ανεργίας από το 7% της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού (ΕΕΔ) το 2022 στο 6.4% το 2023 και 5.7% στο 2024 (πρόβλεψη). Δηλαδή φέτος θα υπάρξουν περίπου 3.000 άνεργοι λιγότεροι από πέρσι.
(β) Ο πληθωρισμός άρχισε ήδη να καταγράφει πτωτική πορεία. Το 2022 έκλεισε στο 8.7%, ενώ για φέτος προβλέπεται ότι θα μειωθεί στο 3%, ενώ το 2024 θα πέσει στο 2%, όπως προβλέπει αρμοδίως το Υπουργείο Οικονομικών.
(γ) Το δημόσιο χρέος από 89.3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) που ήταν το 2022, θα μειωθεί το 2023 στο 83.3% του ΑΕΠ και στο 76.5% το 2024.
Με απλά λόγια, η κυπριακή οικονομία τη χρονιά που διανύουμε δεν θα μπει σε ύφεση. Απλά θα τρέξει με χαμηλότερη ταχύτητα, όπως εκτιμά το Υπουργείο Οικονομικών. Ακόμη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στις δικές του προβλέψεις για την οικονομία συμφωνεί και αναφέρει πως η ανάπτυξή της για το 2023 θα κυμανθεί μεταξύ 2.5% και 3%.
Όχι εφησυχασμός
Για τη χρονιά που διανύουμε θα πρέπει (όπως βέβαια και για κάθε χρονιά) να μην υπάρξει κανένας εφησυχασμός, ούτε κανένα πισωγύρισμα, κυρίως ως προς την ευρωστία της οικονομίας, η οποία διαρκώς απειλείται από το σπάταλο κράτος, τη φοροδιαφυγή, τη γραφειοκρατία αλλά και την καθυστέρηση στις σοβαρές μεταρρυθμίσεις.
Μακριά από πανικό θα πρέπει να γίνει σοβαρή και μελετημένη διαχείριση της αύξησης των επιτοκίων, που χρησιμοποιείται ως μέσο συγκράτησης του πληθωρισμού και εδώ ακριβώς επιβάλλεται εγρήγορση και επαγρύπνηση, τόσο από την Κυβέρνηση όσο και από την Κεντρική Τράπεζα, για να αποφευχθεί τυχόν αύξηση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Όποιος και αν κληθεί να αναλάβει τη διαχείριση της κυπριακής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, θα πρέπει να έχει καλά στο νου του το εξής: ο τόπος πηγαίνει καλά και η οικονομία ευημερεί όταν υπάρχει απόλυτη και αρμονική συνεργασία ανάμεσα στις πολιτικές και παραγωγικές δυνάμεις, με την έγνοια όλων να είναι η δημοσιονομική πειθαρχία, η δημοσιονομική σταθερότητα και η κοινωνική συνοχή. Όλα τα υπόλοιπα έπονται.
Υ.Γ.: Η ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας δεν απειλείται από την ΑΤΑ. Για πέραν των εφτά χρόνων ήταν παγοποιημένη αλλά η ανταγωνιστικότητα δεν βελτιώθηκε. Υπάρχει κάποια πειστική απάντηση για τούτο, από τους φανατικούς πολέμιους του θεσμού;
* Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
