Έχουμε καταντήσει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή σαν Monopoly και να δεχόμαστε κάποια πράγματα σαν κανόνες
Με μια απλή απόφαση στα γραφεία της ΕΚΤ, στη Φρανκφούρτη, αποφασίστηκε όπως αρχίσουμε όλοι να κάνουμε επιπρόσθετες συνεισφορές στις εμπορικές τράπεζες και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Ο μικρός μου γιος είναι λάτρης της Monopoly, του γνωστού διαχρονικού παιχνιδιού, μέσα από το οποίο οι παίχτες ανταγωνίζονται για το ποιος θα πάρει θέση ισχύος στην αγορά ακινήτων. Νικητής είναι αυτός που θα καταφέρει να επιβιώσει στέλνοντας τους υπόλοιπους παίκτες στη χρεοκοπία.
Πριν λίγες μέρες, παίζοντας το παιχνίδι αυτό με τον γιο μου, κατάφερε να αγοράσει περισσότερα οικόπεδα από μένα και μάλιστα να κτίσει σπίτια και ξενοδοχεία. Είχα βρεθεί σε μια δύσκολη θέση, αφού σε κάθε γύρο κατέληγα να τον πληρώνω αρκετά ενοίκια. Βλέποντας με στη θέση αυτή, ο γιος μου προσφέρθηκε να αγοράσει μερικά από τα οικόπεδά μου και μάλιστα σε πολύ ψηλή τιμή, για να βοηθήσει τη ρευστότητά μου. Η ρευστότητα μου, βέβαια, παρόλο ότι βελτιώθηκε προσωρινά, στη συνέχεια επιδεινώθηκε περισσότερο αφού ο “αντίπαλος” είχε ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση του, συσσωρεύοντας κι άλλα ακίνητα. Κι όσο κι αν ο 8χρονος γιος μου ευαισθητοποιήθηκε και θέλοντας να επιβιώσω μού χάριζε χρήματα (εν είδει επιδομάτων), η μοίρα μου ήταν προδιαγεγραμμένη. Ήταν σε θέση ισχύος.
Συσσώρευση και αποξένωση γης
Οι παραλληλισμοί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού δυστυχώς ήταν εύκολοι. Σε ένα πολύ πιο πολύπλοκο και σύνθετο σκηνικό, οι οικονομίες του κόσμου λειτουργούν πολύ απλά όπως ένα παιχνίδι Monopoly. Ειδικά στον τομέα τον ακινήτων, το σκηνικό που βλέπουμε τα τελευταία χρόνια είναι τουλάχιστον ανησυχητικό.
Το βλέπουμε ξεκάθαρα και εδώ στη χώρα μας, όπου πλέον o κάθε λογής κεφαλαιοκράτης συσσωρεύει γη, είτε για άμεση εκμετάλλευση, είτε για μελλοντική εκμετάλλευση, είτε απλά για να παρκάρει τα λεφτά του σε μια ασφαλή μακροπρόθεσμη επένδυση. Και επειδή τα λεφτά είναι πολλά, οι Κύπριοι πουλάνε μετά χαράς.
Είναι βέβαια και αυτοί που δεν πουλάνε μετά χαράς αλλά από ανάγκη, διότι τα χρέη είναι πολλά και οι οικογενειακές ανάγκες και υποχρεώσεις μεγάλες. Οι οποίες ανάγκες βέβαια όλο και αυξάνονται, μέσα σε ένα οικονομικό περιβάλλον που όλα πάνε πάνω. Τα ενοίκια, τα τρόφιμα, το ρεύμα και ό,τι άλλο σκεφτείς. Μια ατέρμονη πληθωριστική τάση, η οποία δεν είναι αποτέλεσμα της υπερθέρμανσης της οικονομίας αλλά αποτέλεσμα κυρίως των προβλημάτων εφοδιασμού που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και των ελλείψεων σε φυσικό αέριο, σιτηρά και άλλων πρώτων υλών, οι οποίες δημιούργησαν ένα ντόμινο αυξήσεων των τιμών.
Εισφορές στις τράπεζες
Σε καμία περίπτωση ο πληθωρισμός δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ευρωπαϊκής οικονομίας η οποία ξαφνικά μεγαλούργησε αφού και οι όποιες σημαντικές αυξήσεις του ρυθμού ανάπτυξης το 2021 ήταν περισσότερο επαναφορά στην κανονικότητα μετά τις ραγδαίες μειώσεις από το 2020 και τις επιπτώσεις του Covid-19. Κι όμως, με μια υπεραπλουστευμένη δικαιολογία, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κα Λαγκάρντ, μας λέει κάθε δυο και τρεις πως για να δαμάσουμε τον καλπάζοντα πληθωρισμό απαιτείται συνεχής αύξηση επιτοκίων. Ένα εργαλείο νομισματικής πολιτικής, το οποίο όντως μπορεί να λειτουργήσει σε περιόδους υπερθέρμανσης των οικονομιών. Η αύξηση επιτοκίων, όμως, στην προκειμένη περίπτωση δεν θα αυξήσει τις προμήθειες φυσικού αερίου, ούτε θα παράξει περισσότερα σιτηρά. Στη δική μου αντίληψη, αν ήθελαν πραγματικά να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις του πληθωρισμού του 2022, θα μπορούσαν να είναι πιο ευρηματικοί και στοχευμένοι (προσωπικά θα μπορούσα να σκεφτώ 2-3 τρόπους και είμαι σίγουρος πως και εσύ) και όχι να στοχοποιείται το σύνολο της κοινωνίας, ωσάν και το ταξίδι που έκανες ή το αυτοκίνητο που αγόρασες υπερθέρμαναν ξαφνικά την οικονομία.
Με μια απλή απόφαση στα γραφεία της ΕΚΤ, στη Φρανκφούρτη, αποφασίστηκε όπως αρχίσουμε όλοι να κάνουμε επιπρόσθετες συνεισφορές στις εμπορικές τράπεζες και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, για να ρίξουμε όλοι μαζί τον πληθωρισμό, ώστε να δούμε σε κάποια φάση ξανά άσπρη μέρα.
Στο μεταξύ, όμως, ένα μεγάλο ποσοστό των συνανθρώπων μας, οι οποίοι είναι ήδη πιεσμένοι από τις ψηλές τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια, ενοίκια, κλπ., καλούνται τώρα να πληρώσουν δυσβάστακτα ποσά σε τόκους, τα οποία με μαθηματική ακρίβεια θα τους οδηγήσουν σε ανάγκη αναδιάρθρωσης δανείων, κόκκινα δάνεια, δεσμεύσεις περιουσιών και τελικά εκποιήσεις και ξεπούλημα σε επενδυτικά ταμεία. Σε αυτούς που είναι σε θέση ισχύος, αυτούς που έχουν ήδη συσσωρεύσει και δουλειά τους είναι να συσσωρεύουν.
Οι κανόνες του παιγνιδιού
Ζωή Monopoly; Αυτό είναι; Δεν σας το κρύβω ότι παίζοντας Monopoly με τον γιο μου, με έπιασε μελαγχολία. Έχουμε καταντήσει να αντιμετωπίζουμε τη ζωή σαν Monopoly και να δεχόμαστε κάποια πράγματα σαν κανόνες. Αυτοί είναι οι κανόνες του παιχνιδιού λέει, και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα.
Η κα Λαγκάρντ είπε αύξηση επιτοκίων και εμείς το δεχόμαστε ωσάν να είναι οι νόμοι του Νεύτωνα, που ακόμη κι αυτοί επιδέχονται αμφισβήτησης. Εμείς όμως τίποτα. Μάταια περίμενα και περιμένω κάποιο οργανωμένο σύνολο, κάποιο πολιτικό κόμμα, να ρωτήσει, να αμφισβητήσει, να διαμαρτυρηθεί για την ορθότητα του μέτρου. Όλα νομοτελειακά, όλα με υποτέλεια. Και τι να κάνεις να μου πεις; Να βγεις στους δρόμους; Να διαδηλώσεις; Να διαμαρτυρηθείς; Πού; Σε ποιους;
Όποτε νιώσει ο κόσμος ότι έφτασε ο κόμπος στο χτένι, βγαίνει στους δρόμους, κάνει διαδηλώσεις, κάνει απεργίες, και στην τελική τιμωρεί και τους κυβερνώντες, ψηφίζοντας άλλους. Μόνο και μόνο οι αναρίθμητες περιπτώσεις που μας έρχονται στον νου, όπου όλες αυτές οι δράσεις δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα, μας πιάνει η απελπισία και η απογοήτευση.
Και επειδή το άρθρο πραγματεύεται κανόνες παιχνιδιού, είμαι της εντύπωσης πως τόσο καιρό παίζαμε και παίζουμε το παιχνίδι μας λάθος. Ως κοινωνία, χρησιμοποιούμε τα ίδια όπλα και μέσα κάθε φορά που τα πράγματα δεν πάνε καλά και περιμένουμε κάτι άλλο να συμβεί. Όμως, για να αλλάξει το αποτέλεσμα, πρώτα απ’ όλα πρέπει να αλλάξουμε τους στόχους του παιχνιδιού. Αν ο στόχος όλων των παιχτών είναι να επιβιώσει ο δυνατότερος, τότε και οι κανόνες δύσκολα θα αλλάξουν.
Μια εταιρεία συλλογικής ιδιοκτησίας
Αν όμως μια μεγάλη μερίδα της κοινωνίας αποφασίσει πως ο στόχος του παιχνιδιού είναι η συνεργασία και η συλλογική ευημερία, τότε μπορούμε να θέσουμε νέους κανόνες, οι οποίοι θα αλλάξουν και το αποτέλεσμα. Τους κανόνες αυτούς προσπαθούμε να αλλάξουμε μέσα από την ίδρυση της πρώτης εταιρείας συλλογικής ιδιοκτησίας στη Λεμεσό. Διότι η ζωή είναι όντως ένα παιχνίδι Monopoly. Τους κανόνες του παιχνιδιού, όμως, εξακολουθούμε να μπορούμε να τους αλλάξουμε. Συλλογικά.
Για περισσότερες πληροφορίες για την πρωτοβουλία μας και πώς μπορείτε και εσείς να γίνεται μέρος της προσπάθειας, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας στο cocolimassol.cy ή να μας πάρετε τηλέφωνο στο 77774080.
* Οικονομολόγος/ Σύμβουλος Επιχειρήσεων
Ιδρυτικό μέλος «COCO Collective Ownership Company Limassol Limited»
