Τους προηγούμενους μήνες, τα ελληνοτουρκικά βρέθηκαν σε μια κρίσιμη καμπή, καθότι πολλοί αναλυτές εκτιμούσαν την πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου για το οποίο φαίνεται ότι η ελληνική διπλωματία προετοιμάστηκε δια μέσου των εντατικοποιημένων σχέσεων με τη Δύση και κυρίως με τις ΗΠΑ. Αυτό που αλλάζει το τελευταίο διάστημα είναι το εξ ορισμού συγκρουσιακό λεκτικό εκ μέρους της Τουρκίας, το οποίο είναι παρών, αλλά σαφώς ηπιότερο. Γνωρίζουν, ωστόσο, πολύ καλά στην ελληνική διπλωματία ότι η πάγια στρατηγική της Τουρκίας, τόσο στην ευρύτερη περιοχή της, όσο και έναντι της Ελλάδος, δεν πρόκειται να αλλάξει. Ο στόχος της Τουρκίας δια μέσου της επιλογής της για αποκλιμάκωση είναι πρώτον, να δημιουργήσει τις απαραίτητες για εκείνη εντυπώσεις στη διεθνή κοινότητα και δεύτερον, να επαναφέρει με δεξιοτεχνία την ατζέντα των συνομιλιών, η οποία συμπεριλαμβάνει τις διαφορές της με την Ελλάδα και μεταξύ άλλων ζητήματα που αφορούν την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, όπου τίθεται φυσικά και ζήτημα Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε μεγάλα ελληνικά νησιά, καθώς και την αποστρατιωτικοποίηση των ανατολικών νησιών του Αιγαίου, η οποία σχετίζεται με τις γκρίζες ζώνες κυριαρχίας στο Αιγαίο. Ως προς την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, η Τουρκία γνωρίζει ότι η Ελλάδα δεν δύναται να διαπραγματευτεί και δεν συνομιλεί για ζητήματα που αφορούν την άμυνα. 

Εδώ, προκύπτει η ανάγκη για ψύχραιμη αξιολόγηση του πλάνου δράσης, αλλά κυρίως των αντανακλαστικών κινήσεων της ελληνικής διπλωματίας στο πλαίσιο των φονικών σεισμών στην Τουρκία, οι οποίοι φέρνουν μαζί τους την αποκλιμάκωση της κρίσης σε συνδυασμό πάντα με τον προεκλογικό αγώνα. Ο Έλληνας ΥΠΕΞ ταξίδεψε μέχρι την Αντιόχεια και το στρατηγείο αντιμετώπισης του σεισμού. Πολιτικοί, δημοσιογραφικοί και άλλοι κύκλοι έκριναν τη στάση του Έλληνα ΥΠΕΞ, ο οποίος έτεινε χέρι φιλίας και συνεργασίας στον Τούρκο ομόλογό του. Επαναλαμβάνουμε, κάτι τέτοιο συνέβη στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών ζητημάτων που προέκυψαν μετά τους σεισμούς. Υπενθυμίζουμε, επίσης, ότι στη διάσκεψη των δωρητών για την Τουρκία συμμετείχε και η Ελλάδα. Άλλωστε, τέτοιου είδους πρακτικές αποτελούν πάγια πολιτική των κρατών με στόχο την αντιμετώπιση φυσικών ή άλλων καταστροφών. Σε αυτό το σημείο πρέπει να εντάξουμε στο συλλογισμό μας το εξής: Οποιαδήποτε κι αν είναι η αιτία ή η έστω η αφορμή της αποκλιμάκωσης μιας κρίσης στις διεθνείς σχέσεις, είτε υπάρχουν δηλαδή ζητήματα ανωτέρας βίας, είτε εκλογικές διαδικασίες εν όψει, είτε ακόμα και οικονομική δυστοκία, η οποία θα προκαλέσει αναγκαστική αποκλιμάκωση, το αντίπαλον δέος, εάν φυσικά αποτελεί κράτος που κινείται στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου, δεν μπορεί να απορρίψει με κανένα δυνατό τρόπο οποιαδήποτε πρόταση για διάλογο, έστω κι αν γνωρίζει εκ των προτέρων το αδιέξοδο. 

Πρέπει, επίσης, να λάβουμε υπόψιν μας ότι μετά την επίσκεψη του Έλληνα ΥΠΕΞ στην Αντιόχεια, η Τουρκία απώλεσε οποιαδήποτε πτητική δραστηριότητα στο Αιγαίο, την ίδια ώρα που δημοσίως ο Έλληνας ΥΠΕΞ διέψευσε τον Ibrahim Kalin, εκπρόσωπο της τουρκικής προεδρίας, για τη δημιουργία ενός μηχανισμού εξομάλυνσης των σχέσεων των δυο κρατών πριν τους φονικούς σεισμούς. Αυτό που στην πραγματικότητα συμβαίνει είναι μια άτυπη κατανόηση μεταξύ των δυο πλευρών, τουλάχιστον μέχρι το πέρας των εθνικών εκλογών και στα δυο κράτη. Τέλος, πρέπει να επισημανθεί και κάτι που αφορά εμάς στην Κύπρο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κριτική διάθεση: Ο Νίκος Δένδιας συγκαταλέγεται στους Έλληνες πολιτικούς που θεωρούν ότι η Κύπρος δεν κείται μακράν˙ κι αυτό είναι κάτι που η ιστορία μας δίδαξε ότι δεν αποτελεί δεδομένο.

*Πολιτικός επιστήμων, επικεφαλής της IS Pegasus Coaching & Consulting Ltd