Δύσβατος η ατραπός η φέρουσα στην ανηφοριά της ελεύθερης γραφής. Κατά την ακανθώδη ανάβαση της γραφής, της αντικειμενικής ιστορικής αλήθειας, διάχυτης από ανεξίτηλα βιώματα, αναρίθμητες προβάλλουν οι λανθάνουσες, οι καραδοκούσες υπονομεύσεις.
Πολυειδείς, πολυσήμαντες οι έννοιες στον πλουραλισμό, στην πολύμορφο μουσικότητα της ελληνικής γλώσσας, όπως ελευθερία, το δίκαιο, η ευτυχία, η φιλία, η ευθύνη, η προδοσία, η αλαζονεία, έννοιες ενέχουσες είτε Σωκρατική αντικειμενικότητα είτε υποκειμενικά σοφίσματα, π.χ. κατά τους σοφιστές το δίκαιο είναι η δύναμη του ισχυροτέρου, η ευτυχία συναντάται στην «αγωγή» του πλούτου!
Επίμοχθος η ανηφοριά της αποκαλυπτικής αλήθειας, άλλοτε υμνωδός άλλοτε ψέγουσα, παραβλέπουσα τις σοφιστικές ερμηνείες. Οφείλουμε να συγκρίνουμε με κριτήρια το αλώβητο, το άμεμπτο, το ελεύθερο ήθος, με ηθικό έναυσμα την αυτογνωσία, το Σωκρατικό «γνώθι σ’ αυτόν» αντιπαραβάλλοντας, συγκρίνοντας με το κάλλιστο και όχι με το χείριστο!
Κέντρισμα τούτης της γραφής δεν είναι η μεμψίμοιρος παρελθοντολογία, αλλά η φιλοσοφική διαιώνιος ρήση του Ε. Παπανούτσου, φιλοσόφου και παιδαγωγού: «…όσο περισσότερο πιο επίμονα «θαυμάζεις», (απορείς), και «λογίζεσαι», (στοχάζεσαι), τόσο πιο πολύ, και πιο ευτυχισμένα, πραγματοποιείς μέσα σου τον άνθρωπο! (Η κρίση του πολιτισμού μας, Αθήνα 1979)
Ας αφήσουμε το νεοέλληνα λογοτέχνη Ι.Μ Παναγιωτόπουλο, να μας ταξιδέψει στο όνειρο της θεοπρεπούς, ευγενούς μετριοφροσύνης, να μας συνεπάρει στον κόσμο του ανθρωπισμού, της «ανθρωποσύνης» μας, να μας «βαπτίσει» στο λαγήνι του ελεύθερου, του λογοτεχνικού, του πολυίδμονος, πολυμαθούς του συγκριτικού λόγου: «Ο μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς πέθανε εξόριστος (από τους Άγγλους) στην Παλαιστίνη. Ο Κυρηνείας Μακάριος Β΄ συναθλητής του… είχα την ευτυχία να τον γνωρίσω στη Βούλα, στο Ασκληπιείο, στα σκληρότατα χρόνια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και της γερμανικής κατοχής. Του είχαν προσφέρει άσυλο στο νοσοκομείο.
Ήταν ένας λιγομίλητος, σεμνός, λιτός, ευγενικός άνθρωπος. Αυστηρός και προς τον εαυτό του και προς του άλλους. Περνούσε τις ώρες του, τις μέρες του δύσκολα, πεινασμένος μαζί με τους πεινασμένους, ταλαιπωρημένος μαζί με τους ταλαιπωρημένους, ένα πρόσωπο έτοιμο για το φωτοστέφανο».
Ο Μακάριος ο Β΄ αντιπαρατίθεται, αντιπαραβάλλεται με τα «σκεύη εκλογής», τα οδηγήσαντα την κυπριακή δημοκρατία σε καταστολή, άμεσα μετά τη συγκρότησή της το 1960. Κατασκευάσματα ρητορισμού, αμέτρου απρονοησίας, εγωπάθειας, κενοφροσύνης, αυτοπροβολής, μυθοποίησης, αγαλμάτια προκλητικά, απείρου μεγέθους, μήπως λησμονηθούν!!…
Ο Μακάριος ο Β΄ αυτονομείται στην ελευθέρα βούληση, απαξιώνων κάθε δεσποτεία, συμπάσχων στα ανθρώπινα πάθη, διακονών το άμεμπτο κι αμόλυντο χριστιανικό ήθος «εν έργω» και ουχί «εν λόγω». Ευλογημένοι οι ομοιοπαθώς συμπάσχοντες με το Μακάριο το Β΄!..
Ιησούς: «δεύτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου» (Κατά Ματθαίο) Και μοιραία για τούτη την πατρίδα ακολουθούν τα «σκεύη εκλογής». Ο Μακάριος ο Γ΄ και οι ακόλουθήσαντες μικροπολιτικοί αυτοεγκλωβίζονται στην ανελεύθερο αυτοπάθεια, στη «μεγαλόφρονα» αρχομανία, δυσπνέοντες κάτω από το κέλυφος μιας δημοκρατίας περιπεσούσης σε καταστολή, πνέουσας τα λοίσθια από τα χρόνια της διαμόρφωσής της σε πολιτεία.
Είναι ψυχή της πολιτείας οι δημοκρατικοί θεσμοί, το πολιτικό σύστημα διοικήσεως, «Ἔστι γὰρ ψυχὴ πόλεως οὐδὲν ἕτερον ἢ (παρά) πολιτεία,» (Ισοκράτους, Αρεοπαγητικός)
Δύσμοιρος δημοκρατία πώς μπόρεσες, πώς άντεξες, εδώ και δεκαετίες, από τη γενέθλιο ημέρα σου το 1960, να εμπιστεύεσαι την εξουσία σε διακυβερνήσεις, χωρίς να ισοπεδώσουμε το σύνολο, σπιλωμένες από οικονομική διαφθορά, από αυταρχική αυθαιρεσία, καθαιρούσα, καταβάλλουσα, αυθαιρέτως, την ελευθερία του λόγου, «τὸ εὔψυχον και τὸ ἐλεύθερον» (Θουκυδίδης βιβλίο ΙΙ)
Η δίωξη του πνευματικού, ελευθέρου ανθρώπου, του ιατρού Τ.Ε. (είχα το προνόμιο να τον γνωρίσω ως εκπαιδευτικός καθηγητής του υιού του) τολμήσαντος να κατέλθει στις εκλογές ως υποψήφιος πρόεδρος, κατά τη δεκαετία 1960-1970, καταφάσκει, καταδηλώνει τον επιγραμματικό τίτλο του δοκιμιακού λόγου: Η δημοκρατία σε καταστολή.
Τον προεκλογικό του λόγο στην πλατεία Διονύσιου Σολωμού («ελεύθεροι πολιορκημένοι») «κόσμησαν», στόλισαν, τίμησαν, όχι με δάφνες και με βάγια, αλλά με εγκληματικούς λιθοβολισμούς οι μπράβοι της άρχουσας, εγωπαθούς εξουσίας.
Μεγαλύτερο όλων ανάμεσα στα κακά είναι το ν’ αδικεί κάποιος και να μην τιμωρείται, «μὴ διδόναι δίκην» (Πλάτωνας Γοργίας), και το αίσχιστο να μυθοποιείται!
Η οικονομική και πολιτική διαφθορά λειτουργούν στο χαώδες παρασκήνιο έχοντας ως ακοίμητο παραστάτη «την αρετή» της καταγωγής και του πλούτου (σοφιστική προσέγγιση) και όχι τον άγραφο ηθικό νόμο (Σωκρατική, Πλατωνική Φιλοσοφία).
Η μνήμη ασυμβίβαστος αφυπνίζει. Το «θράσος», ακριβέστερα το θάρρος του ιατρού Τ.Ε. απέναντι στην εγωκεντρική, αλαζονική, αυταρχική δημοκρατία ανακαλεί την εύτολμο παρουσία και παρρησία του Ίωνα Δραγούμη.
«Ο Δραγούμης δεν ήταν ένα συνηθισμένο πρόβατο. Δεν πήγαινε με το άλλο κοπάδι-πήγαινε πάντοτε στη φωλιά του Λύκου» (Φρέντυ Γερμανού, «Η εκτέλεση»)
Ο μάχιμος μακεδονομάχος, αντιβενιζελικός, δολοφονείται από τους μπράβους του Βενιζέλου, στη Βασιλίσσης Σοφίας, τον Ιούλιο του 1920. Ο Παύλος Γρυπάρης, σύντροφος του Βενιζέλου, ηγείτο του εγκληματικού αποσπάσματος. «Για ένα τέτοιο έγκλημα που έκαναν οι δικοί μας άνθρωποι ό,τι και να γραφτεί είναι λίγο…», η ένοχος ηθική ομολογία του Βενιζέλου, όπως καταγράφεται στο ημερολόγιο της Πηνελόπης Δέλτα.
Άραγε η σύγχρονος Ιστορία της Μακεδονίας ποιόν τελικά δικαίωσε; Πάντοτε εις τους αιώνας επικρεμάμενο το αδέκαστο, άμεμπτο, το ελεύθερο εδώλιο της ιστορικής επιστήμης! «Η εκτέλεση» γράφει ως κατακλείδα ο Φρέντυ Γερμανός «δεν είναι σε καμία περίπτωση βιογραφία του Ίωνα Δραγούμη… Ήθελα να ζωντανέψω τον άνθρωπο όχι την προτομή.
Η πολιτική μας ιστορία είναι γεμάτη από προτομές! Οι άνθρωποι είναι που μας λείπουν…»!
Πόσο τραγικά επίκαιρος ο Φρέντυ Γερμανός. Επλήσθημεν προβάτων. Πόσα πρόβατα, από το 1960 μέχρι σήμερα, στον περίγυρό μας. Πόσοι άρχοντες μάς διακωμωδούν, ενίοτε συμβαδίζοντας στο παρασκήνιο με την οικονομική διαφθορά, ανεκτικοί στο βιασμό των δημοκρατικών θεσμών.
Οι ματαιόδοξοι πολιτικοί του 2003, οι προδότες του γέροντος, μέντορος πολιτικού, ιδρυτή του κόμματος μετουσιώθηκαν, στην εποχή μας, σε «κάποιους φιλόδοξους», έτοιμους για το «φωτοστέφανο». Ειπώθηκε και αυτό. Μπορείτε να έχετε ενύπνιο τη συνείδησή σας! Χωρίς αιδώ οχυρώνονται στο μέντορα «Θε μου πρωτομάστορα (δεν) μύρισες την Ανάσταση».
Τα μάτια της ψυχής άγρυπνα, οι στοχασμοί ασυμβίβαστοι. Κεντρίσματα διεγερτικά του πάθους για την αναγνώριση της δημοκρατικής καταστολής. «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τιμωρία από το να κυβερνάται κάποιος από το χειρότερό του, «τό ύπό πονηροτέρον άρχεσθαι» (Πλάτωνος Πολιτεία Α’).
Η δυσπνέουσα δημοκρατία της καταστολής, της ψευδεπίγραφης επιφάνειας, και όχι της ουσιώδους πολυπραγμοσύνης, και προνοητικότητας, απογυμνώνεται στον ιστορικό λόγο του Θουκυδίδη. Ένας λόγος τόσο επίκαιρος στην έμπρακτο λειτουργικότητά του, στα δώματα της κυπριακής δημοκρατίας.
Ο ιστορικός, θαυμαστής του Περικλή (5ος Π.Χ. αιώνας) στη νεότητά του, γίνεται πιο συντηρητικός στα χρόνια της βιολογικής και ιστορικής ωριμότητάς του. «Έγίγνετό τε (η δημοκρατία του Περικλή) λόγω μὲν δημοκρατία, ἔργῳ δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς ἀρχή» Και ἐγίγνετό, γινόταν (παρατατικός) σταδιακά, όχι τυχαία η χρήση του παρατατικού, στα λόγια μεν δημοκρατία, «λόγω», όμως στην πράξη, «έργω» η εξουσία του πρώτου ανδρός!
Μήπως μας αναθυμίζει κάτι; Μακάριοι οι βιώνοντες τα δρώμενα από το 1960 μέχρι σήμερα άλλοι φρόντισαν, άλλοι μερίμνησαν, οικειοποιούμενοι, αφαιμάσσοντες αρχές, αξίες, θεσμούς, θυσίες της νεότητας, της γλυκυθύμου ελληνοπρέπειας, του αντιαποικιακού, του απελευθερωτικού αγώνα.
Η ανίερος επέμβαση των δικτατόρων της Αθήνας το 1974 οδηγεί στην επιδείνωση της καταστολής δημοκρατικών θεσμών, στην ολοκλήρωση των μακροχρόνιων αγγλοτουρκικών σχεδιασμών για εισβολή, για εδαφική συρρίκνωση και πολιτιστική αλλοτρίωση της κυπριακής πολιτείας. Σχεδιασμοί αφορμώμενοι από το 1963 και 1964, «αξιοποιούντες» την πολιτική απρονοησία, την απουσία ελάχιστης γεωστρατηγικής πολιτικής, την αρχομανία και το ασύστολο, τουριστικό, κανταφικό «παρακράτος», κάτω από την ομπρέλα της άρχουσας εξουσίας.
Άραγε θα βρει τρόπους η δημοκρατία της διαχρονικής καταστολής (1960-2022), να αναγεννηθεί από την ψυχική και πνευματική «δύσπνοια», από κάθε λογής «προόδους», νοσηρές ιδεολογίες, από αυτοπαθείς προσωπολατρίες, καταργώντας, «αποκαθηλώνοντας» και τις πολιτικές προτομές;
Δεν το γνωρίζουμε… Μόνη παραμυθητική σωτηρία, μόνη κιβωτός παρηγορητική, ο στοχαστικός φιλοσοφικός λόγος. «Εκείνο που ξέρουμε είναι ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς ελπίδα» (Ε. Παπανούτσος).
*Φιλόλογος, οι εκδόσεις του «Γλυκυθυμία Ελληνοπρεπής» και «Η ζωή, αειφόρος άθληση»
τιμήθηκαν από την Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών και Ε.Π.Ο.Κ. Ελλάδας
