Εννοιολογικά, ο όρος μεταρρύθμιση σημαίνει τη μεταβολή του ρυθμού, του τρόπου λειτουργίας, και της οργάνωσης ενός συστήματος για την επίτευξη καλύτερου αποτελέσματος (Μπαμπινιώτης, 2002, σελ. 1.086). Η μεταρρύθμιση είναι η εφαρμογή διαφορετικών συστημάτων, μεθόδων σε ένα σύνολο, θεσμό κ.τ.λ., επιδιώκοντας την αλλαγή προς το καλύτερο (Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής, 1998, Α.Π.Θ.). Αναφέρεται στις αλλαγές που προωθούνται στην εκπαίδευση για να αντιμετωπιστούν χρόνια ή επείγοντα προβλήματα ώστε να βελτιωθεί η επικρατούσα κατάσταση, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο στόχος τελικά επιτυγχάνεται.
Στις δημοκρατικές κοινωνίες, διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν την τελική διαμόρφωση της Εκπαιδευτικής Πολιτικής και κατά συνέπεια τη θεσμοθέτηση των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, από τους οποίους οι βασικότεροι είναι οικονομικοί, πολιτικοί, κοινωνικοπολιτιστικοί και επιστημονικοί (σχολική κουλτούρα, σχολικό κλίμα, εκπαίδευση και ΤΠΕ), διεθνείς παράγοντες (UNESCO, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΟΟΣΑ, Παγκόσμια Τράπεζα).
Στην Κύπρο τα τελευταία 3 χρόνια έχει εφαρμοστεί ο θεσμός των εξετάσεων τετραμήνων στη Μέση Εκπαίδευση. Άξιον απορίας είναι όμως το πώς συνδέεται επιστημονικά με την ποιοτική εκπαίδευση, την εξάλειψη του αναλφαβητισμού, τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, όταν μάλιστα από την Ευρωπαϊκή Ένωση οι συστάσεις κατευθύνονται στην εστίαση στις δεξιότητες, μείωση της εγκατάλειψης, την παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης;
Συγκεκριμένα στη σελίδα της ΕΕ για την εκπαίδευση αναφέρεται κατά λέξη πως «Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις αλλαγές, οι άνθρωποι πρέπει να είναι εξοπλισμένοι με ένα σύνολο βασικών ικανοτήτων – συμπεριλαμβανομένου του γραμματισμού, της αριθμητικής και της ψηφιακής ικανότητας. Η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η ικανότητα να εργάζεσαι ως μέρος μιας ομάδας είναι εξίσου σημαντικές για την οικοδόμηση βιώσιμης σταδιοδρομίας και για να γίνουν ενεργοί πολίτες».
Μάλιστα, στη μεταπανδημική περίοδο υπάρχει μεγάλη εστίαση στην ανάπτυξη της ψυχολογίας των παιδιών και σχετικά διοργανώθηκε και διάσκεψη υψηλού επιπέδου για τις επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία, και θέτοντας κοινή δράση της ΕΕ για την ψυχική υγεία (ImpleMENTAL) που έχει στόχο «την πρόληψη της αυτοκτονίας και μια μεταρρύθμιση του συστήματος με σκοπό την ενίσχυση των υπηρεσιών σε επίπεδο τοπικών κοινοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις υπηρεσίες για παιδιά και νέους». Αξιοσημείωτο το ότι σε έρευνα ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ μάλιστα της ομάδας Προγραμματισμού Μελλοντικών Εθνικών Δραστηριοτήτων (ΠΜΕΔ) το 2021 τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων προσδιορίζουν ως μεγαλύτερη πρόκληση την ψυχική υγεία των νέων.
Μπροστά στα τόσα επιστημονικά δεδομένα, εύλογα λοιπόν μπορεί να διερωτηθεί κανείς κατά πόσον οι εξετάσεις τετραμήνων συμβάλλουν:
>> Στη μείωση της εγκατάλειψης του σχολείου έναν από τους στόχους της ΕΕ (ή αν την αυξάνουν τελικά).
>> Στην εφαρμογή εκ μέρους των εκπαιδευτικών καινοτόμων ποιοτικών διδασκαλιών και παροχή digital δεξιοτήτων μάθησης ή αν εξαναγκάζονται να κυνηγούν την ύλη για να προλάβουν να τη διδάξουν.
>> Στη «διδασκαλία των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας, διά βίου μάθησης, συνεργασίας» αφού οι μαθητές είναι διαρκώς κλεισμένοι σε ένα δωμάτιο διαβάζοντας είτε για τα ενδιάμεσα διαγωνίσματα είτε για τις εξετάσεις.
>> «…στην ανάπτυξη της προσωπικότητας τους, ικανοτήτων και ταλέντων τους, μεγαλώνουν σε ευτυχισμένο περιβάλλον με αγάπη και κατανόηση».
>> «Στη διατήρηση του δικαιώματος στη ζωή και την ανάπτυξη, της συνάντησης και συνεργασίας», όταν είναι όλη μέρα μέσα στο άγχος για τις εξετάσεις ή τα διαγωνίσματα;
>> «Στην προστασία από την ψυχολογική κακοποίηση» όταν η ίδια διαδικασία των διαρκών εξετάσεων, είναι από μόνη της ψυχολογική κακοποίηση;
>> «Στην ξεκούραση και τον ελεύθερο χρόνο για να ασχολούνται με πράγματα που τους ενδιαφέρουν».
Είναι άξιον απορίας κατά πόσον έχουν με αυτή την τεχνική επιτευχθεί στόχοι της ΕΕ ή άλλων διεθνών οργανισμών όπως η UNESCO, ο ΟΟΣΑ, η Παγκόσμια Τράπεζα σχετικά με την παιδεία ή αν το μόνο που έχει επιτευχθεί είναι η αύξηση των παιδιών/ νεαρών/ εφήβων που υποφέρουν από στρες, άγχος ή και κατάθλιψη;
Είναι για να διερωτάται κανείς πως οι εισηγήσεις της επιτροπής για την ψυχική υγεία των μαθητών δεν έχει φτάσει στο ΥΠΠΑΝ ή και αν έχει φτάσει έχει παραμείνει στα συρτάρια ή δεν περιλαμβάνει συστάσεις επί των τετραμήνων και του επιπρόσθετου άγχους που επιφορτίζουν τους μαθητές αλλά παρέμεινε μόνο στο θέμα της πανδημίας ως απομονωμένη παράμετρο.
Κλείνοντας διερωτώμαι, έχουν φτάσει οι ανάλογες έρευνες στα γραφεία του ΥΠΠΑΝ; Τι κάνουν οι αρμόδιοι γι αυτό; Τι δράσεις περιλαμβάνει ο σχεδιασμός στο ΥΠΠΑΝ σχετικά με τη μείωση του άγχους, στρες και των περιστατικών κατάθλιψης των μαθητών εξαιτίας των περί τετραμήνων «καινοτομιών» του; Τι κάνει η Επιτροπή Παιδείας της Βουλής για το θέμα; Η Επίτροπος Προστασίας δικαιωμάτων του παιδιού; Μήπως όπως πάντα πρέπει να θρηνήσουμε θύματα για να ασχοληθούμε με τα σημαντικά στην Κύπρο;
* ΜΒΑ – Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού – Εργασιακές Σχέσεις – Σχολική Ψυχολογία- Οργανωσιακή Ψυχολογία
