Από τις αρχές του 21ου αιώνα, αλλά κυρίως από τις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του, η παγκόσμια κοινότητα βιώνει το πέρασμα στην 4η βιομηχανική επανάσταση, γνωστή ως Industry 4.0, όνομα που της δόθηκε το 2011, σε έκθεση στο Αννόβερο. Μαζί της προέκυψαν μεγάλες υποσχέσεις αλλά και μεγάλες προκλήσεις στα συστήματα παραγωγής.
Η Industry 4.0 (I4.0) εισάγει νέες τεχνολογίες, με βάση τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλάζοντας τον τρόπο ζωής όλων μας, δημιουργώντας νέα επιχειρηματικά μοντέλα και νέους τρόπους παραγωγής, με κύριο στόχο την ένταση του αυτοματισμού για την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου λειτουργικής παραγωγικότητας.
Μετά από τις τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις στην παγκόσμια ιστορία (1784, 1870, 1969), η 4η βιομηχανική επανάσταση (2009) αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις παγκοσμίως, η οποία αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των εργοστασίων, επηρεάζοντας όλους τους βιομηχανικούς κλάδους. Σύμφωνα με παγκόσμια μελέτη της «PwC», οι εταιρείες εκτιμούν ότι η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση (Industry 4.0) θα αποφέρει σημαντικά οφέλη όσον αφορά τα κόστη, την αποδοτικότητα και τα κέρδη των επιχειρήσεων. Ενδεικτικά, αλλά πραγματικά παραδείγματα ωφελειών από Έξυπνα Εργοστάσια στην ΕΕ, περιλαμβάνουν ως και 60% περισσότερο παραγωγικό χρόνο μηχανημάτων, 20-30% μεγαλύτερη διαθεσιμότητα πρώτων υλών, 10-20% μικρότερο κόστος πωληθέντων.
Παρόλα αυτά, όπως σημειώνεται σε διεθνή έρευνα, χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, βρίσκονται πολύ πίσω στη μετάβαση σε αυτό το νέο μοντέλο. Ακόμη περισσότερο, δεν μπόρεσαν να αξιοποιήσουν πλήρως ούτε τις ευκαιρίες της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης! Ο αυτοματισμός των παραδοσιακών διαδικασιών σε σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων και εργοστασίων δεν συνεπάγεται αυτόματα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους!
Το κύμα της 4ης βιομηχανικής επανάστασης έχει μοναδικά χαρακτηριστικά και οδηγείται από πολύ διακριτούς και εξειδικευμένους κρίκους σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, που απαιτούν λιγότερα κεφάλαια και προσφέρονται σαν σοβαρές ευκαιρίες ανάπτυξης. Επιπλέον, αποτελείται από συλλογή συγκλινουσών τεχνολογιών, που διαταράσσουν τον τρόπο με τον οποίο οι βιομηχανίες βλέπουν την παραγωγή, αναδιαμορφώνοντας ριζικά τις αντίστοιχες έννοιες για την παραγωγή και τον τρόπο παραγωγής των αγαθών. Αυτό συνεπάγεται ότι ακόμη και αν γίνει επένδυση για αγορά κάποιας από τις τεχνολογίες Industry 4.0, υπάρχει μια μακρά και τρομακτική καμπύλη εκπαίδευσης και μάθησης.
Είναι, επομένως, ιδιαίτερα σημαντική η κατάρτιση των επιχειρηματιών και των στελεχών των κυπριακών επιχειρήσεων σε θέματα ομαλής μετάβασης στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει ήδη δείξει την αύξηση των δυνατοτήτων στην καθημερινότητά μας, αλλά φέρνει και πρωτοφανείς ανατροπές στον παραγωγικό / κατασκευαστικό τομέα. Είναι εμφανές πως η μετάβαση δεν είναι μια απλή διαδικασία, όπως η αγορά νέου εξοπλισμού. Έτσι, πέραν της χάραξης της σχετικής στρατηγικής για τη σταδιακή προμήθεια του απαιτούμενου κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, απαιτείται και η δημιουργία μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την επιτυχημένη και αποδοτική ενσωμάτωση των τεχνολογιών Ι4.0. Στην κατεύθυνση αυτή, οι επιχειρήσεις θα πρέπει, επιπλέον, να δημιουργήσουν μια νέα κουλτούρα, να δομήσουν πάνω στα επιτυχημένα μοντέλα της 3ης βιομηχανικής επανάστασης και να καταργήσουν τα λειτουργικά και οργανωτικά «silo» για το πέρασμα στην 4η.
Τώρα ειναι η ώρα για τις βιομηχανίες να ορίσουν τις βασικές αρχές, προκλήσεις και απαιτήσεις της Ι4.0, να ελέγξουν τον βαθμό απορρόφησης των αρχών της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης, να επαναπροσδιορίσουν την στρατηγική τους θέση και να δημιουργήσουν το στρατηγικό οδικό χάρτη τους για την υιοθέτηση των αρχών της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης.
Η Ι4.0 δεν είναι πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδης βάση επιβίωσης. Οι μη μυημένοι στην Industry 4.0 θα αποτελέσουν πολύ γρήγορα τους αναλφάβητους, άνευ επιχειρηματικών ικανοτήτων οργανισμούς του αιώνα μας. Πολύ δε περισσότερο, αν ληφθεί υπόψη πως η παγκόσμια ύφεση, τα τελευταία χρόνια, άλλαξε τoν βιομηχανικό τομέα, εστιάζοντας πλέον στην δημιουργία πραγματικής προστιθέμενης αξίας. Εταιρείες που ακολούθησαν την τάση αναζήτησης εργασίας χαμηλού κόστους, δεσμεύονται τώρα να αναθεωρήσουν τις πηγές του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος. Για την Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ), ο ψηφιάκος μετασχηματισμός είναι μονόδρομος και ψηλά στις προτεραιότητες μας.
Στα πλαίσια αυτά, η ΟΕΒ έχει συστήσει Επιτροπή Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού, η οποία, εκτός από την παρακολούθηση των σχετικών εξελίξεων, έχει ως βασικό στόχο την ανάδειξη των πραγματικών αναγκών των επιχειρήσεων σε θέματα καινοτομίας και ψηφιακού μετασχηματισμού.
Η ΟΕΒ θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να συνεισφέρει στην καλλιέργεια ψηφιακής κουλτούρας, έτσι ώστε να μπορέσει η χώρα μας να ανταγωνίζεται αποτελεσματικά στο νέο παγκόσμιο ψηφιακό περιβάλλον.
* Λειτουργός, Τμήμα Μελετών, Κατάρτισης & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων ΟΕΒ
