Η 8η του Μάρτη έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Μέρα της Γυναίκας και τιμάται ανά το παγκόσμιο από κινήματα και οργανώσεις που αγωνίζονται για ισότητα. Αποτελεί από τη μια, μέρα τιμής στις πρωτοπόρες αγωνίστριες που μέσα σε αντίξοες εργατικές και κοινωνικές συνθήκες σήκωσαν ανάστημα κατά της εργοδοτικής εκμετάλλευσης και έκτοτε παραμένει το σύμβολο αγώνα για τις νέες γενιές γυναικών. Από την άλλη, αποτελεί ακόμη μια ευκαιρία ετήσιου απολογισμού για την πορεία επίτευξης προόδου και επανατοποθέτησης στόχων και νέων αγώνων.
Δυστυχώς, για ακόμη μια χρονιά ο απολογισμός για τα ζητήματα ισότητας των φύλων σε όλους τους τομείς δεν είναι καθόλου ικανοποιητικός. Ακόμη και τα όποια βήματα προόδου που πιθανόν επήλθαν ήταν πολύ μικρά για να δώσουν την αισιοδοξία ότι σε λίγα χρόνια θα πετύχουμε σημαντική βελτίωση της θέσης της γυναίκας στον τόπο μας.
Τα τελευταία στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την ισότητα των φύλων, κατατάσσουν την Κύπρο στην 21η θέση από τις ΕΕ27 στον Γενικό Δείκτη της Ισότητας των Φύλων. Κατά τομέα, στην Εργασία είναι στην 19η θέση, στη Γνώση 21η , στην αξιοποίηση του Χρόνου στην 20η θέση, στην Εξουσία (πολιτική, οικονομική και κοινωνική) στην 25η και στον Τομέα της Υγείας στην 15η θέση. Ενώ στον υποτομέα «συμμετοχή στην Εργασία» η Κύπρος κατατάσσεται στην 8η θέση, στον υποτομέα «Διαχωρισμός και ποιότητα εργασίας» βρίσκεται στην 21η θέση. Από αυτό το στοιχείο βγαίνει το συμπέρασμα ότι, ενώ η Κύπρος έχει ψηλή γυναικεία απασχόληση, εντούτοις υπάρχει ψηλός επαγγελματικός διαχωρισμός όπου οι γυναίκες συγκεντρώνονται σε μη ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Αυτό το στοιχείο επιβεβαιώνει τη θέση μας ότι δεν είναι αρκετό να έχουμε ψηλό ποσοστό απασχόλησης των γυναικών αλλά να εργάζονται σε αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας για να αποκτήσουν ισότιμη οικονομική και κοινωνική θέση με τους άντρες. Για την ΠΕΟ, αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας είναι εργασία με δικαιώματα που να κατοχυρώνονται μέσα από συλλογικές συμβάσεις ή από νομοθεσίες και να υπάρχουν μηχανισμοί που να ελέγχουν την εφαρμογή τους και την επίδραση τους στη βελτίωση της εργασιακής και κοινωνικής θέσης των γυναικών. Ακόμη και αν πανηγυρίζει η Κύπρος ότι το χάσμα αμοιβών έχει πέσει στο 10.1%, εξετάζοντας τα δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του ποσοστού αυτού, παρατηρούμε ότι ο λόγος της μείωσης του χάσματος δεν οφείλεται στην αύξηση των μισθών των γυναικών αλλά στη μείωση των μισθών των αντρών κατά 7% την περίοδο των τελευταίων χρόνων.
Σίγουρα αυτό δεν μπορεί να ικανοποιεί κανένα/καμιά, γιατί σε όλη αυτή τη συζήτηση η ουσία είναι να εξαλειφθούν οι ανισότητες και οι διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, μέσα από τη βελτίωση των δικαιωμάτων του ενός φύλου και όχι με τη μείωση των δικαιωμάτων του άλλου φύλου.
Σημαντική παράμετρος που πρέπει να αναφερθεί επίσης σε όλη αυτή την προσπάθεια επίτευξης της ισότητας είναι και η επάρκεια των υποδομών φροντίδας και φύλαξης των παιδιών και άλλων εξαρτωμένων ατόμων, για να μπορέσει η γυναίκα να ενταχθεί ή/και να παραμείνει και να ανελιχθεί επαγγελματικά και κοινωνικά. Και εδώ εκθέσεις της Ε.Ε. υπογραμμίζουν την ανεπάρκεια των υποδομών φροντίδας που να καλύπτουν τις αυξανόμενες ανάγκες των εργαζομένων γονέων και είναι ένας τομέας που απαιτούμε άμεσα μέτρα.
Η πανδημία που συνεχίζεται για τρίτη χρονιά, η οποία διαδέχθηκε την παγκόσμια οικονομική κρίση και τα αυστηρά μέτρα λιτότητας, έχει οξύνει ακόμη περισσότερο τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και παράλληλα έχει αναδείξει ακόμη καινούργια. Επιπλέον, είναι σε εξέλιξη ο πόλεμος στην Ουκρανία που δυστυχώς αν συνεχιστεί προκαλεί ανησυχία και αβεβαιότητα για τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα επιφέρει και στην Κύπρο.
Η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και των εργασιακών σχέσεων, η εισαγωγή των νέων μορφών απασχόλησης όπως τηλεργασία, εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες, αγορά υπηρεσιών επιβάλλουν την αντικατάσταση μόνιμων και ποιοτικών θέσεων εργασίας με νέες επισφαλείς θέσεις εργασίας, χωρίς ρυθμισμένους όρους απασχόλησης, χωρίς συλλογικές συμβάσεις. Αυτή η κατάσταση οδηγεί στην παραβίαση βασικών δικαιωμάτων, στην αύξηση των διακρίσεων και ανισοτήτων και της φτώχειας. Όλα αυτά τα φαινόμενα αναπόφευκτα πλήττουν και τις γυναίκες.
Ως ΠΕΟ, πιστεύουμε ακράδαντα ότι η επίτευξη της ισότητας και της ισοτιμίας δεν επιτυγχάνεται ούτε με ευχές, ούτε με διακηρύξεις αλλά με οργάνωση, με διεκδικητικούς αγώνες, που θα οδηγήσουν στη λήψη αποτελεσματικών μέτρων και πολιτικών που θα απαντούν στις πολλαπλές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στις σημερινές σύγχρονες συνθήκες. Και η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξαρτάται κατά πόσο υπάρχει πολιτική βούληση για να κτυπηθούν οι αιτίες που δημιουργούν τις ανισότητες και τις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών αλλά και άλλων ομάδων του πληθυσμού.
* Επικεφαλής του Γραφείου Γυναικών ΠΕΟ
