Την ώρα που αναζητούνται λύσεις για ν’ ανακοπούν οι ραγδαίοι και άκρως επικίνδυνοι, για τη δημόσια ασφάλεια, ρυθμοί της διάβρωσης που απειλεί τον πεζόδρομο της Ορόκλινης και ξενοδοχεία της περιοχής, οι αρχιτέκτονες του έργου βγαίνουν μπροστά, αναδεικνύοντας και μία άλλη διάσταση. Συγκεκριμένα, καταγγέλλουν αυθαίρετες παρεμβάσεις ιδιωτών προς τη ζώνη της παραλίας, απουσία συστηματικής συντήρησης του πεζόδρομου και ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων που προκαλούν καθίζησή του.
Σημειώνεται πως τμήμα του πεζόδρομου στο ύψος του υπαίθριου γυμναστηρίου παραμένει κλειστό, αφού κινδυνεύει με κατάρρευση λόγω της διάβρωσης, η οποία άρχισε να επηρεάζει σοβαρά και χώρους ξενοδοχείων, σ’ έναν εκ των οποίων άνοιξαν τρύπες στο γρασίδι. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η διάβρωση ενδέχεται να οφείλεται στην απομάκρυνση κάθετου κυματοθραύστη και στη δημιουργία άλλων παράλληλων, που είχαν ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση της παραλίας και τη διάβρωση του πεζόδρομου, που δημιουργήθηκε αρχές του 2000. Τότε, στον χώρο όπου παρατηρείται σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα, υπήρχε παραλία με αμμουδιά περίπου 25 μέτρων. Πριν από λίγα χρόνια, ο πεζόδρομος επεκτάθηκε προς το ξενοδοχείο «Lebay», ενώ βρίσκεται στον πάγο εδώ και καιρό η τρίτη φάση του, που θα φτάσει μέχρι την περιοχή των πρώην διυλιστηρίων (πολυκατοικία «Μαρσέλλου»).
Ο πολυσύχναστος παραλιακός πεζόδρομος είναι έργο των αρχιτεκτόνων Μαργαρίτας Δανού και Σεβίνας Φλωρίδου. Το 2003, όπως αναφέρουν οι αρχιτέκτονες, εκπροσώπησε την Κύπρο στον Ευρωπαϊκό Διαγωνισμό «Mies van der Rohe», το 2004 διακρίθηκε με το Κρατικό Βραβείο Αρχιτεκτονικής, ενώ έχει δημοσιευθεί σε διεθνείς εκδόσεις αρχιτεκτονικής, συμπεριλαμβανομένου του Phaidon of Atlas of Contemporary World Architecture.
Μιλώντας στον «Φ», η Μαργαρίτα Δανού απέρριψε πως ο πεζόδρομος ευθύνεται για τη διάβρωση, όπως υποστηρίζουν κάποιοι, σημειώνοντας πως το έργο σχεδιάστηκε με βάση τις αρχές που διέπουν ευαίσθητα παράκτια περιβάλλοντα, διασφαλίζοντας την αρμονική συνύπαρξη του με τη φυσική δυναμική της μεταβαλλόμενης ακτογραμμής. «Η αθέατη κατασκευαστική υποδομή κάτω από την πορεία του πεζόδρομου επιτρέπει την ανεμπόδιστη κίνηση των υδάτινων φυσικών στοιχείων θάλασσας, αλλά και όμβριων από την ενδοχώρα. Σε ευαίσθητα σημεία όπως τις παρυφές, εκτείνονται ξύλινες διάτρητες κατασκευές τύπου αποβάθρας», ανέφερε, προσθέτοντας πως το έργο κατασκευάστηκε αφότου εγκρίθηκε «απ’ όλες τις αρμόδιες κρατικές Αρχές, συμπεριλαμβανομένων του Κλάδου Θαλασσίων Έργων του Τμήματος Δημοσίων Έργων, καθώς και ιδιωτών εμπειρογνωμόνων ακτομηχανικών».
Με την πάροδο του χρόνου, όπως υποδεικνύει η κ. Δανού, παραλιακές ιδιωτικές ιδιοκτησίες, που συνορεύουν με τον πεζόδρομο, έχουν επεκταθεί αυθαίρετα προς τη ζώνη παραλίας. «Παρ’ ότι ο αρχικός σχεδιασμός στόχευε στη δημιουργία ενός δημόσιου περιπάτου αναψυχής, που θα λειτουργούσε ταυτόχρονα ως σαφές όριο ανάμεσα στην ιδιωτική ανάπτυξη και τον δημόσιο παράλιο χώρο, σήμερα η ισορροπία αυτή έχει αναιρεθεί», πρόσθεσε, κάνοντας λόγο για απουσία συστηματικής συντήρησης και ελέγχου, η οποία «έχει οδηγήσει σε σταδιακή αποδόμηση ενός δημόσιου έργου υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας».
Ως παράδειγμα παραθέτει τον χώρο περιπτέρου, ο οποίος, όπως λέει, έχει αλλοιωθεί πλήρως και δεν θυμίζει σε τίποτα τον αρχικά διαμορφωμένο χώρο. «Ξύλινες κατασκευές έχουν τσιμεντωθεί προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη συντήρησης του ξύλου. Τα στέγαστρα, που εξασφάλιζαν σκίαση και ανέσεις, έχουν αφαιρεθεί χωρίς καμία μέριμνα αντικατάστασης. Παράλληλα, τα ξύλινα πλατώματα, που είναι κρίσιμα στοιχεία τόσο για τη χρήση όσο και για την προστασία της κατασκευής από τη θαλάσσια διάβρωση, αποξηλώθηκαν για να εξυπηρετηθούν ιδιωτικά συμφέροντα, με κρεβατάκια και ομπρέλες. Η υπερίσχυση της ιδιωτικής εκμετάλλευσης έναντι του δημόσιου σχεδιασμού αποτελεί σαφή απόκλιση από τη θεμελιώδη λογική κοινωνικής προσφοράς του έργου», σημειώνει η αρχιτέκτονας του έργου.
Ταυτόχρονα, τονίζει πως είναι ανησυχητική η ανεξέλεγκτη, όπως τη χαρακτηρίζει, διέλευση οχημάτων πάνω στον πεζόδρομο, προκειμένου να εξυπηρετήσουν ιδιωτικά εργοτάξια, κάτι που προκαλεί καθιζήσεις και δομικές φθορές. «Αυτό δεν αποτελεί συγκυριακό πρόβλημα, αλλά ένδειξη απουσίας εποπτείας και σεβασμού προς τον δημόσιο χώρο. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή υποβάθμιση ενός βραβευμένου έργου που κάποτε αποτελούσε πρότυπο παραλιακού σχεδιασμού, με διεθνή αναγνώριση».
«Η Πολιτεία πρέπει να παρέμβει»
Η κ. Δανού κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και καλεί την Πολιτεία να παρέμβει. «Σε μια περίοδο όπου οι δημόσιοι χώροι αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την ποιότητα ζωής των πολιτών και την περιβαλλοντική ισορροπία, η ανάγκη προστασίας και ουσιαστικής αναβάθμισής τους καθίσταται επιτακτική. Η Πολιτεία οφείλει να παρέμβει άμεσα, όχι μόνο για να αποκαταστήσει τις υφιστάμενες ζημιές, αλλά και για να διασφαλίσει τον σεβασμό του δημόσιου χαρακτήρα, την αρχιτεκτονική ποιότητα και τη βιωσιμότητα του έργου».
Σημειώνεται πως οι φωτογραφίες που παρατίθενται, πέραν αυτών της διάβρωσης, αφορούν σε παλαιότερες παρεμβάσεις στον πεζόδρομο, που εντοπίστηκαν από τους αρχιτέκτονες.
Άγνωστο πώς και πότε θα αντιμετωπιστεί η διάβρωση
Αυτή τη στιγμή το μεγάλο ζητούμενο είναι η αντιμετώπιση της διάβρωσης, που απειλεί την ασφάλεια και την υγεία πολιτών.Παρ’ όλα αυτά, δεν ξεκαθάρισε ούτε ποια έργα θα γίνουν, ούτε και πότε.
Το έργο θα εκτελέσει ο Δήμος Λάρνακας, ωστόσο, αναμένει, όπως ανέφερε ο δήμαρχος Λάρνακας, Ανδρέας Βύρας, οδηγίες από τα αρμόδια κρατικά Τμήματα. Ο κ. Βύρας άφησε, μάλιστα, αιχμές για το Τμήμα Δημοσίων Έργων. «Είχαμε μια συνεννόηση με τον αναπληρωτή διευθυντή των Δημοσίων Έργων, Στέλιο Ζερβό, πως θα ξαναέστελνε λειτουργό και θα επιβεβαίωνε κάποιες οδηγίες για το πώς θα λυνόταν το πρόβλημα, αλλά και για τη χρηματοδότηση της διόρθωσης. Έκτοτε, προσπάθησα να επικοινωνήσω μαζί του πάρα πολλές φορές και δεν τα κατάφερα», σημείωσε.
Το έργο, που είναι πολεοδομικό, περιήλθε υπό την εποπτεία του Δήμου Λάρνακας μετά τη συνένωση με την Ορόκλινη. «Οι μηχανικοί μας δεν έχουν ασχοληθεί ξανά με έργα που αφορούν τη διάβρωση και ό,τι διορθωτικά έργα έγιναν στο παρελθόν από το Κοινοτικό Συμβούλιο Ορόκλινης, δεν μπόρεσαν να σταματήσουν τη θάλασσα. Εάν δεν έχουμε ξεκάθαρη καθοδήγηση από το αρμόδιο Τμήμα, που έκανε και τις μελέτες για τους κυματοθραύστες, δεν ξέρω τι μπορούμε να καταφέρουμε», υπέδειξε ο κ. Βύρας.
Σημείωσε, ακόμη, πως ο δήμος βρίσκεται σε συνεννόηση με τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λάρνακας προκειμένου να ληφθούν νομικά μέτρα εναντίον ιδιοκτητών ξενοδοχείων, οι οποίοι δεν εκτέλεσαν αντισταθμιστικά έργα επί του πεζόδρομου, παρά το γεγονός πως αυτό περιλαμβάνεται στις άδειές τους.
Το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε αρχικά προτείνει τρεις λύσεις για την αντιμετώπιση της διάβρωσης, οι οποίες είχαν κοινοποιηθεί στον Δήμο Λάρνακας. Σε ρεπορτάζ του «Φ» τον περασμένο Απρίλιο, ο αναπληρωτής διευθυντής των Δημοσίων Έργων, Στέλιος Ζερβός, είχε αναφέρει πως, επειδή προχώρησε η διάβρωση, έγινε νέα επιτόπια αξιολόγηση της κατάστασης. «Θα επανέλθουμε με εισηγήσεις στον δήμο για το τι μπορεί να κάνει», είχε αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο κ. Ζερβός, ο οποίος υπεραμύνθηκε των ενεργειών του Κλάδου Θαλασσίων Έργων, τονίζοντας πως για ότι έργο έγινε στην περιοχή, προηγήθηκαν μελέτες.
