Το πόθεν έσχες είναι η υποχρέωση υψηλόβαθμων φυσικών προσώπων να δηλώνουν και να δικαιολογούν τις πηγές των εισοδημάτων τους ή άλλων περιουσιακών στοιχείων, ούτως ώστε να υπάρχει διαφάνεια στο μέγεθος του πλούτου ανθρώπων που λαμβάνουν αποφάσεις για τις ζωές όλων μας.
Η δημοσιοποίηση και η διαφάνεια στα στοιχεία αυτά (υποτίθεται) αποτελεί μια πρώτη ασπίδα προστασίας κατά της διαφθοράς, που αφορά τη δημοσιότητα και την (ενδεχόμενη) αισχύνη αυτών των προσώπων, όταν δεν μπορούν να δικαιολογήσουν και να αιτιολογήσουν την πηγή αυτού του πλούτου από τα εισοδήματα τους, σε σχέση με την αντιμισθία που λαμβάνουν από την άσκηση του αξιώματος τους.
Σύμφωνα με το θεματικό ενημερωτικό δελτίο της ΕΕ για καταπολέμηση της διαφθοράς, ο ορισμός της έννοιας διαφθορά είναι «κατάχρηση εξουσίας για ιδιωτικό όφελος». Στην έννοια της μείζονος διαφθοράς περιλαμβάνονται οι συναλλαγές μεταξύ ανώτερων κλιμακίων των εθνικών και τοπικών διοικήσεων, κορυφαίων αξιωματούχων πολιτικών κομμάτων, εκλεγμένων πολιτικών και συμφερόντων του ιδιωτικού τομέα.
Η απάντηση στους Financial Times
Στις 15 Μαϊου 2020, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε μια μίνι συνέντευξη που έδωσε στο παγκόσμιας εμβέλειας οικονομικό έντυπο και εφημερίδα Financial Times, όταν ρωτήθηκε για τη διαφθορά και αν αυτός εμπλέκεται σε αυτήν, δηλαδή αν εκμεταλλεύεται και καταχράζεται το αξίωμα και την ιδιότητα του Προέδρου για την αποκόμιση ιδίου οφέλους ή της οικογένειας του και των οικείων του, αντί άλλης απάντησης είπε αυτολεξεί: “I have done so well when I was a lawyer that I have a lot of savings” he says. “I’m not in need to be corrupted”.
Δηλαδή, ο πρώτος τη τάξει πολίτης της Κύπρου, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, μεταδίδει σε όλο τον κόσμο ότι ο ένας και μόνος λόγος για τον οποίο ο ίδιος δεν είναι διεφθαρμένος και ως εκ τούτου ανήθικος, είναι διότι έχει «βγάλει» ως επαγγελματίας δικηγόρος, πριν γίνει Πρόεδρος, τόσα πολλά λεφτά, που δεν χρειάζεται να είναι διεφθαρμένος για να τα «βγάλει» τώρα ως Πρόεδρος!
Δηλαδή, ο Προέδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, αντί να αδράξει την ευκαιρία και να φωνάξει σε ολόκληρο τον κόσμο ότι ορμώμενος από τις αρχές, τις αξίες και τα ιδανικά του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και όλων αυτών που πρεσβεύουν οι σύγχρονοι εκφραστές της ιστορίας μας, δηλαδή ότι «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής…», απάντησε ότι «έχω βγάλει τόσα πολλά λεφτά, που δεν χρειάζεται να είμαι διεφθαρμένος»!
Ας δούμε όμως ποια είναι τελικά αυτά τα πολλά λεφτά που αναφέρει: Στη δήλωση περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνεται στην επίσημη κατάσταση του «πόθεν έσχες» του, όπως δημοσιεύεται στην επίσημη ιστοσελίδα της Βουλής των Αντιπροσώπων, στη σελίδα 4 δηλώνει ότι έχει καταθέσεις σε 2 τραπεζικά ιδρύματα, 61.750 ευρώ και 115.126, δηλαδή συνολικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, που δήλωσε στους Financial Times ότι έχει βγάλει τόσα πολλά λεφτά ως δικηγόρος που δεν χρειάζεται να είναι διεφθαρμένος, έχει συνολικά στους τραπεζικούς του λογαριασμούς το ποσό των 176 χιλιάδων ευρώ!
Μα είναι δυνατόν ο Νίκος Αναστασιάδης, όταν αναφέρεται σε πολλά λεφτά, να εννοεί ένα τέτοιο ποσό που τη σήμερον ημέρα ούτε τριάρι διαμέρισμα στην Ανθούπολη δεν μπορείς να αγοράσεις;
Είναι δυνατόν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να είναι τόσον ολιγαρκής, ώστε για τον ίδιο και το life style του ένα τέτοιο ποσό να είναι αρκετό και άρα δεν έχει ανάγκη να είναι διεφθαρμένος ώστε να βγάλει περισσότερα;
Αυτό το ενδεχόμενο προσωπικά με κάνει ευτυχή και νιώθω ότι όντως δεν χάθηκε η ελπίδα σε αυτό τον τόπο, αφού, αν έτσι έχουν τα πράματα με τον Πρόεδρο μας, δείχνει ότι υπάρχουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι που δεν έχουν τα λεφτά ως κορωνίδα στις αξίες τους.
Αυτό μεγεθύνεται μάλιστα από το γεγονός ότι, όπως ο Πρόεδρος μας είπε, αυτό το μεγάλο ποσό των 176 χιλιάδων ευρώ το «έβγαλε» ως δικηγόρος, δηλαδή μέχρι το 1997, που, όπως ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένως, σταμάτησε να ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου, δηλαδή ο Πρόεδρος αυτό το ποσό ή μέρος του ποσού αυτού το «φύλαξε» για τόσα χρόνια, κάτι που δείχνει εμμέσως πλην σαφώς την ολιγάρκεια που τον διακατέχει.
Πέραν όμως της προσωπικής/υποκειμενικής αντίληψης του ίδιου του Προέδρου μας, που μπορεί στην ιεράρχηση των αξιών του όντως οι 176 χιλιάδες ευρώ να είναι «πολλά» λεφτά, υπάρχει και η αντικειμενική αντίληψη των πραγμάτων και της πραγματικότητας που λέει ότι, 176 χιλιάδες ευρώ μάλλον δεν θα θεωρούνται μεγάλο ποσό και ίσως αν ρωτούσαμε τους δημοσιογράφους των Financial Times μάλλον θα μας έλεγαν ότι όταν ο Πρόεδρος τούς είπε ότι είχε βγάλει τόσα πολλά λεφτά δεν θα εννοούσε το ποσό των 176 χιλιάδων ευρώ.
Προφανώς και οι δηλώσεις του πόθεν έσχες είναι ένας τραγέλαφος και είναι ενδεικτικό μιας τραγικής κατάστασης.
Γιατί να καταγγείλουν;
Είναι όλα αυτά, άλλωστε, που γνωρίζουν οι Κύπριοι πολίτες, σε ποσοστό 53%, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, που όταν ερωτώνται γιατί δεν καταγγέλλουν κρούσματα διαφθοράς απαντούν ότι γνωρίζουν ότι η καταγγελία θα ήταν άσκοπη, αφού οι υπεύθυνοι δεν θα τιμωρηθούν, καθώς επίσης και σε ποσοστό 43% πιστεύουν ότι δεν υπάρχει καμιά προστασία για όσους προβαίνουν σε καταγγελίες, αλλά, αντίθετα μάλιστα, σε ποσοστό 33% πιστεύουν ότι όσοι καταγγέλλουν υποθέσεις θα έχουν μπλεξίματα με την Αστυνομία ή με άλλες αρχές.
Περαιτέρω, στο ειδικό Ευρωβαρόμετρο 502 για τη διαφθορά, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2019, στο ερώτημα «Πόσο διαδεδομένο θεωρείτε ότι είναι το πρόβλημα της διαφθοράς στη χώρα σας;», ένα εκπληκτικό ποσοστό του 95% των Κυπρίων απάντησαν ότι είναι διαδεδομένο και ένα 69% απάντησε ότι τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί.
Στο ερώτημα αν υπάρχει διαφθορά στα δημόσια θεσμικά όργανα, το 89% των Κυπρίων απάντησε ότι συμφωνεί, όπως επίσης και το 88% ότι πιστεύει πως οι πάρα πολύ στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και πολιτικής οδηγούν σε διαφθορά, με το 87% να πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος για να επιτύχει κανείς επιχειρηματικά είναι να έχει πολιτικές διασυνδέσεις.
Στο ερώτημα «ποιο θεσμικό όργανο θα εμπιστεύονταν αν ήθελαν να καταγείλουν μια υπόθεση διαφθοράς», μόλις το 18% θα εμπιστευόταν τη δικαιοσύνη (δικαστήρια ή δημόσιες υπηρεσίες δίωξης) και μόλις το 22% τα ΜΜΕ!
Όπως ήδη γράψαμε σε προηγούμενο άρθρο, στις 23/4/2013, ο πρώην δικαστής του Ανωτάτου Παναγιώτης Καλλής, σε παρέμβασή του σε τηλεοπτικό δελτίο, ερωτώμενος κατά πόσο πιστεύει ότι θα απονεμηθεί δικαιοσύνη, ευθαρσώς και χωρίς περιστροφές μίλησε ξεκάθαρα για σύστημα το οποίο υπάρχει από το ’60 και το οποίο γνωρίζουν όλοι, κάτι που είναι τουλάχιστον τρομακτικό.
* Advocates-Legal Consultants
