Η εφαρμογή και η προώθηση της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) έχει εξελιχθεί σε ένα πολύ σημαντικό ζήτημα στην Κύπρο. Σύμφωνα με την ορισμό της, οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν, σε εθελοντική βάση, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς προβληματισμούς στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινη Βίβλος, 2001).
Το πεδίο δράσης της ΕΚΕ δεν είναι μόνο ο κλειστός κύκλος εντός μιας επιχείρησης (εσωτερικό περιβάλλον) αλλά επεκτείνεται ευρύτερα πέρα από το δίκτυο συνεργατών της επιχείρησης, σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων μερών, που επηρεάζονται από την επιχειρηματική δραστηριότητα (εξωτερικό περιβάλλον), δηλαδή κάθε ομάδα ή άτομο που μπορεί να επηρεάσει ή επηρεάζεται από την επίτευξη των αντικειμενικών στόχων της εταιρίας.
Η συγκεκριμένη έρευνα έγινε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Μεσογειακού Ινστιτούτου Διεύθυνσης και εξέτασε την εφαρμογή της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Κύπρο και συγκεκριμένα τη σχέση της με τις κυπριακές εταιρίες ή πολυεθνικές εταιρίες που έχουν παραρτήματα και στην Κύπρο και με τον δημόσιο τομέα. Αναλυτικότερα, μέσω δεδομένων που προέκυψαν από ποσοτική έρευνα από τη διανομή ερωτηματολογίου σε 150 άτομα, εξετάστηκε η εφαρμογή ή όχι δράσεων ΕΚΕ στην Κύπρο, τα χαρακτηριστικά τους, οι σχετικές δράσεις των κυπριακών εταιριών ή πολυεθνικών εταιριών που έχουν παραρτήματα και στην Κύπρο και του δημοσίου τομέα, καθώς και η επίδραση της εφαρμογής τους, τόσο για τις ίδιες τις εταιρίες, όσο και για την τοπική κοινωνία.
Μετά την οικονομική κρίση, όλο και περισσότερες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο νησί έχουν αρχίσει εθελοντικά να υιοθετούν πολιτικές ΕΚΕ και κώδικες συμπεριφοράς. Ένεκα του γεγονότος ότι η κοινωνία στην Κύπρο έχει ισχυρούς δεσμούς, η κοινωνική κουλτούρα επηρεάζει τις εταιρείες και το αντίστροφο. Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ένας αρκετά σημαντικός αριθμός εταιρειών στην Κύπρο υιοθετεί δράσεις ΕΚΕ. Η συμμετοχή των επιχειρήσεων σε πρωτοβουλίες ΕΚΕ θεωρείται ότι έχει, γενικά, θετικό αντίκτυπο στην τοπική κοινωνία. Ωστόσο, είναι πραγματικά αποτελεσματικές και ευεργετικές οι δράσεις ΕΚΕ στην Κύπρο ή πρέπει να γίνουν περισσότερα;
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, μπορούμε να καταλήξουμε σε σημαντικά συμπεράσματα για την εφαρμογή της ΕΚΕ στην Κύπρο. Σύμφωνα με τις απαντήσεις στο πρώτο ερευνητικό ερώτημα, κατά πόσο οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο εφαρμόζουν δράσεις ΕΚΕ, φαίνεται ότι οι ερωτηθέντες διχάστηκαν. Οι εργαζόμενοι στην Κύπρο, τόσο του ιδιωτικού, όσο και του δημόσιου τομέα, φαίνεται να γνωρίζουν, όπως δήλωσαν οι ίδιοι, την έννοια της ΕΚΕ. Όσον αφορά το ζήτημα του τρόπου εφαρμογής δράσεων ΕΚΕ και κοινών χαρακτηριστικών, οι ερωτηθέντες ταυτίζουν και ταυτόχρονα συγχέουν την ΕΚΕ με τα φιλανθρωπικά γεγονότα. Επιπρόσθετα, είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ με βάση τη σημερινή οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Κύπρου είναι απαραίτητη και ότι είναι σημαντικό θέμα. Θεωρούν, επίσης, σημαντικό μια εταιρία να δημοσιεύει τις μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις των δράσεων της στην κοινωνία και το περιβάλλον.
Επιπλέον, οι περισσότεροι ερωτηθέντες θεωρούν, λανθασμένα όπως φαίνεται από τις απαντήσεις στην ερώτηση 13, ότι η εφαρμογή της ΕΚΕ είναι νομική υποχρέωση των εταιριών. Επίσης, όπως φαίνεται στις απαντήσεις, οι περισσότερες εταιρίες στην Κύπρο δεν έχουν υπεύθυνο διαχειριστή δράσεων ΕΚΕ, δεν δημοσιεύουν έκθεση εταιρικής κοινωνικής ευθύνης ή βιωσιμότητας και ούτε διοργανώνουν σχετικά ενημερωτικά σεμινάρια. Ακόμη, σύμφωνα με τις απαντήσεις, φαίνεται ότι οι ερωτηθέντες στην πλειοψηφία τους συνδέουν της εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ με θετικές επιδράσεις για την ίδια τη λειτουργία μιας εταιρίας, όπως είναι η ενίσχυση και προστασία της εταιρικής εικόνας (φήμη, brands κλπ.).
Τα αποτελέσματα της έρευνας αποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι η εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ είναι πολύ σημαντικό ζήτημα και αναγκαία τόσο γενικά όσο και συγκεκριμένα για την Κύπρο. Οι απαντήσεις των ερωτηθέντων δείχνουν ότι οι τελευταίοι θεωρούν την ΕΚΕ επωφελή, τόσο για την τοπική κοινωνία και το περιβάλλον, όσο και για τις επιχειρήσεις, μέσω αύξησης διάφορων οικονομικών δεικτών. Ωστόσο, σύμφωνα με την άποψη της πλειοψηφίας, η εφαρμογή δράσεων ΕΚΕ στην Κύπρο, αν και είναι σημαντικό θέμα και είναι αποτελεσματική σε γενικές γραμμές (ερώτηση 30), εντούτοις υστερεί σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα, όπου οι οικονομικές και περιβαλλοντικές κρίσεις προκάλεσαν αβεβαιότητα και που οι επιπτώσεις του κορωνοϊού είναι ακόμη αδιευκρίνιστες για το μέλλον της ανθρωπότητας, η σωστή εφαρμογή της ΕΚΕ αποτελεί όχι μόνο μια καλή επιλογή αλλά και αναγκαιότητα και μονόδρομος. Λόγω της οικονομικής κρίσης και των κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων που ακόμη επηρεάζουν την Κύπρο, οι περισσότεροι ερωτηθέντες, θεωρούν ότι η ΕΚΕ στην Κύπρο χρειάζεται ανάπτυξη και στήριξη και ότι υστερεί από τις αντίστοιχες άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Επίσης, τα πιο πάνω ευρήματα ακολουθούν τη διεθνή βιβλιογραφία της ΕΚΕ, όπου φαίνεται μια ραγδαία ανάπτυξη και εφαρμογή δράσεων της, ωστόσο αντιμετωπίζεται η ίδια προβληματική εάν αυτές οι δράσεις είναι επαρκείς και αποτελεσματικές για το κοινό συμφέρον και σε ποιο βαθμό.
Προκλήσεις για την ΕΚΕ είναι, λοιπόν, η καταπολέμηση των κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων και της κλιματικής αλλαγής και η παροχή ουσιαστικής ενδυνάμωσης στα ενδιαφερόμενα μέρη, μέσω μιας σωστής ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας. Οι πράξεις και/ή παραλείψεις των επιχειρήσεων επιδρούν στην κοινωνία και στο περιβάλλον και επηρεάζουν άμεσα το μέλλον του πλανήτη. Επιπλέον, οι εταιρίες στην Κύπρο οφείλουν να εφαρμόζουν δράσεις ΕΚΕ με πιο αποτελεσματικό τρόπο και όλοι οι οργανωμένοι φορείς και η κυβέρνηση οφείλουν να σταθούν αρωγός και να περιορίσουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν προς αυτή την κατεύθυνση.
Φαίνεται, μάλιστα, ξεκάθαρα ότι η εφαρμογή εκ μέρους των επιχειρήσεων δράσεων ΕΚΕ, αποφέρει μακροπρόθεσμα οικονομικό όφελος για αυτές, αλλά και κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος (win- win situation), διασφαλίζοντας έτσι τη βιωσιμότητα του πλανήτη μας. Φαίνεται, λοιπόν, περίτρανα ότι η ΕΚΕ στην Κύπρο είναι ένας τομέας που αναπτύσσεται και μπορεί να επωφελήσει περισσότερο την κυπριακή κοινωνία.
* LL.B, LL.M, MBA
