Ανά το παγκόσμιο υπάρχει μια προσπάθεια για μείωση της φοροδιαφυγής. Κατά τη δική μας αντίληψη, το θέμα μπορεί να αντιμετωπιστεί σε κάποιο βαθμό εάν αυτός που πληρώνει έναν λογαριασμό έχει κάποιο όφελος υποβάλλοντας την απόδειξη στον Φόρο Εισοδήματος και όχι όπως είναι σήμερα.
Εάν, δηλαδή, μια οικογένεια έχει ιατρικά, δικηγορικά έξοδα, έξοδα συντήρησης της ιδιόκτητης κατοικίας της κλπ, με ένα μέγιστο ποσό (έστω ενδεικτικά) €50.000 τον χρόνο, ένα ποσοστό 20% (γύρω στις €10.000) να αφαιρείται για σκοπούς φόρου εισοδήματος. Βέβαια, αυτή η προσέγγιση θα βοηθήσει μάλλον τους ψηλότερα αμειβόμενους, που πληρώνουν σχετικά ψηλότερο ποσοστό φόρου εισοδήματος και όχι τόσο τους χαμηλά αμειβόμενους και άλλους. Παρόλο όμως τούτου, η μη προσκόμιση αποδείξεων (χωρίς όφελος στον πληρώσαντα) βοηθά στη φοροδιαφυγή αυτού που εισπράττει, ενώ ο δικός τους φόρος εισοδήματος -υπό άλλες συνθήκες- θα είναι πολλαπλάσιος της έκπτωσης στον πληρώσαντα.
Όλες οι αποδείξεις πρέπει να φέρουν ονομασία του πελάτη/πληρώσαντα (και αυτό ίσως να αποδειχθεί πρόβλημα) για να αποφευχθεί το «μάζεμα» αποδείξεων από κάποιους για σκοπούς φόρου εισοδήματος (εάν δεν τα πληρώσουν οι ίδιοι – παράδειγμα η Ελλάδα).
Έγιναν πολλές προσπάθειες στην Ελλάδα να εισαχθεί κάποιου είδους σύστημα αποδείξεων πληρωμής με κάρτες κλπ, με στόχο τη μείωση της φοροδιαφυγής, αλλά εκεί το πρόβλημα αυτό είναι πιο γενικό και οφείλεται στη νοοτροπία της ελληνικής πολιτείας, ενώ εμείς (οι πολίτες της Κύπρου) έχουμε πρόβλημα να συμπληρώνουμε τα εισοδήματα του κράτους από τις μη εισπράξεις φόρου.
Σε πρόσφατη συνομιλία με αναγνώστη αυτής της στήλης, πληροφορηθήκαμε ότι γνωστό ιδιωτικό νοσοκομείο της Λευκωσίας, για μια επίσκεψη σε γιατρό, ζήτησε ταρίφα €50. Η υπάλληλος της υποδοχής-ταμείο, δεν δεχόταν πληρωμή ούτε με κάρτα, ούτε με επιταγή, μόνο μετρητά (σ.σ. το περιστατικό προφανώς έγινε πριν το υπουργικό διάταγμα για υποχρεωτική αποδοχή πληρωμής με κάρτα). Ήταν όμως πρόθυμη να εκδώσει απόδειξη. Ο ασθενής δεν ζήτησε απόδειξη, αφού τα ιατρικά έξοδα δεν του αφαιρούνται από τον δικό του φόρο.
Ας συζητήσουμε το θέμα. Ο γιατρός εδώ είναι φοροφυγάς, ο ασθενής δεν έχει κάποιο κέρδος και εάν επιμένει σε απόδειξη θα πληρώσει ίσως πρόσθετα χρήματα. Άρα, ποιος χάνει στο τέλος της ημέρας; Πρώτα το κράτος, που δεν θα έχει την ορθή εικόνα των εισπράξεων για σκοπούς φόρου εισοδήματος από τον γιατρό/νοσοκομείο και ασφαλώς, αφού η κεφαλή (ο γιατρός) εισπράττει αφορολόγητα, είναι λογικό να πληρώνει και ο ίδιος αφορολόγητα χρήματα σε τρίτους (π.χ. εργολάβους, υπάλληλους, προμηθευτές, κλπ). Καταγράφουμε και μια πρόσθετη πληροφόρηση που «ακούσαμε», για ανέγερση ολόκληρης οικοδομής με μεγάλο ποσοστό χρημάτων να έχουν πληρωθεί «μαύρα» (με κάποιο δάνειο βέβαια, για κάλυψη) προ 6 ετών.
Παρομοίως, αυτό επικρατεί και σε άλλους τομείς, όπως δικηγορικά γραφεία και άλλα επαγγέλματα. Στον τομέα μας (οικοδομές/ακίνητα), η κατάσταση είναι επίσης τραγική και είναι ρουτίνα πλέον οι πληρωμές με μαύρα χρήματα, όταν πρόκειται για μικροδουλειές-επιδιορθώσεις κλπ ιδιωτικών κατοικιών και άλλων οικοδομών, όπου δεν γίνεται αφαίρεση από το εισόδημα. Στο θέμα αυτό, εμπλέκεται και η πληρωμή του ανεργιακού, μια και που ο τεχνίτης/οικοδόμος, εάν πληρωθεί με απόδειξη (αφού έχει δηλωθεί πλεονάζον/άνεργος) δεν θα εισπράττει ανεργιακό. Άρα, το κράτος, όχι μόνο δεν εισπράττει, αλλά επιπλέον πληρώνει και το ανεργιακό, το οποίο, εάν ο άνεργος δήλωνε το εισόδημά του, δεν θα το δικαιούτο.
Ας έλθουμε στον τομέα της εστίασης κλπ. Προ δεκαετίας, άτομο του εξωτερικού ξόδεψε για τον γάμο της κόρης του γύρω στις €140.000, δηλώθηκαν €80.000 μαύρα από τον οργανωτή.
Έχουμε ασφαλώς και το θέμα των εξοχικών επαύλεων και περιοδικών ενοικιάσεων, είτε από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, είτε από μεσίτες (ξένους και ντόπιους – Holiday Homes to Let) κατά περιόδους ή απευθείας από το διαδίκτυο, με πελάτες κυρίως του εξωτερικού, αλλά και ντόπιους. Όπως δήλωσε και ο πρόεδρος των ξενοδόχων, το 17% περίπου των τουριστών διαμένουν σε ιδιωτικές επαύλεις (χωρίς εισπράξεις από τις Δημοτικές Αρχές, φόρο εισοδήματος κλπ). Η κατάσταση είναι άκρως προκλητική και άδικη, τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για τους ξενοδόχους.
Το θέμα είναι απλό και λύνεται σε κάποιο βαθμό από «βαλτούς» υπαλλήλους ή άλλως πως, προς εξακρίβωση των θεμάτων που αναφερθήκαμε. Προ 15 ετών, όταν έγινε μια προσπάθεια να κυνηγήσουν τους γιατρούς και ζήτησαν από αυτούς τα ημερολόγια των ραντεβού, οι γιατροί δήλωσαν αδυναμία λόγω προσωπικών δεδομένων (και ναυάγησε η όλη προσπάθεια). Οι επισκέπτες ξένοι γιατροί (κυρίως Ελλαδίτες), με ραντεβού σε σουίτες ξενοδοχείων, είναι ένα άλλο τεράστιο θέμα που μέχρι στιγμής δεν το έχει αγγίξει κανείς.
Τελειώνοντας, θυμηθήκαμε την προ 8 ετών έρευνα που έγινε σε γνωστό σουβλιτζή της Λευκωσίας, όπου ο Φόρος Εισοδήματος «ανακάλυψε» τον τζίρο του βάσει των χαρτιών περιτυλίγματος και ανακάλυψε ότι περίπου πωλούσε 1.000 πίττες την ημέρα, πέραν των πωλήσεων εντός του καταστήματος. Διερωτούμαστε, επίσης, πόσα κέντρα, ταβέρνες και άλλοι τέτοιοι χώροι σάς δίνουν την απόδειξη με Φ.Π.Α. ή απλώς μια… κολλούδα με το ποσό ή ακόμη και προφορικά. Στον δικό μας τομέα, οι πλείστοι ιδιοκτήτες αρνούνται να πληρώσουν το Φ.Π.Α., με αποτέλεσμα ο κτηματομεσίτης είτε να απορροφήσει το 19%, είτε να μην το δηλώσει, με όλα τα συνεπακόλουθα.
Για δικό σας προβληματισμό.
Αντώνης Λοΐζου & Συνεργάτες Λτδ – Εκτιμητές Ακινήτων,
Πωλητές Ακινήτων & Διαχειριστές Έργων Ανάπτυξης
