Ο Νοέμβριος αποτέλεσε σημείο καμπής για τον πλανήτη, καθώς οι χώρες του κόσμου συγκεντρώθηκαν στη Γλασκώβη για τη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, COP26. Δύο χρόνια μετά από ένα «μαραθώνιο» εργασιών και μετά από δύο εβδομάδες «αγώνα ταχύτητας» διαπραγματεύσεων, πετύχαμε τον στόχο μας και 200 χώρες συμφώνησαν στην Κλιματική Σύμβαση της Γλασκώβης. Όπως και αν το δούμε, πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία για την οποία τα 197 μέρη που συνυπέγραψαν μπορούν να υπερηφανεύονται. Μπορούμε με αξιοπιστία να δηλώσουμε ότι κρατήσαμε τον στόχο της συγκράτησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1.5οC σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο, ζωντανό.
Η COP26 ήταν η μεγαλύτερη πολιτική συγκέντρωση που έγινε ποτέ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Γλασκώβη φιλοξένησε εκπροσώπους από 194 χώρες, 120 επικεφαλής κρατών και 38,000 διαπιστευμένους αντιπροσώπους.
Για τον εξωτερικό παρατηρητή, οι διαπραγματεύσεις μπορεί να φαίνονταν υπερβολικά τεχνοκρατικές. Όμως διακινδυνεύονταν πολλά. Αφορούσαν την προστασία των ζωών όσων βρίσκονται ενώπιον της κλιματικής κρίσης. Και την εξασφάλιση των μελλοντικών γενεών, καθώς αν αποτύχουμε, θα είναι καταδικασμένες να ζήσουν σε ένα επικίνδυνο, αβέβαιο κόσμο, εξαντλημένο από πόρους. Όπως ανέφερε και η Πρωθυπουργός των Μπαρμπέιντος στην COP26, για τα μικρά νησιωτικά κράτη, «ο 1.5οC είναι που χρειαζόμαστε για να επιβιώσουμε. Οι 2οC αποτελούν θανατική ποινή».
Η επιστήμη μας λέει πως ο κόσμος ήδη υπερθερμαίνεται κατά 1.1 οC μέσο όρο σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή και βλέπουμε ήδη τις σοβαρές επιπτώσεις αυτής της αύξησης σε εκατομμύρια ανθρώπους. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνονται σε όλο τον κόσμο και η κλιματική αλλαγή δεν αναγνωρίζει εθνικά σύνορα.
Η παγκόσμια συνεργασία που είδαμε στην COP μπορεί να δώσει ελπίδα στον κόσμο. Μπορεί να υπήρξαν διαφωνίες σε ένα κόσμο παγκόσμιας πολιτικής πόλωσης, όμως οι χώρες έδειξαν ενότητα στον στόχο για το κλίμα. Η εμπιστοσύνη ενισχύθηκε και επιδείχθηκε αποφασιστικότητα για κατάληξη σε συμφωνία.
Με οδηγό τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, η Κλιματική Σύμβαση της Γλασκώβης αναγνωρίζει την απόσταση μεταξύ των υπαρχουσών δεσμεύσεων των χωρών για μείωση εκπομπής ρυπογόνων αερίων και του σημείου στο οποία αυτές πρέπει να βρεθούν. Αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη για ταχεία δράση. Και δεσμεύει τις χώρες να επαναξιολογήσουν και να ενισχύσουν τις δεσμεύσεις τους για το 2030, όπου χρειάζεται, εντός του έτους.
Για πρώτη φορά, η Σύμβαση δεσμεύει τις χώρες σε σχέδιο απόσυρσης της παραγόμενης από άνθρακα ενέργειας και από τις αναποτελεσματικές επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων. Και μετά από έξι χρόνια συζητήσεων, οριστικοποιεί τα εκκρεμούντα στοιχεία από τη Συμφωνία του Παρισιού, που συμφωνήθηκε το 2015.
Η Σύμβαση καταγράφει πρόοδο και στη χρηματοδότηση για κλιματικές δράσεις, για προσαρμογή και για προστασία της φύσης από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καθώς και για την αποτροπή ζημιών και απωλειών από την κλιματική κρίση. Θέματα ζωτικής σημασίας στη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή.
Έξω από τις αίθουσες όπου διεξάγονταν οι διαπραγματεύσεις, στην COP26 καλωσορίσαμε ανακοινώσεις για στόχους κλιματικής ουδετερότητας, αλλά και δεσμεύσεις που επιταχύνουν τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια και αυτοκίνηση, που βάζουν φρένο στην αποψίλωση των δασών, και που αυξάνουν τη χρηματοδότηση για κλιματικές δράσεις. Αυτές οι σημαντικές συμφωνίες, μαζί με τη Κλιματική Σύμβαση της Γλασκώβης, καθορίζουν τις λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κινηθούμε ώστε να κρατήσουμε τον στόχο του 1,5οC ζωντανό.
Για παράδειγμα, με τις δεσμεύσεις που έγιναν στη Γλασκώβη, οι στόχοι κλιματικής ουδετερότητας καλύπτουν το 90% της παγκόσμιας οικονομίας αντί το 30% στο οποίο βρισκόμασταν όταν το ΗΒ αναλάμβανε την προεδρία της COP26. Επίσης, καλωσορίσαμε δεσμεύσεις όπως την Συμμαχία Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης με τη Νότιο Αφρική, αξίας $8,5 δισ. η οποία στηρίζει τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Επιπλέον οι χώρες που φιλοξενούν περισσότερα από το 90% των δασών δεσμεύτηκαν να τερματίσουν την αποψίλωση και να προχωρήσουν σε αναδασμούς. Είδαμε επίσης την μεγαλύτερη κινητοποίηση για το Ταμείο Προσαρμογής, που επιτρέπει στις πλέον ευάλωτες κοινότητες στην κλιματική αλλαγή να προστατευτούν.
Στη Γλασκώβη καταγράφηκε μια ιστορική συλλογική επιτυχία, συνάμα όμως εύθραυστη. Μπορούμε να δηλώσουμε αξιόπιστα ότι ο στόχος του 1,5οC είναι ζωντανός. Οι παλμοί του όμως παραμένουν αδύναμοι. Κάθε χώρα οφείλει να προστατεύσει και να ενισχύσει αυτό τον στόχο τα επόμενα χρόνια.
Για αυτό η δουλειά του ΗΒ στην προεδρία της COP26 μόλις τώρα ξεκινά. Κατά τη διάρκεια του χρόνου, θα εργαστούμε μαζί με άλλες χώρες, ώστε να λάβουν δράση και να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους, όπως αυτές καταγράφηκαν στην Κλιματική Σύμβαση της Γλασκώβης ώστε να βελτιωθεί το όραμα για το 2030 αλλά και πέρα απ’ αυτό. Δεν υπάρχει θεσμική διαδικασία επιτήρησης στα ΗΕ για την κλιματική αλλαγή, συνεπώς πρέπει να υπάρχει εποικοδομητική πίεση και να κτίσουμε πάνω στην εμπιστοσύνη και την καλή διάθεση που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της COP26.
Πρέπει να εκμεταλλευτούμε αυτή τη συγκυρία. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να αναλάβει δράση στους τομείς της χρηματοδότησης, της προσαρμογής και για τον στόχο του 1,5οC. Χρωστάμε στους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής και στις επόμενες γενιές, να εφαρμόσουμε όσα συμφωνήσαμε στη Γλασκώβη.
* Πρόεδρος της COP26.
