Πριν από οκτώ χρόνια, το 2013, το υπουργείο Παιδείας τίμησε τον καλλιτέχνη και εκπαιδευτικό Γιώργο Γαβριήλ με το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης. Σήμερα, σε μια παρορμητική αντίδραση στα εικονογραφήματά του, η Κυβέρνηση τον ανέβασε στο ψηλότερο βάθρο, ανάγοντάς τον κατά λάθος, με μια πρωτοφανή συλλήβδην απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, σε ζωντανό ίνδαλμα της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Ο ίδιος έσπευσε, βέβαια, να αποδεχτεί ασμένως το δάφνινο στεφάνι που δεν έχασαν την ευκαιρία να εναποθέσουν στην κεφαλή του οι παραληρούντες οπαδοί και ομοϊδεάτες του. «Αποδείξαμε ότι όταν θέλουμε μπορούμε. Η ελευθερία κερδίζεται μόνο μέσα από αγώνες, κανείς δεν μας τη χαρίζει», έγραψε ευχαριστώντας όλους ηλεκτρονικά.
Πολλά έχουν ήδη ειπωθεί και γραφτεί από πολλούς υπέρ και κατά της καλλιτεχνικής δραστηριότητας του καθηγητή και γυμνασιάρχη Γιώργου Γαβριήλ. Το θέμα δεν έχει όμως ξεκαθαρίσει ακόμα. Κι αν παραμείνει αδιευκρίνιστο, είναι βέβαιο ότι μελλοντικά θα δημιουργηθούν και άλλα παρατράγουδα με σοβαρότερες ίσως συνέπειες και προεκτάσεις.
Όπως έχει αυτή τη στιγμή το ζήτημα, μόνο η μια πτυχή του θεωρείται αποσαφηνισμένη: ο καλλιτέχνης έχει απόλυτο δικαίωμα να εκφράζεται και να δημιουργεί ελεύθερα, αποτυπώνοντας όπως νομίζει τις σκέψεις, τις ιδέες, τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις του, είτε πολιτικές είναι αυτές, κομματικές είτε ιδεολογικές, καθώς και τα θρησκευτικά πιστεύω ή μη πιστεύω του. Κι όλοι έχουν το δικαίωμα να τον κρίνουν, επικρίνουν και κατακρίνουν ή να τον επαινέσουν και να τον δοξάσουν, αλλά κανένας δεν δικαιούται να τον εμποδίσει, ούτε απλώς να τον δυσκολέψει στο δημιουργικό του έργο, πόσο μάλλον να τον διώξει.
Η άλλη πτυχή, αν πότε και πόσο τα πιο πάνω τίθενται εν αμφιβόλω σε περίπτωση που ο καλλιτέχνης διατηρεί και μια άλλη ιδιότητα που μπορεί να επιβάλλει αυτοέλεγχο στην καλλιτεχνική του έκφραση, εξακολουθεί να είναι το ζητούμενο.
Στην περίπτωση του Γιώργου Γαβριήλ, το ερώτημα τίθεται άμεσα και επιτακτικά, αφού ως δημόσιος εκπαιδευτικός και μάλιστα γυμνασιάρχης υπόκειται στους κανονισμούς της υπηρεσίας του κατά τρόπο απόλυτο και συγκεκριμένο. Και το αρμόδιο υπουργείο τον έχει ήδη θέσει εκτός των αποδεκτών ορίων και πλαισίων.
Πέρα, όμως, από τους κανονισμούς και σε συνάφεια με αυτούς, υπάρχει και η ηθική διάσταση. Ο καθηγητής και γυμνασιάρχης κ. Γαβριήλ έχει υπό τη διεύθυνση και την καθοδήγησή του παιδιά 12-15 χρονών, της εφηβικής ηλικίας που διαμορφώνει τον χαρακτήρα και τον ψυχισμό και πλάθει τα όνειρα των νέων ανθρώπων. Οι μαθητές του κ. Γαβριήλ προέρχονται από οικογένειες της υπαίθρου, ως επί το πλείστον προσκολλημένες σε παραδοσιακές αρχές και αξίες, άλλες περισσότερο άλλες λιγότερο θρησκευόμενες. Αναλόγως ανήκουν σε διάφορους πολιτικοϊδεολογικούς χώρους και υποστηρίζουν αντίστοιχες ποδοσφαιρικές και αθλητικές ομάδες.
Ο γυμνασιάρχης κ. Γαβριήλ όφειλε πρώτιστα να σεβαστεί την κοινότητα και την κοινωνία στην οποία υπηρετεί και να διαφυλάξει την πολυμορφία του μαθητόκοσμου που έχει υπό τη φροντίδα του. Αντ’ αυτού, ο στρατευμένος καλλιτέχνης Γιώργος Γαβριήλ εκτόπισε τον γυμνασιάρχη κ. Γαβριήλ, κουβαλώντας στο σχολείο το δικό του κόμμα, το ΑΚΕΛ, και τη δική του κομμουνιστική ιδεολογία, έχοντας σπουδάσει στη Μόσχα, καθώς και τα λάβαρα της δικής του ποδοσφαιρικής ομάδας, της Ομόνοιας. Και βέβαια επιδόθηκε με άκρατο και άσεμνο τρόπο στην παρωδία του Χριστού και της Εκκλησίας.
Από τη στιγμή που έχει αναρτήσει τους επίμαχους πίνακές του στο διαδίκτυο, είναι σαν να τους έχει εκθέσει μέσα στις σχολικές αίθουσες, μέσα στα σπίτια των μαθητών και μέσα στα μυαλά τους. Και προχώρησε σ’ αυτή την πράξη γνωρίζοντας πως, ακριβώς επειδή είναι παιδιά, τους λείπει το κυριότερο, η κριτική ικανότητα να προστατεύσουν τους εαυτούς τους από την ετσιθελική έκθεση στις υποκειμενικές και αυθαίρετες παραστάσεις του διευθυντή τους.
Θα μπορούσε χωρίς υπερβολή να πει κανείς ότι ο κ. Γαβριήλ χρησιμοποίησε τη θέση εξουσίας και επιρροής που έχει στο σχολείο για να ασελγήσει πολιτικά και ιδεολογικά στα παιδιά που του έχουν εμπιστευτεί οι γονείς και η Πολιτεία. Και διερωτάται κανείς, τι θα συμβεί αν αύριο οι γονείς αρνηθούν να στείλουν τα παιδιά τους στην τάξη του κ. Γαβριήλ ή και στο σχολείο του ακόμα, για να τα προστατεύσουν από τη φθοροποιό, όπως τη θεωρούν, επίδραση της διδασκαλίας του;
Αλλά γεννώνται και άλλα ερωτήματα. Ο κ. Γαβριήλ είναι σήμερα 62 χρονών και βρίσκεται κοντά στα όρια της αφυπηρέτησης. Γιατί δεν μπορούσε να περιμένει μετά που θα είχε φύγει από την έδρα και το γραφείο του γυμνασιάρχη, για να μην τα μετατρέψει σε ακελικά παραρτήματα; Τι ήταν εκείνο που του επέβαλλε εδώ και τώρα να εικονοποιήσει και κοινοποιήσει τις ατομικές του πολιτικοϊδεολογικές εξάρσεις;
Κάποια από τα έργα του σε αυτή τη συλλογή μπορούσαν να γίνουν αποδεκτά από το ευρύ κοινό χωρίς αντιδράσεις. Στον γράφοντα άρεσε πολύ το ένα με τον Χριστό στο γαϊδουράκι να τον προσπερνά προς την αντίθετη κατεύθυνση η αρχιερατική λιμουζίνα. Η Παναγία που σκύβει πάνω από το πνιγμένο προσφυγόπουλο –εμπνευσμένο, προφανώς, από τον Επιτάφιο των Ρίτσου –Θεοδωράκη- κι ο Φυλακισμένος Χριστός ανήκουν επίσης σ’ αυτή την κατηγορία. Δυστυχώς, επισκιάζονται από τα άλλα αμετροεπή πινελογραφήματα.
Δεν διαφεύγει της προσοχής ότι ορισμένα από τα τελευταία είναι δουλεμένα από προηγούμενους πίνακες του Γαβριήλ με ζωόμορφες ανθρώπινες φιγούρες, στις οποίες έχει αντικατασταθεί απλώς το κεφάλι ή κάποιο άλλο στοιχείο, όπως στην περίπτωση του Προέδρου Αναστασιάδη που απεικονίζεται ως Γυμνός Βασιλιάς.
Όλα αυτά δημιουργούν την εντύπωση ότι υπήρξε μια σπουδή να βγουν προς τα έξω οι εικαστικές αυτές δημιουργίες στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, ενώ ο κ. Γιώργος Γαβριήλ εξακολουθεί να βρίσκεται στη θέση του εκπαιδευτικού.
Είναι πολλά τα θέματα που εγείρονται κι άλλοι τόσοι οι λόγοι για να απελευθερωθεί πλήρως και να προστατευθεί αποτελεσματικά το κεκτημένο της καλλιτεχνικής ελευθερίας από κάθε είδους αυθαιρεσία και σκοπιμότητα.
