Η μεταρρύθμιση της Τ.Α. είναι το θέμα που απασχολεί τα τελευταία χρόνια την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία, τους δημοτικούς άρχοντες και υπάλληλους και λιγότερο τους δημότες και περισσότερο από όλους, τα κόμματα. Αυτή την περίοδο, μετά από παλινδρομήσεις ετών, το θέμα μπαίνει στην τελική ευθεία με πρώτη κίνηση την αναβολή των εκλογών για την Τ.Α. και μετά με συζήτηση του νομοσχεδίου, που του άλλαξαν τα φώτα τα τελευταία χρόνια και το έκαμαν αγνώριστο. Το νομοσχέδιο υπέστη βασικές αλλαγές, που ισοδυναμούν με μεταμφίεση, ώστε να μην αναγνωρίζεται η προσπάθεια που κάνουν όλοι να το κάνουν αγνώριστο και αντί μεταρρύθμιση να γίνει μεταμφίεση.
Η μεταρρύθμιση της Τ.Α. είναι απαραίτητη για να εξυγιανθεί και να εκσυγχρονιστεί, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στην αποστολή της, δηλαδή την εξυπηρέτηση της τοπικής κοινωνίας, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των δημοτών, την κατασκευή έργων υποδομής και τη συντήρησή τους και την καλύτερη οργάνωση της με βελτίωση της οργάνωσης και της διοίκησης και των υπηρεσιών. Παράλληλα η Τ.Α. πρέπει να αποκτήσει περισσότερες εξουσίες τοπικής διοίκησης και πολεοδομικής ανάπτυξης και να αυξηθούν οι πόροι, ώστε να μπορεί με άνεση να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της και τις απαιτήσεις των δημοτών. Και φυσικά ένας κύριος στόχος είναι και η εξοικονόμηση των οικονομικών πόρων, ώστε με λιγότερα έξοδα να παράγεται μεγαλύτερο έργο και καλύτερες υπηρεσίες. Αυτοί είναι οι «επίσημοι» στόχοι και οι φανερές επιδιώξεις της μεταρρύθμισης. Δεν είναι όμως οι πραγματικοί.
Φυσικά για να γίνει η μεταρρύθμιση, πρέπει να πραγματοποιηθούν κάποιοι από αυτούς τους στόχους. Αλλά οι πραγματικοί στόχοι που επιδιώκουν τα κόμματα και η Κυβέρνηση είναι άλλοι. Φυσικά θέλουν να γίνουν μεταρρυθμίσεις, αλλά προπάντων βασικός τους στόχους είναι η διατήρηση και επέκταση της πελατειακής σχέσης εξουσίας, κομμάτων και δημοτών, η διατήρηση των κομματικών φέουδων, η εξυπηρέτηση των τοπικών κομματικών στελεχών και των ομάδων πίεσης και προπάντων των επιχειρηματιών της «σύγχρονης» ανάπτυξης.
Για τους πιο πάνω λόγους και απαντώντας στην ερώτηση που έθεσα στην επικεφαλίδα του άρθρου απαντώ με βεβαιότητα. ΟΧΙ, δεν θα γίνει μεταρρύθμιση της Τ.Α. Απλώς θα γίνουν κάποιες αλλαγές στο νόμο, για να φανεί ότι ψηφίστηκε η μεταρρύθμιση, την οποία αναμένει και η Ε.Ε. για να αποδεσμεύσει κάποια κονδύλια.
Η βεβαιότητα της απάντησής μου στηρίζεται στην κοινή άποψη, ότι Κυβέρνηση και κόμματα ενδιαφέρονται πρώτα για το συμφέρον του κόμματος και ύστερα για το συμφέρον της Τ.Α. και των δημοτών. Για τούτο επί τόσα χρόνια στο θέμα της Τ.Α. εφάρμοζαν τη σοφή παροιμία «Απόν θέλει να πάει στο μύλο, πέντε μέρες κοσσιηνίζει». Τώρα μπήκαν τα δυο τους πόδια σε ένα παπούτσι, ανέβαλαν τις εκλογές, βάζοντας μια «ππάτσια» στη Δημοκρατία, σταμάτησαν το κοσσιήνισμα και προσπαθούν να πάνε στο μύλο.
Τα βασικά θέματα που ενδιαφέρουν τα κόμματα, που θα ψηφίσουν το νόμο είναι η διατήρηση του αριθμού των δήμων που ελέγχουν, η ικανοποίηση των τοπικών παραγόντων και η εξυπηρέτηση των κομματικών στελεχών, ώστε να διατηρήσουν τα φέουδα τους και φυσικά η συνέχιση της πελατειακής σχέσης με τους δημότες.
Αν ήθελαν μεταρρύθμιση έπρεπε από χρόνια να αποφασίσουν τη δημιουργία ενός επαρχιακού δήμου για κάθε επαρχία και η ανακήρυξη μερικών δημοτικών διαμερισμάτων για να ενταχθούν στους επαρχιακούς δήμους οι υφιστάμενοι δήμοι της υπαίθρου. Αντί τούτου και σε αντίθεση με τις εισηγήσεις των ειδικών, με τις ελάχιστες συνενώσεις δημιούργησαν δεκαεπτά, τουλάχιστον, δήμους και ανακήρυξαν τις περιοχές των καταργούμενων δήμων σε δημοτικά διαμερίσματα, που θα διατηρούν τον άρχοντα τους, ονομάζοντάς τον αντιδήμαρχο και δίνοντας του αρμοδιότητες, που να ικανοποιούν τα κομματικά στελέχη. Και φυσικά με τους ψηλούς μισθούς δεν θα γίνει εξοικονόμηση, αλλά κατασπατάληση δημοσίου χρήματος.
Η οργανική και διοικητική δομή των δήμων είναι καθαρά κομματική. Η πλειοψηφία των δημάρχων και των δημοτικών συμβούλων είναι κομματικά εξαρτώμενοι. Η πελατειακή σχέση είναι πολύ ισχυρή μεταξύ κομμάτων και δήμων και μεταξύ δήμων, υπαλλήλων και δημοτών. ΄Ολα τούτα δεν αφήνουν τους δήμους να εργοδοτούν ικανούς και άριστους τεχνοκράτες για εφαρμογή καινοτομιών και μεταρρυθμίσεων. Τα μεγάλα συμφέροντα έχουν τον πρώτο λόγο στη πλειοψηφία των δήμων και των αποφάσεών τους. Οι πολλοί δήμοι και οι περισσότεροι αντιδήμαρχοι θα επιδεινώσουν περισσότερο τις εγγενείς αδυναμίες των δήμων. Τα δημοτικά διαμερίσματα με τους τοπικούς αντιδημάρχους και τις συνοικιακές υποδομές θα οξύνουν το πρόβλημα της πελατειακής σχέσης. Θα δημιουργήσουν επίσης ένα συναγωνιστικό ανταγωνισμό στον ίδιο δήμο, με όλα τα κακά επακόλουθα. Φυσικά πρέπει να θεσπιστεί μια εκλογική διαδικασία, ώστε όλες οι περιοχές ενός δήμου να εκλέγουν εκπροσώπους τους στο δημοτικό συμβούλιο. Μια σημαντική καινοτομία θα είναι οι υποψήφιοι δήμαρχοι που δεν εκλέγονται, να γίνονται μέλη του δημοτικού συμβουλίου, αν φυσικά συγκεντρώσουν ένα ορισμένο ποσοστό ψήφων.
Θεσμική μεταρρύθμιση θα νομοθετηθεί. Ουσιαστική μεταρρύθμιση όμως δεν θα γίνει. Θα αλλάξει ο Μανωλιός και θα τα βάλει τα ρούχα αλλιώς. Και τούτο επειδή οι αλλαγές δεν είναι εισηγήσεις τεχνοκρατών και ειδικών. Δε γίνονται με τεχνοκρατικά, επιστημονικά κριτήρια. Απλώς γίνονται με κομματικά κριτήρια για συνέχιση της κομματοκρατίας. Οι δημότες αισθάνονται και επιδιώκουν να είναι απλώς καλοί πελάτες και να τυγχάνουν εύνοιας από τα κομματικά στελέχη της Τ.Α.
Μεταρρύθμιση δεν θα γίνει. Θα γίνει μια παραλλαγή της. Θα γίνει απλώς μια μεταμφίεση των δήμων. Το μέλλον θα το δείξει. Ελπίζω να διαψευστώ.
