Συμπληρώνονται φέτος 61 χρόνια από την ανακήρυξη της -κουτσουρεμένης έστω- ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η αποτίναξη του Βρετανικού ζυγού ποτίστηκε με τις θυσίες αμούστακων παλικαριών. Το αίτημα των Κυπρίων για Ένωση, ουδέποτε δικαιώθηκε.
Η Κύπρος ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος με δοτό Σύνταγμα, απότοκο των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου. Ο Κυπριακός λαός δεν κλήθηκε ποτέ να το επικυρώσει με τη ψήφο του. Ούτε είχε λόγο στις τρεις Διεθνείς Συνθήκες που το συνοδεύουν: Τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, που προνοούσε δύο κυρίαρχες Βρετανικές στρατιωτικές Βάσεις. Τη Συνθήκη Εγγυήσεως, που εξουσιοδοτούσε τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις να επέμβουν για αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης. Τη Συνθήκη Συμμαχίας, που επέτρεπε σε Ελλάδα και Τουρκία δράση απώθησης κάθε επίθεσης κατά της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας του νεοσύστατου κράτους.
Ο Άγγλος ακαδημαϊκός- δικηγόρος και διεθνούς κύρους σύμβουλος επί συνταγματικών προβλημάτων, Stanley Alexander De Smith, συγγραφέας του βιβλίου «Η Νέα Κοινοπολιτεία και τα Συντάγματά της» σωστά επισημαίνει πως: «το Κυπριακό Σύνταγμα ουδέποτε θα προσελκύσει ενθουσιώδεις μιμητές, αλλά πρέπει να κριθεί ως η μόνη αποδεχτή θεραπεία σε μία απελπιστική κατάσταση στην οποία η βούληση της τοπικής πλειοψηφίας έπρεπε να υποταχθεί στα συμφέροντα της διεθνούς ειρήνης»(!!!). Σωστά υποστήριζε πως: «Το Κυπριακό Σύνταγμα είναι ένα από τα πιο άκαμπτα και λεπτομερειακά συντάγματα του κόσμου και αρκετά περίπλοκο. Περιέχει ανακοπές και ισορροπήσεις, διαδικαστικές και ουσιαστικές εγγυήσεις, διασφαλίσεις και απαγορεύσεις. Το δε κοινοτικό πνεύμα συνυπάρχει με τη συνταγματική αντίληψη.»
Αυτή ακριβώς η έλλειψη κοινοτικού πνεύματος και τα εμπλεκόμενα συμφέροντα τρίτων, ανέκαθεν μας ταλανίζουν. Οι σπόροι της διαίρεσης υπήρχαν από τη γέννηση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Είναι γι’ αυτό που οφείλουμε να επαινέσουμε τις εκάστοτε κυπριακές κυβερνήσεις μετά την ανεξαρτησία, που παρά τις ιδιομορφίες του Συντάγματος, κατάφεραν να αντιμετωπίσουν πλειάδα προκλήσεων, με επιτυχία: Παρέλαβαν μια υπανάπτυκτη αποικιακή οικονομία την οποίαν ανάπτυξαν με αποτελεσματική μακροοικονομική πολιτική και με αρωγό την αξιοθαύμαστη εργατικότητα των Κυπρίων. Έκτισαν σχολεία, ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, δίκτυα ύδρευσης, δρόμους. Αξιοποίησαν τον αγγλικό διοικητικό μηχανισμό και τις θεμελιώδεις αρχές Δικαίου στο Σύνταγμα, για να δημιουργήσουν ένα κράτος με σύγχρονους θεσμούς. Μετάτρεψαν την Κύπρο σε σημαντικό τουριστικό και περιφερειακό κέντρο παροχής υπηρεσιών. Αναβάθμισαν το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Ενθάρρυναν την στέγαση σε ιδιόκτητη κατοικία. Μείωσαν τον αναλφαβητισμό, θέτοντας βάσεις για τις σημερινές ψηλές επιδόσεις, διεθνώς, στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι έντονες διακοινοτικές αντιπαραθέσεις δεν άφησαν τον λαό να απολαύσει τους καρπούς των αγώνων του. Εσωτερικές έριδες και διαμάχες, συνταγματικά αδιέξοδα, εξωτερικές παρεμβάσεις και μια μακροπρόθεσμη διαιρετική και διχοτομική πολιτική της Τουρκίας αποτέλεσαν μόνιμο καρφί στην πορεία της Κύπρου. Η δράση ακραίων εθνικιστικών στοιχείων, το προδοτικό πραξικόπημα και η βάρβαρη τουρκική εισβολή μοίρασαν το νησί στα δυο. Μέσα από νέες Συμπληγάδες, ο λαός κατάφερε ξανά να επουλώσει τα βαθιά τραύματα της τουρκικής εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Άντεξε πέτρινα χρόνια προσφυγιάς, πετυχαίνοντας ένα οικονομικό θαύμα. Την 1η Μαίου 2004 πανηγύρισε την ένταξη της Κύπρου ως ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αναστολή της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου στην κατεχόμενη Κύπρο, προσδοκώντας καλύτερες μέρες…
Ο λαός είδε και απόειδε διαχρονικά, διεκδικώντας λύση και δικαίωση. Έπαθε και έμαθε πολλά. Σήμερα απογοητευμένος, από ντόπιους και ξένους, δεν τρέφει ψευδαισθήσεις. Ξέρει πως στη διεθνή σκακιέρα πρυτανεύουν τα συμφέροντα των ισχυρών, οι γενικόλογες διαβεβαιώσεις στήριξης, η τήρηση ίσων αποστάσεων. Στο εσωτερικό μέτωπο, η κρίση αξιών βαθαίνει..
Η φετινή 61η επέτειος της Κυπριακής Ανεξαρτησίας μας βρίσκει σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Απαιτούνται δραστικές μεταρρυθμίσεις. Αλλαγή νοοτροπίας. Ορθολογιστική διαχείριση πόρων. Αποτελεσματική κάθαρση. Μηδενική ανοχή σε σκάνδαλα, διαπλοκές, κρίση θεσμών, αναξιοκρατία. Ενίσχυση της διπλωματίας, της άμυνας, της κοινωνικής συνοχής, των ψυχικών αντιστάσεων του λαού. Απαιτείται ξεκαθάρισμα οράματος, στόχων, στρατηγικής και κόκκινων γραμμών για την επιδιωκόμενη λύση. Συστράτευση ηγεσίας και λαού. Αυτοκριτική. Αγώνας για ανάκτηση της τρωθείσας αξιοπιστίας μας, τερματισμού της κατηφόρας και αντίστροφη πορεία για να ξεφύγουμε από τις μυλόπετρες της καταστροφής, το πισωγύρισμα, τις ολισθηρές ατραπούς που μας οδηγούν τα νέα γεωστρατηγικά γεγονότα στην περιοχή μας, οι ανταγωνισμοί των ισχυρών στην Ανατολική Μεσόγειο, οι παγίδες των ‘άσπονδων φίλων’ και των εχθρών, οι ρυμουλκούμενες λύσεις φιλοτουρκικών λόμπυ.
Η Κυπριακή Δημοκρατία δικαιούται ένα καλύτερο σήμερα, κι ένα ελπιδοφόρο αύριο!
*Πρώην Ευρωβουλευτή.
