Κυριολεκτικά. Όσοι από εμάς για πολλές δεκαετίες αγωνιστήκαμε για να κλείσει το περιβαλλοντικό αίσχος των σκυβαλότοπων στον τόπο μας, πρέπει να το παραδεχτούμε: έχουμε αποτύχει. Το σύστημα αποδείχθηκε πιο δυνατό. Η βαρβαρότητα ανίκητη.
Όταν ξεκίνησα πριν από 35 χρόνια να ασχολούμαι με τα περιβαλλοντικά της Κύπρου, κάθε πόλη και κάθε κοινότητα είχε ένα σκυβαλότοπο. Όταν έτυχε αρχές της δεκαετίας του ‘90 να βρεθώ σε ένα επιστημονικό συνέδριο στη Κρήτη και αναφερθήκαμε σε «σκυβαλότοπους» οι Έλληνες συνάδελφοι ενθουσιάστηκαν, για την αρχαιοπρεπή καταγωγή της λέξης. Αυτοί χρησιμοποιούσαν βλέπετε τη λέξη «χωματερή». Ποια η διαφορά; Αυτοί έθαβαν τα σκουπίδια, εμείς τα καίγαμε.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ την αποπνικτική μυρωδιά των καιγόμενων ανάμικτων σκουπιδιών στους δεκάδες σκυβαλότοπους που πολέμησα να κλείσουν. Μια φορά, στο Παλιομέτοχο, θυμάμαι που είπα: «αυτή είναι η αληθινή πλευρά του πολιτισμού μας. Σκουπίδια να καίγονται εκπέμποντας στην ατμόσφαιρα ένα κοκτέιλ τοξικές ουσίες που αργά ή γρήγορα μολύνουν ανθρώπους και περιβάλλον».
Μετά από πολλούς αγώνες και με τη συνδρομή των ενταξιακών μας υποχρεώσεων οι εκατοντάδες σκυβαλλότοποι έκλεισαν και περιοριστήκαμε στις μεγάλες χωματερές. Μετά, με χίλια ζόρια υποτίθεται ότι περάσαμε στους ΧΥΤΑ (χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων) όπου η κάλυψη με χώμα γίνεται οργανωμένα με τη λήψη αντιρρυπαντικών μέτρων. Τώρα –υποτίθεται ότι– είμαστε στη φάση των ΧΥΤΥ (χώροι υγειονομικής ταφής των υπολειμμάτων) όπου δηλαδή θάβονται μόνο τα υπολείμματα μιας διαδικασίας που ξεκινά από τη μείωση των απορριμμάτων και μέσω του διαχωρισμού, της επαναχρησιμοποίησης, της ανακύκλωσης και της κομποστοποίησης φτάνει στις «χωματερές» μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό (γύρω στο 15%) των σκυβάλων.
Λάθη έγιναν πολλά στην πορεία: οι σκυβαλότοποι που πλημμελώς αποκαταστάθηκαν, οι ΧΥΤΑ και οι ΧΥΤΥ που δεν λειτουργούν σωστά, η μείωση των απορριμμάτων που δεν έγινε ποτέ (από τις πρώτες χώρες στην ΕΕ στην κατά κεφαλήν παραγωγή αστικών αποβλήτων), η ανακύκλωση που χωλαίνει κ.λπ.
Αυτό όμως που συμβαίνει στην περιοχή γύρω από την κλειστή πλέον χωματερή στο Βατί της Λεμεσού ξεπερνά κάθε απογοήτευση. Το γεγονός ότι λόγω των μεγάλων οικοδομικών και οδικών έργων στην επαρχία μεγάλοι όγκοι από χώματα και μπάζα απορρίπτονται ανεξέλεγκτα στη φύση, επέτρεψε σε ασυνείδητους να ρίχνουν κάθε λογής σκουπίδια μέσα στους σωρούς από τα μπάζα δημιουργώντας πολλές νέες χωματερές. Το κράτος παρακολουθεί αδιάφορα. Οι κοινοτικές Αρχές σηκώνουν τα χέρια. Η Αστυνομία αδιαφορεί.
H φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο είναι από περιοχή παρά το φράγμα της Άλασσας (πλησίον του χώρου εκδηλώσεων Aloe Vera) που επισκέφθηκα πρόσφατα, όπου η κατάσταση θυμίζει τις παλιές χωματερές στο Κοτσιάτη, Βατί και Αγ. Μαρινούδα. Οι λιγοστοί κάτοικοι της περιοχής έχουν αγανακτήσει, αλλά ποιός τους δίνει σημασία;
Το «Λίθοι και πλίνθοι και ξύλα και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα» του αρχαίου φιλόσοφου Σωκράτη, ταιριάζει απόλυτα με την κατάσταση της διαχείρισης των απορριμμάτων στη χώρα μας. Επιεικώς, αποτύχαμε!
*Τέως Βουλευτής Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών
