Η πρόταση νόμου που έχει καταθέσει η Πρόεδρος της Βουλής, κ. Αννίτα Δημητρίου, για ισόβια φυλάκιση σε υποθέσεις «γυναικοκτονιών», όχι μόνο δεν προσθέτει κάτι επί της ουσίας για τις γυναίκες αλλά αντίθετα αντιστρατεύεται βασικές αρχές δικαίου και την ίδια τη λογική. Κι αυτό γιατί τα τελευταία 61 χρόνια (από την ίδρυση, δηλαδή, της Κυπριακής Δημοκρατίας) όλες οι δολοφονίες -ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία, το χρώμα, την εθνική καταγωγή ή τη θρησκεία του θύματος- επισύρουν ούτως ή άλλως ποινή ισόβιας φυλάκισης. Για να το εξηγήσουμε πιο απλουστευμένα, αρκεί να σημειώσουμε τα εξής:
Αν προκαλέσεις τον θάνατο κάποιου προσώπου στην Κύπρο, μπορεί να βρεθείς ένοχος είτε για φόνο εκ προμελέτης με βάση το άρθρο 203 του Ποινικού Κώδικα, είτε για ανθρωποκτονία με βάση το άρθρο 205 του Ποινικού Κώδικα.
• Ο φόνος εκ προμελέτης, η προμελετημένη δηλαδή θανάτωση ανθρώπου επισύρει, υποχρεωτικά, ποινή ισόβιας φυλάκισης (Άρθρο 203). Με άλλα λόγια το Δικαστήριο, αν σε καταδικάσει για φόνο εκ προμελέτης, δεν μπορεί να αποφασίσει την επιβολή οποιασδήποτε άλλης ποινής, εκτός από αυτήν της διά βίου φυλάκισης.
• Αν από την άλλη η καταδίκη αφορά ανθρωποκτονία (Άρθρο 205), δηλαδή μη προμελετημένη θανάτωση ατόμου, η προβλεπόμενη ποινή είναι και πάλι η φυλάκιση, με μέγιστη ποινή την ισόβια φυλάκιση. Αν, δηλαδή, καταδικαστείς για ανθρωποκτονία, το Δικαστήριο θα αποφασίσει τη χρονική διάρκεια της επιβαλλόμενης ποινής φυλάκισης που μπορεί, εν τέλει και ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες της ανθρωποκτονίας, να είναι και πάλι φυλάκιση διά βίου.
Με αυτά τα δεδομένα, η πρόταση νόμου της κ. Δημητρίου περί διά βίου φυλάκισης των καταδικασθέντων για «γυναικοκτονίες» φαντάζει προκλητικά άτοπη, ακατανόητη και προσφερόμενη επιδεικτικά για εσωτερική κατανάλωση, εγείροντας ταυτόχρονα μια σειρά από ερωτήματα:
1. Αφού ούτως ή άλλως η πρόκληση θανάτου οποιουδήποτε προσώπου (είτε άντρα, είτε γυναίκας, είτε απροσδιορίστου φύλου ατόμου) επισύρει ποινή φυλάκισης διά βίου, προς τι η πρόταση νόμου της κ. Δημητρίου;
2. Αποτελεί σκοπό να εισαγάγουμε στον Ποινικό Κώδικα έτσι εκ του προχείρου και παντελώς ανούσια και ανώφελα τη λέξη «γυναικοκτονία» για να πούμε, ως Πολιτεία, ότι ξεμπερδέψαμε με το θέμα;
3. Πώς, άραγε, θα βοηθούσε αυτή η άσχετη προσθήκη στον Ποινικό Κώδικα, τη μητέρα που μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου μαζί με τον 20χρονο γιο της, από τον πατέρα και σύζυγο στους Εργάτες, τον περασμένο Φεβρουάριο; Ή μήπως είναι λογικό και πρέπον η Δικαιοσύνη να αξιολογεί τη θανάτωση της μητέρας ως πιο σοβαρή από τη θανάτωση του γιου, επειδή αυτός ήταν άντρας;
Αν πραγματικά και ειλικρινά η κ. Δημητρίου επιθυμεί να βοηθήσει τις γυναίκες, ας ακολουθήσει κάποιες από τις πιο κάτω συμβουλές:
1. Θέσπιση νομοθεσίας για ενίσχυση των εξουσιών και αναβάθμιση των υπηρεσιών των κοινωνικών παροχών του κράτους, όπως θα έπρεπε κανονικά να λειτουργούν, κάτω από τη σκεπή του Γραφείου Ευημερίας.
2. Επιτάχυνση των διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών για σωτήριες παρεμβάσεις σε οικογένειες με κακοποίηση, με άμεση απομάκρυνση των θυμάτων (γυναικών και παιδιών).
3. Δημιουργία καταφυγίων για κακοποιημένες γυναίκες και τα παιδιά τους, σε όλες τις πόλεις και παροχή οικονομικής βοήθειας, μέχρι να μπορούν να ορθοποδήσουν μόνες τους χωρίς οικονομική εξάρτηση από τον κακοποιητικό θύτη.
4. Νομοθετική αναγνώριση της «εξουσιαστικής σχέσης με το θύμα» ως επιβαρυντικού παράγοντα, σε υποθέσεις ανθρωποκτονιών. Αν, δηλαδή, κάποιος χρησιμοποιεί την εξουσιαστική δύναμη που έχει προς ένα άλλο άτομο (είτε αυτό είναι η σύζυγος, ή σύντροφος ανεξαρτήτως φύλου ή παιδί θετό ή βιολογικό ανεξαρτήτως φύλου κ.ο.κ.), για να το εξοντώσει, αυτό να θεωρείται νομοθετικά, ως επιπρόσθετος επιβαρυντικός, για τη θέση του θύτη, παράγοντας που να επισύρει ακόμα πιο βαριά ποινή στις υποθέσεις ανθρωποκτονίας. Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται και η προκλητική παραδοξότητα της μεταχείρισης των υποθέσεων των ανθρωποκτονιών ως περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές, ανάλογα με το φύλο του θύματος. Αν δηλαδή το θύμα είναι άντρας σε ομοφυλοφιλική σχέση και ο θύτης είναι ο κακοποιητικός σύντροφος του, η ανθρωποκτονία θα πρέπει να πέσει στα μαλακά;
Ο όρος «γυναικοκτονία» κ. Δημητρίου είναι ένα ουσιαστικό και πολύτιμο εργαλείο για μελέτη και κατανόηση του ανησυχητικού αυτού φαινομένου, ούτως ώστε να μπορούν να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις για την εξάλειψή του. Μερικές από αυτές τις δράσεις είναι οι εισηγήσεις που απαριθμούνται πιο πάνω.
Ο όρος «γυναικοκτονία» δεν είναι λεξούλα που τη σερβίρουμε στο κοινό για πολιτική εξαργύρωση προσωπικών και μικροκομματικών συμφερόντων, παρουσιαζόμενοι ότι νοιαζόμαστε δήθεν για τις γυναίκες∙ ούτε και προσφέρεται για πρόχειρη και απερίσκεπτη τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα που όχι μόνο δεν προσφέρει και δεν προσθέτει τίποτε επί της ουσίας του πράγματος, αλλά αντίθετα παράγει απαράδεκτα αποτελέσματα, δημιουργώντας ανεπίτρεπτες διακρίσεις στην αξιολόγηση της αξίας της ανθρώπινης ζωής με βάση το φύλο του θύματος. Στην τελική, μια τέτοια χρήση του όρου «γυναικοκτονία» κ. Δημητρίου, όχι μόνο δεν εξυπηρετεί κανέναν ωφέλιμο για τις γυναίκες σκοπό, αλλά αντίθετα αποτελεί και άκρατο χλευασμό του ανησυχητικού και τραγικού αυτού φαινομένου.
