Το θέμα του Ακάμα βρίσκεται σε εκκρεμότητα για πολλές δεκαετίες και πολύ πιθανόν να συνεχίσει για αρκετό καιρό ακόμη. Γιατί; Επειδή οι απόπειρες σχεδιασμού του Ακάμα είναι λανθασμένες, δεν βασίζονται στις ιδιαιτερότητες του Ακάμα που είναι το σύνολο και οι συνέργειες των συγκεκριμένων στοιχείων του Ακάμα, αντίθετα οι ιδιαιτερότητες του επισκιάζεται και υποβαθμίζεται από μια κτιριοκεντρική αντίληψης της ανάπτυξης με επίκεντρο πολεοδομικές ζώνες που καθορίζουν την οικοδομική ανάπτυξη στις διαφορές περιοχές του Ακάμα. Μεγάλο λάθος. Το ζητούμενο για τον Ακάμα δεν είναι τι κτήρια θα κτίζονται αλλά τι τοπική οικονομία θα κτίσουμε για να αποδώσει εισόδημα στις κοινότητες. Όταν ρωτάς λάθος ερωτήσεις παίρνεις λάθος απαντήσεις. Χρειάζεται λοιπόν μια άλλη προσέγγιση. 

Ο Ακάμας είναι μια ξεχωριστή περιοχή ακριβώς επειδή περιλαμβάνει μοναδικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά στοιχεία και ιδιαιτερότητες σε μια μικρή σχετικά περιοχή, στοιχεία της φύσης που βρίσκονται, συνδυάζονται και συναποτελούν ένα ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό σύνολο. Οι κοινότητας είναι ουσιαστικά μέσα σε δάσος, δίπλα σε παραλίες, αρχαιολογικά μνημεία, οικότοπους και φυσικά τοπία, σε περιοχές οικολογικής σημασίας, σε χώρους υπαίθρου ανέπαφους και ενιαίους, με ανθρώπους ενεργούς και δραστήριους. Αυτή τη αντίληψη του Ακάμα θα πρέπει να προβάλει, προτείνει και επεξεργαστεί ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη του Ακάμα, μια συνολική στρατηγική σχεδιασμού ανάπτυξης που θα αντλεί από την ποιότητα και μοναδικότητα του περιβάλλοντος και θα αναδεικνύει οικονομικές δραστηριότητες και επενδυτικές δυνατότητες με επίκεντρο την τοπική οικονομία. Το Τοπικό Σχέδιο δεν μπορεί να διατυπώσει και προωθήσει μια τέτοια ενοποιημένη στρατηγική ανάπτυξης, γιατί εξαντλείται στα ρυθμιστικά των οικοδομών, στην κτιριοκεντρική προσέγγιση ανάπτυξης που εξωθεί τους κατοίκους των κοινοτήτων και των εκπροσώπων τους να συζητούν για «ηπία ανάπτυξη κτιρίων» ως υποχώρηση έναντι επιχειρημάτων προστασίας και περιβαλλοντικής διαχείρισης εφόσον ο Ακάμας προβάλλεται ως μια «αδικημένη» περιοχή ανάπτυξης που στερήθηκε και στερείται ευκαιριών οικοδομικής ανάπτυξης. Για αυτό το λόγο υπάρχει και συνεχίζεται η ασυνεννοησία ανάμεσα στα επιχειρήματα των επιστημόνων της προστασίας και τα επιχειρήματα του τοπικού ρεαλισμού της οικοδόμησης. 

 

Τι πρέπει επιτέλους να γίνει; 

Ένα πολεοδομικό σχέδιο με δυνατό οικονομικό πρόγραμμα. Να υιοθετηθεί η συνολική αντίληψη της ανάπτυξης, να επεξηγηθεί ότι η ποιότητα του περιβάλλοντος είναι ο κύριος πόρος της περιοχής που μπορεί να στηρίξει οικονομικές δραστηριότητες και δημιουργία εισοδήματος. Να εντοπιστούν οι οικονομικές ευκαιρίες και να υπολογιστούν τα συγκεκριμένα οφέλη με ποσότητες και αριθμούς. Το περιουσιακό να ενταχθεί στις ευκαιρίες αυτές για στέγαση αποδοτικών οικονομικών μονάδων στις καθορισμένες περιοχές ανάπτυξης. Οι περιοχές περιβαλλοντικής σημασίας και ποιότητας, δηλαδή οι ‘αδόμητες περιοχές’, να υπολογιστούν ως περιβαλλοντικός πόρος στήριξης της ανάπτυξης και όχι ως περιορισμός της ανάπτυξης και εκεί όπου επηρεάζονται δικαιώματα ανάπτυξης να δοθούν αποζημιώσεις, να γίνουν ανταλλαγές ή και μεταφορά αναπτυξιακών δικαιωμάτων. Αλήθεια, γιατί δεν θεσμοθετήθηκαν αυτά τα εργαλεία; Να καθοριστούν πολιτικές και μέτρα για την ανάπτυξη των κοινοτήτων με συμβατές αλλά οικονομικά αποδοτικές δραστηριότητες όπως οικοτουριστικά ξενοδοχεία, παραδοσιακές ταβέρνες, βιοτεχνίες παραδοσιακών προϊόντων με ψηλή προστιθέμενη αξία και δημιουργία νέου εισοδήματος. Κύριο ρόλο πρέπει να έχει το Τοπικό Σχέδιο φτάνει να ενσωματώσει οικονομική διάσταση, να εφαρμόσει κοινωνικο-οικονομικά εργαλεία και να επικεντρωθεί και αναδείξει ευκαιρίες δημιουργίας νέου εισοδήματος που να αντλούν από τα στοιχεία του περιβάλλοντος, του τοπίου, της βλάστησης, της αρχιτεκτονικής, της αρχαιολογίας, της γεωλογίας, κ.λπ. Μια τέτοια διασύνδεση οικονομίας και περιβάλλοντος θα δημιουργήσει οικονομικό κίνητρο για περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία. Αυτό σημαίνει αειφορία, ενδυνάμωση του κοινωνικού και οικονομικού ιστού των κοινοτήτων με δράσεις που αξιοποιούν το τοπικό περιβάλλον για δημιουργία εισοδήματος, όχι το ατέρμονο και αδιέξοδο παιγνίδι των συντελεστών δόμησης. Δύο βασικά λάθη πρέπει να επιλυθούν: Το λανθασμένο μοντέλο ανάπτυξης και τα λανθασμένα ερωτήματα που μπαίνουν μπροστά μας για τον Ακάμα. Το ερώτημα δεν είναι τι οικοδομές θα κτίζονται αλλά τι οικονομία θα κτίσουμε για να αποδίδει εισόδημα στις κοινότητες με οφέλη όπως αυτά που βλέπουμε σε άλλες περιοχές αλλά μέσα από μια άλλη οικονομική οργάνωση και δομή. Οι κάτοικοι και ιδιοκτήτες περιουσιών στον Ακάμα έχουν κάθε λόγο και δικαίωμα να διαμαρτύρονται γιατί δεν έχουν άλλα πρότυπα να τους καθοδηγούν. Η Πολεοδομία έχει και λόγο και ρόλο να προβάλει το εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης με προμετωπίδα το κτίσιμο μιας τοπικής οικονομίας στη βάση της προστασίας του περιβάλλοντος ως οικονομικού πόρου και κινητήρα ανάπτυξης.

*Οικονομολόγος και Πολεοδόμος