Στην άλλη άκρη του κόσμου, οι εξελίξεις ταιριάζουν με το επίσημο χρώμα της πολυπληθέστερης δικτατορίας των ημερών μας. Οι αποσχιστικές τάσεις, σε μια χώρα όπως η Κίνα, είναι γνωστές, αναμενόμενες και δικαιολογημένες. Πριν από έναν χρόνο (30-6-2020), αν και μέσω “πανδημίας”, οι κινεζικές αρχές αποφάσισαν να καταπνίξουν άλλη μια τέτοια τάση. Και το πέτυχαν (προς το παρόν), μέσω της βίαιης εφαρμογής του νόμου περί εθνικής ασφάλειας στην Ειδική Διοικητική Περιοχή του Hong Kong.
To Hong Kong -μία από τις τέσσερις Aσιατικές Tίγρεις- ανεξαρτητοποιήθηκε από την Βρετανική Αυτοκρατορία (μετά από 156 χρόνια, αρχής γενομένης από το 1841), στις 1-7-1997, αλλά έμελλε να πέσει στα χέρια μιας άλλου τύπου σύγχρονης αυτοκρατορίας. Είναι αξιοσημείωτο ότι σε όλες τις δημοσκοπήσεις, οι περισσότεροι κάτοικοι του ιδιότυπου αυτού πολιτειακού μορφώματος δηλώνουν Hong-Kongers· όχι Κινέζοι. Ο νέος νόμος της Κίνας για την επέκταση της εθνικής της ασφάλειας (Hong Kong National Security Law) τιμωρεί τέσσερα είδη παραβάσεων: αποσχιστική δράση, ανατρεπτική δράση, τρομοκρατία και συνωμοσία με ξένες δυνάμεις. Η αόριστη διατύπωσή του επιτρέπει στο Πεκίνο να καταπνίγει κάθε επικριτική φωνή. Ο ιδιοκτήτης της εφημερίδας Apple Daily, Jimmy Lai, βρίσκεται ήδη στην φυλακή. Ο λόγος; Η συμμετοχή του στο κίνημα εκδημοκρατισμού της επαρχίας του Hong Kong. To γεγονός ότι είναι ο ιθύνων νους μιας από τις διασημότερες -για την μαχητικότητά τους- εφημερίδες της Ανατολικής Ασίας, μοιάζει να μην έχει καμία σημασία. Βέβαια, αν λάβουμε υπόψιν ότι στις 17-6-2021, περισσότεροι από 500 αστυνομικοί (σύμφωνα με τον Guardian) επέδραμαν στα γραφεία της εφημερίδας για έρευνα, η οποία συνδεόταν με την δημοσίευση άρθρων που καλούσαν σε επιβολή κυρώσεων κατά της Κίνας, τότε μάλλον έχει κάποια.
Η Apple Daily ξεκίνησε το ταξίδι της στον χώρο της αντικειμενικής ενημέρωσης στις 20-6-1995, δυο χρόνια πριν την επανένωση του Hong Kong με την Κίνα. Το τελευταίο της φύλλο κυκλοφόρησε στις 24-6-2021, σε 1 εκατομμύριο αντίτυπα (ο πληθυσμός του Hong Kong ανέρχεται περίπου στα 7-8 εκατομμύρια). Ταυτόχρονα με την φίμωση του λόγου, η κυβέρνηση του Πεκίνου δέσμευσε τα περιουσιακά στοιχεία της εφημερίδας (περίπου 2 εκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ), ώστε να διασφαλίσει ότι δεν θα μπορέσει να ανταπεξέλθει σε τρέχουσες ή περαιτέρω επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου του Hong Kong, Lokman Tsui, δήλωσε στο BBC ότι η Apple Daily αποτελούσε σημείο αναφοράς των αναμνήσεων και της καθημερινής ζωής όλων των Hong-Kongers. Σαφώς και υπάρχουν και άλλες καλές εφημερίδες, λέει, όμως η Apple Daily υπήρξε φαινόμενο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ποιότητας του δημοσιογραφικού της λόγου, και συνεπώς της συνακόλουθης κριτικής που εξαπέλυε, αποτελεί το γεγονός ότι οι δημοσιογράφοι της αποκλείστηκαν από την κάλυψη των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου (2008), αλλά και από πολλές άλλες ανταποκρίσεις από την Κινεζική ενδοχώρα.
Ο καθηγητής δημοσιογραφίας, Keith Richburg, του Παν/μίου του Hong Kong, δήλωσε στο BBC πως είναι αδύνατον να προσδιοριστούν οι επιπτώσεις του τερματισμού λειτουργίας της Apple Daily, υπό την έννοια ότι θα πρέπει να συνεξεταστεί εάν πρόκειται για μία επίθεση κατ’ αποκλειστικότητα (τύπου “να τελειώνουμε με την Apple Daily”), ή για μία προειδοποίηση προς όλες τις ελεύθερες -δημοσιογραφικές, ή μη- φωνές της ευρύτερης περιοχής· αν πρόκειται, με άλλα λόγια, για απόπειρα κατάπνιξης της αρχής της Ελευθεροτυπίας, στο σύνολο της επικράτειας της Κίνας. Προσωπικά, δεν ξέρω πώς μπορεί κανείς να είναι αισιόδοξος, ακόμα και αν έχουμε να κάνουμε με μια βεβιασμένη κίνηση, ή κίνηση εντυπώσεων, εκ μέρους της κυβέρνησης του Πεκίνου. Άλλωστε, όλες οι εξουσίες αρέσκονται στην επιβολή της δικής τους θέλησης (ανεξαρτήτως αποτελέσματος). Σε κάθε περίπτωση, όμως, δεν μας έρχονται καλύτερα μηνύματα από άλλες περιοχές της Κίνας, ώστε να αντισταθμίσουμε -κάπως- τις επιπτώσεις μιας τέτοιας βίαιης ενέργειας.
Ο ιδιοκτήτης της εφ. J. Lai, δήλωσε στο BBC πως όταν υποκύπτεις στον φόβο, τότε αυτός που σου τον προκάλεσε έχει “νικήσει”. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο, όταν αντιμετωπίζεις τον φόβο πρόσωπο με πρόσωπο. Όταν, δηλαδή, δεν σε κυριεύει ο φόβος. Κάποιος θα σκεφτόταν ότι ένας μεγιστάνας των media έχει έναν επιπλέον λόγο να μην φοβάται· τις τραπεζικές του καταθέσεις. Αυτό, όμως, δεν ισχύει και για τους εργαζομένους του, αν και αποτελεί ένα ισχυρό ηθικοπολιτικό μήνυμα, εκ μέρους του. Η Apple Daily Taiwan, θυγατρική της μητρικής εταιρίας εκδόσεων “Next Digital”, θα συνεχίσει να εκδίδεται στην Taipei. O Harry, νεαρός photo-reporter που μόλις έμεινε άνεργος, δεν μπορεί να κρύψει την συγκίνησή του. “Νιώθω άδειος”, εξομολογείται στον φακό της Deutsche Welle, και σχεδόν κλαίει. Η δουλειά του ήταν να προσφέρει στην χώρα του ένα υγιές προϊόν προόδου. Στα ανάκλιντρα της εξουσίας του Πεκίνου, όμως, δεν έμαθαν ακόμα ότι το μήλο το τρώμε όρθιοι· ποτέ ανακεκλιμένοι. Και πως αν κλέψεις την τροφή μιας τίγρης, δεν κινδυνεύεις μόνο από πνιγμό.
