Με την ευκαιρία του Europe Gulf Forum και σε συνέχεια της προηγούμενης συνάντησής τους στην Αγία Νάπα (Κύπρος), ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι Επικεφαλής των Κυβερνήσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Ιταλικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Μάλτας υπογράμμισαν την ανάγκη αποτροπής οποιασδήποτε πιθανής μεταναστευτικής κρίσης παρόμοιας με εκείνη του 2015.
Προς τον σκοπό αυτό, οι τέσσερις ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη συνέχισης των συζητήσεων στους ακόλουθους τέσσερις βασικούς άξονες εργασίας:
• να στηρίξουν τις προσπάθειες για βελτίωση της ασφάλειας στην περιοχή·
• να εργαστούν μαζί, έτσι ώστε οι πληθυσμοί που επηρεάζονται στην περιοχή να λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια και στήριξη·
• να διασφαλίσουν την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή του νέου Συμφώνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, σε συνάρτηση με το επικαιροποιημένο νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης, περιλαμβανομένης της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, των περιστάσεων ανωτέρας βίας, καθώς και των υβριδικών απειλών· και
• να ενισχύσουν την κοινή ετοιμότητα για τη διασφάλιση, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, της ασφάλειας και του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, και μέσω πιθανών συνεκτικών και συντονισμένων πρωτοβουλιών.
Μεταξύ των απτών επιλογών που εξετάζονται από τα κράτη μέλη της ΕΕ που εκτίθενται πιο άμεσα σε ανεξέλεγκτες παράτυπες μεταναστευτικές ροές προς την ΕΕ, περιλαμβάνονται η ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, η εντατικοποίηση της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων και της παράνομης διακίνησης μεταναστών, καθώς και η πιθανή ενεργοποίηση του Κανονισμού της ΕΕ για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης και ανωτέρας βίας.
Με στόχο τη συνέχιση της εργασίας για μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των εθνικών μέτρων αντιμετώπισης μιας ενδεχόμενης σημαντικής αύξησης των μεταναστευτικών ροών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ο Υπουργός Εσωτερικών της Ιταλικής Δημοκρατίας κ. Matteo Piantedosi θα προσκαλέσει τους ομολόγους του από την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ελληνική Δημοκρατία και τη Δημοκρατία της Μάλτας σε συνάντηση στη Ρώμη, στις 17 Ιουνίου 2026.
Τέλος, οι τέσσερις Ηγέτες χαιρέτισαν θερμά την ομόφωνη υιοθέτηση, στις 15 Μαΐου, της Διακήρυξης του Κισινάου για τη Μετανάστευση, με την ευκαιρία της 135ης Συνόδου της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Διακήρυξη αναγνωρίζει πλήρως τις σημαντικές και σύνθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τη μετανάστευση, τις οποίες αντιμετωπίζουν επί του παρόντος τα κράτη μέλη, καθώς και την ανάγκη επαρκούς αντιμετώπισής τους στο πλαίσιο του συστήματος της Σύμβασης.
Χριστοδουλίδης: Η περιοχή χρειάζεται την έμπρακτη παρουσία της Ευρώπης
Την άποψη ότι η περιοχή χρειάζεται την παρουσία της Ευρώπης, εξέφρασε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στην παρέμβασή του στο Europe Gulf Forum, το οποίο διεξάγεται στην Καλαμάτα.
Βασικό μήνυμα της παρέμβασης του Προέδρου ήταν ότι η αξιοπιστία της Ευρώπης θα κριθεί από το αν μπορεί να μετατρέψει τη γεωπολιτική της αφύπνιση σε πράξη.
Ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί πλέον να προσεγγίζει τη γειτονιά της αποσπασματικά, αντιδραστικά ή μονοθεματικά και υπογράμμισε ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία αλλά και η παρατεταμένη κρίση στην περιοχή μας, έχουν καταστήσει σαφές ότι η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης είναι ανάγκη επιβίωσης, αξιοπιστίας και επιρροής.
Όπως σημείωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, από τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις προκύπτουν τέσσερα βασικά συμπεράσματα:
Πρώτον, ότι η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ είναι πλέον μονόδρομος καθώς η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ενεργειακή κρίση, οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και σήμερα η κρίση στη Μέση Ανατολή κατέδειξαν ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της, να λαμβάνει αποφάσεις με ταχύτητα και να έχει τα απαραίτητα εργαλεία δράσης.
Δεύτερον, ότι η ΕΕ χρειάζεται προσέγγιση 360 μοιρών και τόνισε ότι ενώ η Ουκρανία παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ίδια στιγμή, η κρίση στην περιοχή μας απέδειξε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να λειτουργεί ως “single issue Union”.
Τρίτον, ότι η στρατηγική σχέση με την περιοχή είναι πλέον κοινή ανάγκη, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχει πλέον ευρύτερη ευρωπαϊκή αντίληψη ότι η ΕΕ πρέπει να οικοδομήσει ουσιαστική και διαρκή στρατηγική σχέση με τις χώρες της περιοχής. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε ότι η Κύπρος, μαζί με την Ελλάδα και την Ιταλία, προωθεί εδώ και καιρό αυτή την κατεύθυνση, όχι ως θεωρητική άσκηση, αλλά με συγκεκριμένα παραδοτέα.
Τέταρτον, ότι η Κύπρος έχει ιδιαίτερη ευθύνη ως κράτος μέλος της ΕΕ στην περιοχή καθώς έχει ειδικό ρόλο να διαδραματίσει. Το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο, με τη συμμετοχή ηγετών από την Αίγυπτο, τον Λίβανο, τη Συρία και τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ανέδειξε στην πράξη αυτόν τον ρόλο, υποστήριξε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης και πρόσθεσε ότι οι πρόσφατες επαφές του στην Ιορδανία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιβεβαιώνουν ότι η Κύπρος δεν παρακολουθεί τις εξελίξεις αλλά συμμετέχει, εισηγείται, γεφυρώνει και διαμορφώνει.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι η επόμενη φάση πρέπει να περάσει από τη διαπίστωση στη συγκρότηση πολιτικής και τόνισε ότι χρειάζεται μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.
Επιπλέον, τόνισε ότι πρέπει να δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο στον IMEC καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγική υποδομή συνδεσιμότητας, εμπορίου, ενέργειας και τεχνολογίας.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε, επίσης, ότι η ΕΕ πρέπει να κινηθεί ταχύτερα και πιο συγκεκριμένα και υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση εμπορικής συμφωνίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η ενίσχυση της συνεργασίας με το GCC και η αναβάθμιση των συζητήσεων με τον Λίβανο πρέπει να αποτελέσουν μέρος μιας συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για την περιοχή.
Αναφερόμενος στο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, ο Πρόεδρος είπε ότι πρέπει να αξιοποιηθεί ως εργαλείο ουσιαστικής ευρωπαϊκής παρουσίας στη Μεσόγειο και όχι ως ακόμη ένα πολιτικό κείμενο γενικών αρχών, αλλά ως πρακτικό πλαίσιο συνεργασίας σε ασφάλεια, ενέργεια, συνδεσιμότητα, μετανάστευση, ανθεκτικότητα και οικονομική ανάπτυξη.
Αναφερόμενος στην ενεργειακή διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου, τόνισε ότι αυτή παραμένει κρίσιμη και πρόσθεσε ότι η περιοχή μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή διαφοροποίηση και ασφάλεια της Ευρώπης, υπό την προϋπόθεση ότι η ΕΕ θα προσεγγίσει το Εast Med με στρατηγικό και όχι αποσπασματικό τρόπο.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε ότι η Κυπριακή Προεδρία μπορεί να θέσει το πολιτικό πλαίσιο και τα στρατηγικά θεμέλια και οι επόμενες Προεδρίες της Ελλάδας το 2027 και της Ιταλίας το 2028 να διασφαλίσουν θεσμική συνέχεια και ευρωπαϊκό βάθος.
Τέλος, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποφύγει την παγίδα δηλώσεων που δεν εκπέμπουν τα ορθά μηνύματα προς την περιοχή και που δεν ευθυγραμμίζονται με την ίδια τη στρατηγική στόχευση της ΕΕ.
Στο Φόρουμ συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Πρωθυπουργός της Ιταλίας, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο Πρωθυπουργός του Κουβέιτ, ο Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ, ο Πρόεδρος της Φινλανδίας, ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας, καθώς και ο πρώην Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Tony Blair.
