Πρόβλημα
Τον τελευταίο καιρό και όχι μόνο γίνεται μεγάλη αναφορά στη διαφθορά, τη γραφειοκρατία και τη κακοδιαχείριση των διαφόρων δημόσιων ταμείων στην Κυπριακή Δημοκρατία. Παρατηρούμεν διαχρονικά από διάφορους επισήμους να αναφέρονται στην ανάγκη μείωσης αυτών των προβλημάτων αλλά κανείς δεν τολμά τόσο από τους κυβερνώντες όσο και από άτομα που επιθυμούν να ανεβούν στην εξουσία να αναφερθούν στα πραγματικά αίτια που δημιουργούν αυτά τα προβλήματα πόσο δε μάλλον να αναζητήσουν τις απαιτούμενες λύσεις.
Αίτια
Οι θεσμοί οι οποίοι είναι υπεύθυνοι να ασκούν έλεγχο, να επιβλέπουν και να επιβάλλουν την εφαρμογή των νόμων, να διαχειρίζονται τα χρήματα των φορολογουμένων και γενικώς που είναι υπεύθυνοι για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους ανήκουν στο δημόσιο τομέα.
Δυστυχώς μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού που έχει στελεχωθεί σε αυτούς τους θεσμούς είναι κατώτεροι των περιστάσεων. Τα κριτήρια πρόσληψης αλλά και προαγωγής των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα αντί να είναι αξιοκρατικά είναι καθαρά κομματικά. Η μονιμότητα αλλά και η έλλειψη μηχανισμών αξιολόγησης δεν αφήνει περιθώρια απόλυσης εργαζομένων που δεν εκτελούν σωστά τα καθήκοντα τους αλλά και αντιθέτως προαγωγής εργαζομένων που τα εκτελούν σωστά. Η ύπαρξη ισχυρών συντεχνιών στο δημόσιο τομέα οι οποίες κατέχουν την ισχύ να υποκινούν τις ψήφους των μελών τους επηρεάζει άμεσα τις πολιτικές αποφάσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων ανεξαρτήτως κόμματος. Πόσο δε μάλλον εάν αναλογιστεί κανείς ότι τα υπάρχον κόμματα ανεξαρτήτως σε ποιο πολιτικό χώρο πρόσκεινται χρησιμοποιούσαν (και χρησιμοποιούν) ψηφοθηρικά τις θέσεις εργασίας στο δημόσιο τομέα.
Αντιλαμβάνεται κανείς ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα (που είναι αναγκαία για διόρθωση των γενικών προβλημάτων που μαστίζουν το κράτος) δεν μπορεί να προέλθει από τα υπάρχον κόμματα ανεξαρτήτως της ποιότητας των ατόμων που βρίσκονται στην εξουσία καθώς οποιαδήποτε εναντίωση στις διάφορες συντεχνίες θα είναι αυτοκτονικό για την πολιτική καριέρα τόσο των ιδίων όσο και για το κόμμα που πρεσβεύουν.
Λύση
Από τα πολιτικά δρώμενα της Κύπρου λείπει η αντιπολίτευση. Όταν κάποιος χρησιμοποιεί τον όρο αντιπολίτευση έρχεται στο μυαλό του η δεξιά ή η αριστερά ανάλογα με την εκάστοτε κυβέρνηση. Αυτά πλέον είναι ξεπερασμένα. Η πραγματικότητα είναι ότι στις μέρες μας δεν έχει καμία διαφορά μεταξύ της δεξιάς ή της αριστεράς.
Λείπει η πολιτική οργάνωση που θα αντιπροσωπεύσει τον ψηφοφόρο που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα. Ο ψηφοφόρος που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα δεν ελέγχεται από το υπάρχον πολιτικό σύστημα καθώς δεν έχει βολευτεί από κανένα κόμμα. Είναι ο άνθρωπος ο οποίος αδικείται από το σύστημα καθώς παίρνει πολύ λιγότερα από όσα δίνει. Ταλαιπωρείται από το μή αποδοτικό και υπερπλήρες γραφειοκρατικό σύστημα χωρίς κάποιο επιπλέον όφελος. Είναι ο εργαζόμενος ο οποίος εάν δεν παράξει δεν θα πάρει.
Τα πρόσφατα οικονομικά μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων του COVID-19 έχουν μεγεθύνει τις μισθολογικές διακρίσεις μεταξύ εργαζομένων του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. O υπερπλήρης και μή λειτουργικός δημόσιος τομέας έχει ως αποτέλεσμα τη σπατάλη εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από τον φορολογούμενο πολίτη, καθώς αποθαρρύνει και μεγάλες επενδύσεις από το εξωτερικό. Ένα επίκαιρο παράδειγμα είναι τα χρήματα που είναι διατεθειμένη να δώσει η Ευρωπαϊκή Ενωση απο το Ευρωπαικό Ταμείο Ανάκαμψης και όπου ένας από τους όρους που έχει θέσει είναι συνέχιση των μεταρρυθμίσεων στο δημόσιο τομέα που έχουν παγωποιηθεί απο το 2016.
Η αλήθεια κρύβεται στα μαθηματικά
Πλάτωνας
Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά στα νούμερα. Με βάση τα στοιχεία που εξέδωσε η Εκλεγκτική Υπηρεσία Κύπρου στις ετήσιες εκθέσεις τοπικής αυτοδιοίκησης, κατά τα έτη 2015/2016 ο μέσος όρος ετήσιων μεικτών αποδοχών μόνιμου προσωπικού στους ελεύθερους δήμους ανερχόταν στις €43671, ενώ αντιστοίχως οι ετήσιες απολαβές στον ιδιωτικό τομέα δεν υπερέβαιναν τις €20000. Εάν στην εξίσωση σύγκρισης προσθέσουμε και τις διαφορές στα ωράρια εργασίας αλλά και παραγωγικότητας και επίσης εάν συνυπολογίσει κανείς ότι την τότε περίοδο το ποσοστό ανεργίας ανερχόταν στο 14% αντιλαμβάνεται κανείς ότι δεν μιλάμε πλέον για μερικά επιπλέον ωφελήματα αλλά για καθαρή εκμετάλλευση. Τραγική ειρωνεία είναι ότι κατά το ίδιο έτος ο Πρόεδρος Αναστασιάδης εξήγγειλε ότι η κυβέρνηση αναλαμβάνει το ήμισυ των χρεών που οφείλουν οι Δήμοι, που ανέρχονταν μέχρι τότε στο μισό δισεκατομμύριο ευρώ. Σημειωτέο ότι κανένα κόμμα, ούτε η αντιπολίτευση δεν είχε αναφερθεί στις σπατάλες των δήμων και ιδιαίτερα στις αδικαιολόγητα ψηλές απολαβές. Αυτό μας αποδεικνύει την ομηρία στην οποία έχει πέσει το υπάρχον πολιτικό κατεστημένο στις συντεχνίες του δημόσιου τομέα ως συνέπεια των λανθασμένων τακτικών τους προσέλκυσης ψήφων από αυτούς.
Κατά το έτος 2019 εάν συγκρίνουμε τις μισθολογικές διαφορές πρόσληψης μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα δούμε ότι κατά μέσο όρο στο δημόσιο οι εργαζόμενοι αμείβονται κατά 39% περισσότερο ανά επάγγελμα . Φυσικά λόγω τον συνεχόμενων προσαυξήσεων με βάση της κλίμακες μισθοδοσίας με το πέρασμα του χρόνου, το χάσμα μισθολογικών διαφορών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα αυξάνεται δραματικά.
Μια άλλη απόδειξη του δυσανάλογα υπερπλήρου Δημόσιου Τομέα είναι οι αναλογίες προσωπικού μεταξύ διοίκησης και λειτουργικών υπηρεσιών στο υπουργείο υγείας. Το διοικητικό προσωπικό στο Υπουργείο Υγείας αποτελείται από 2444 άτομα ενώ οι λειτουργοί υγείας (ιατροί, νοσοκόμοι, φαρμακοποιοί κτλ.) μόνον 887. Λίγο περισσότεροι από το 1/3 του συνολικού προσωπικού.
Με βάση τα στοιχεία που έδωσε η Ελεγκτική Υπηρεσία Κύπρου το 2018 οι συνολικές πληρωμές του προσωπικού της Κυπριακής Δημοκρατίας ανήλθαν στα 1.8 δισεκατομμύρια εύρω (2,5 δις συμπεριλαμβανομένων συντάξεων) και με συνολικό προσωπικό τις 57553 (μέσος όρος απολαβών €31848 ετησίως). Αντιλαμβάνεται κανείς ότι το ποσό είναι τόσο μεγάλο όπου οποιαδήποτε κακοδιαχείριση ή σπατάλη έχει ως συνέπεια τη διασπάθιση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από τον φορολογούμενο πολίτη. Χρήματα τα οποία εάν διατεθούν σωστά τα οφέλη σε υποδομές, παιδεία, υγεία, άμυνά κτλ. θα είναι αισθητά.
Θλιβερό είναι το γεγονός ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση του τριετού προγράμματος στήριξης από τους διεθνείς δανειστές της Κύπρου (Μάρτιος 2013-Μάρτιος 2016) ο αριθμός του προσωπικού στο δημόσιο, έχει αυξηθεί σχεδόν στα προ κρίσης επίπεδα. Να προσθέσουμε επίσης ότι κατά το έτος 2019 έχουν γίνει συνολικές αυξήσεις 98 εκατομμυρίων ευρώ σε μισθούς στο δημόσιο.
Η πάγια θέση των <<υπερασπιστών>> του δημόσιου τομέα ότι δια μέσω του υπερπλήρους και ψηλά αμειβόμενου δημόσιου τομέα το κράτος ενισχύει την οικονομική δραστηριότητα μέσω της κατανάλωσης είναι εντελώς αναληθές καθώς δεν είναι η κατανάλωση που αναπτύσσει την οικονομία ενός κράτους αλλά η παραγωγικότητα.
Το κυπριακό κράτος έχει 550 000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους. Απο τους οποίους γύρω στις 482 000 (88%) δεν εργάζονται στον δημόσιο τομέα (συμπεριλήφθηκαν και οι ημικρατικοί). Ακόμη και εάν συνυπολογίσουμε τις οικογένειες των δημοσίων υπαλλήλων θα δούμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ψήφων συνεχίζει να ανήκει στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης εάν κάποιος προβεί σε έρευνα από που προέρχεται η περισσότερη αποχή θα διαπιστώσει ότι είναι ψηφοφόροι προερχόμενοι κυρίως από τον ιδιωτικό παρά από το δημόσιο τομέα. Οι ψηφοφόροι όπου εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα ποιό εύκολο να αλλάξουν το κόμμα που παραδοσιακά ψήφιζαν καθώς το περιβάλλον όπου εργάζονται έχει την λιγότερη επήρρεια από τις υπάρχουσες συντεχνίες όπου αυτές με την σειρά τους ελέγχονται από το υπάρχον πολιτικό κατεστημένο.
Επιπλέον, η ποιο πάνω πολιτική θέση θα μπορούσε άμεσα να συνδυαστεί και με το κυπριακό πρόβλημα καθώς η εξωτερική πολιτική ενός κράτος είναι άμεσα συνυφασμένη και εξαρτώμενη από το επίπεδο της οικονομίας και της άμυνας του. Ειδικότερα το δεύτερο έχει γίνει θέμα σκανδάλου καθώς 5,5 δις (65%) από τα συνολικά 8,5 δις που μαζεύτηκαν διαχρονικά στο ταμείο αμυντικής θωράκισης δεν κατέληξε στην άμυνα αλλά στο γενικό ταμείο του κράτους. Ποιοί άραγε επωφελούνται άμεσα από αυτό το ταμείο; Όχι πάντως οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα.
Οι ατασθαλίες και η σπατάλη δημόσιου χρήματος (που σε πολλές περιπτώσεις προέρχεται από το υστέρημα του φορολογούμενου πολίτη) από το δημόσιο τομέα είναι ουκ ολίγες. Δεν μπορούν να χωρέσουν σε ένα άρθρο αλλά ούτε και σκοπός του άρθρου είναι να αναφερθεί στην κάθε διασπάθιση δημόσιου χρήματος ή σκανδάλου. Επιπλέον το άρθρο δεν έχει ως σκοπό την προώθηση ιδιωτικοποιήσεων αλλά ούτε και την δαιμονοποίηση των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα.
Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να αναδείξει ποιά ομάδα ανθρώπων αδικείται από το σύστημα. Αυτός που αδικείται, αυτός πρέπει να αντιδράσει και να απαιτήσει από τους κυβερνώντες τον εξορθολογισμό του δημόσιου τομέα. Οι βολεμένοι στην καλύτερη των περιπτώσεων θα τηρήσουν ποντιακή σιωπή. Τα δημοκρατικά πολιτεύματα δεν εκφράζουν το δίκαιο αλλά την άποψη της πλειοψηφίας. Είναι καιρός οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα να αφυπνιστούν. Να αναγκάσουν το κομματικό κατεστημένο να πάψει να βλέπει το δημόσιο τομέα ως την μόνη δεξαμενή ψήφων. Αντιθέτως ο ιδιωτικός τομέας είναι πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή. Οποιαδήποτε μορφή πολιτικής οργάνωσης (όχι κατά ανάγκη πολιτευόμενης) όπου μέσω σωστής επικοινωνιακής στρατηγικής θα στοχεύσει στην ομαδοποίηση αυτής της κατηγορίας ανθρώπων θα έχει πεδίον δόξης λαμπρόν στα πολιτικά δρώμενα αυτού του τόπου.
Ο Σωκράτης όταν ρωτήθηκε ποια πόλη διοικείται παράνομα είπε:
<< η πόλη στην οποία οι άρχοντες τοποθετούνται από οργανωμένα συμφέροντα>>
