Το Ελληνικό Κοινοβούλιο (2017) θέσπισε την 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού, ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η 21η Φεβρουαρίου καθιερώθηκε από την Ουνέσκο (2000) ως μέρα γλωσσών, δίνοντας έμφαση στη μητρική γλώσσα. Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, ως χρέος, καταθέτω τα δικά μου ψήγματα λέξεων… ως ένα μικρό μνημόσυνο σε αυτή τη ρημάδα και ορφανή γλώσσα.
ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ μού έδωσαν ελληνική για να περιφέρεται εναγωνίως ωσάν διάτρητο ιμάτιον χωρίς χρώμα και χωρίς άρωμα… Οι αξίες έχουν κατακρημνιστεί και η διατήρηση ή διάσωση της ελληνικής γλώσσας επικρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη, απηχώντας με στεντόρεια φωνή: Μήγαρις έχω άλλο στον νου μου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα; Το διαχρονικό φαινόμενο της γλωσσικής ακηδίας και γενικότερα του ωχαδερφισμού, ως ιδεολογία αλλά και ως στάση ζωήs, (με) λυπεί αφάνταστα. Η έλλειψη προτύπων, γλωσσικών και όχι μόνο, επιτείνει, εντείνει και επεκτείνει ανησυχητικά το υπάρχον πρόβλημα.
Το πρόβλημα της γλώσσας είναι πολυδιάστατο. Υιοθετώ τη θέση ότι δεν μπορεί κανείς να μιλήσει και να γράψει σωστά τη δημοτική, αν δεν πατάει στέρεα στη γνώση της αρχαίας κλασικής γλώσσας. Ωστόσο αφενός μεν βυσσομανούν για την κουλτούρα της ξενομανίας και του μιμητισμού και αφετέρου δε μιλούν για άγονη προγονολατρία. Το φαινόμενο δεν είναι καινοφανές, γιατί μας ταλανίζει από αρχαιοτάτων χρόνων επιτυγχάνοντας έτσι αργά και σταθερά -ωσάν βράχος που χτυπιέται από τα άγρια κύματα- να πλήττει τη γλώσσα μας και να επηρεάζει κατ’ επέκταση τον τομέα της Παιδείας, της Οικονομίας, της Κοινωνίας, της Πολιτείας καθώς και της Εκκλησίας.
Είναι γενικά αποδεκτό ότι η χρήση των greeklish έχει οδηγήσει τη γλώσσα μας σε μια άμετρη και ασύστολη κακοποίηση, σε ένα σταδιακό αφανισμό, σε μια ανεπιστρεπτί αλλοίωση του χαρακτήρα της γλώσσας μας. Η ασυδοσία και ανεκτικότητα στο θέμα της γλώσσας έχει υπονομεύσει και νοθεύσει το γλωσσικό μας κριτήριο. Είναι άξιο θαυμασμού και απορίας το γεγονός ότι χώρες που δεν έχουν μητρική την ελληνική, όπως η Αγγλία, διδάσκονται Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά από το Δημοτικό, το ίδιο και η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ουκρανία, η Ρωσία, η Κίνα, η Ιαπωνία. Αυτό δεικνύει, αποδεικνύει και καταδεικνύει την αξία της ελληνικής γλώσσας, όταν αυτή εκλαμβάνεται ως αδιάψευστος μάρτυρας του φορέα του πολιτισμού.
Τι δέον γενέσθαι και ποιο το διακύβευμα; Το ξετύλιγμα του κουβαριού της γλώσσας, ως άλλος μίτος της Αριάδνης έχει να μας διδάξει πολλά. Απουσιάζουν τα σύγχρονα πρότυπα από τα παιδιά μας καθώς το πρότυπο του ήθους, της ανθρωπιάς, της εντιμότητας και του σεβασμού στην ανθρώπινη ύπαρξη είναι αξίες και ιδανικά που αποτελούν πλέον σπάνια κοσμήματα.
Ιχνηλατώντας αλλά και ψηλαφίζοντας τη δημοκρίτεια ρήση ότι η γλώσσα είναι ο άγγελος της ψυχής, οφείλουμε να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές κρηπίδωμα για την εθνική μας συνείδηση και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Στο πείσμα των καιρών οφείλουμε να κρατήσουμε τη γλωσσική μας κληρονομιά αλώβητη αισιοδοξώντας ότι δεν είμαστε η τελευταία γενιά που ομιλεί και γράφει κάπως υποφερτά την ελληνική .
Το βαρύ έργο της διάσωσης της γλωσσικής μας κληρονομιάς ορθώνεται μπροστά μας ως χρέος και σαν τιμή! Ως πολίτες, ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί… κουβαλούμε μαζί μας τις μνήμες και τα αρώματα του πολιτισμού μας, της κουλτούρας, των ηθών και των εθίμων μας αλλά και της ταυτότητάς μας. Όσο και αν ακούγεται σιβυλλική η δήλωση για σημερινή κακοποίηση της γλώσσης , δεν παύει να αποτελεί για εμάς την πρόκληση αλλά και την πρόσκληση για επαναφορά των παιδιών μας στις αλλοτινές αξίες με τις οποίες εμείς ανδρωθήκαμε! Εικάζει σαν παραμύθι βγαλμένο μέσα από τη σακούλα του χρόνου, το οποίο όμως έχει απωλέσει πια τα ευήκοα ώτα! Γιατί ο σεβασμός και η αγάπη για τον συνάνθρωπό μας, η πειθαρχία, η αγάπη και η ανοχή, αρχαίες πανανθρώπινες και αιώνιες αρετές έχουν πια καταταχτεί στη σφαίρα του μαγικού και του φανταστικού, όπως και τα παραμύθια. Η έλλειψη παιδείας περιθωριοποιεί, γκετοποιεί και υψώνει καβάφεια τείχη! Η ελληνική γλώσσα, το δικό μας μπουκέτο με τα δικά μας αρώματα της θρησκείας, της πνευματικής και ηθικής αρετής και της σοφίας, οι ατέλειωτοι αγώνες των προγόνων μας για να κρατήσουμε την ελληνική γλώσσα από τον Άγγλο κατακτητή δεν έχει και τόση σημασία πια. Θυμόμαστε άραγε τα χρόνια εκείνα όπου πατρίδα, θρησκεία και γλώσσα γίνονταν ένα και μετουσιώνονταν ως το ύψιστο ιδανικό;
Θα επιχειρήσω να προβληματίσω και να υπενθυμίσω για την ανάγκη επαναφοράς της γλώσσας σε αξιοπρεπή επίπεδα. Τέτοια που να μας επιτρέπουν να λεγόμαστε Έλληνες και επάξια να θεωρείται η ελληνική γλώσσα ως η επίσημη γλώσσα των εκπαιδευτήριων της Κύπρου μας. Γιατί το κτήριο χωρίς θεμέλια καθίσταται πολύ γρήγορα ετοιμόρροπο και το δέντρο χωρίς ρίζες εύκολα ξεριζώνεται από τους ανέμους και τις καταστροφές ως άθυρμα των καιρών και των εποχών. Η γλώσσα θα είναι πάντα αυτή που θα κουβαλά αγόγγυστα, τις μνήμες και τα αρώματα του πολιτισμού μας, των ηθών και των εθίμων μας.
Η ευθύνη της σωστής χρήσης αλλά και διαχείρισης της ελληνικής αποτελεί ύψιστο καθήκον του εκάστοτε δάσκαλου, του γονέα, του φίλου, της παρέας. Γιατί η γλώσσα καθρεφτίζει την ψυχή μας. Ο άνθρωπος εκτίθεται καθημερινά μπροστά σε χίμαιρες και συμπληγάδες, σε σειρήνες και ωκεανούς, που υπάρχουν, ενυπάρχουν, υποβόσκουν και υποφώσκουν, για να μάς υποθάλπουν και να μάς υποσκάπτουν… Μονάχη ἔγνοια ἡ γλώσσα μου στίς αμμουδιές του Ομήρου.
Ποιο είναι το διακύβευμα; Η παιδεία επιβάλλεται να αξιοποιεί τον γλωσσικό πλούτο της ελληνικής, να καλλιεργεί τον άνθρωπο, να τον καθιστά αυτάρκη στην κοινωνία της αγοράς και της ανθρωπιάς και τέλος να τον εφοδιάζει με δύναμη ψυχής… έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στο ζητούμενο άνθρωπος … Με το πινέλο της γλώσσας ας ζωγραφίσουμε μονάχα τη λέξη Άνθρωπος για μπορέσουμε επιτέλους να Τον ανορθώσουμε, να Τον στηρίξουμε, αφού πρώτα Τον υποστηρίξουμε.
*ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων
