Πριν από λίγες ημέρες, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Νορβηγός Γενς Στόλτενμπεργκ,  δήλωσε ουσιαστικά, πως η Νατοϊκή συμμαχία κάνει ήδη δεύτερες σκέψεις σχετικά με την αποχώρηση των Νατοϊκών δυνάμεων από το Αφγανιστάν, όπως προβλέπει η συμφωνία που υπέγραψαν οι ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν, τον Φεβρουάριο του 2020.

Ο λόγος για αυτή την αρχική σκέψη υπαναχώρησης από όσα προβλέπει η συμφωνία του 2020, εδράζεται κύρια στο ή αλλιώς, στις ενδεχόμενες επιπτώσεις μίας τέτοιας απόφασης από το ΝΑΤΟ, όσον αφορά την στρατηγική παρουσία του στη χώρα της Ασίας, όπως επίσης και τα ‘κέρδη’ που έχει αποκομίσει το ΝΑΤΟ.

Εάν όμως, από την μία πλευρά, τίθεται στη ζυγαριά της αξιολόγησης τα πλεονεκτήματα που έχει αποκτήσει το ΝΑΤΟ παρεμβαίνοντας και σε ένα δεύτερο επίπεδο, εμβαθύνοντας την στρατηγική του παρουσία σε μία χώρα εμπόλεμη για πολλά χρόνια, τότε, δύναται να προσθέσουμε πως λαμβάνεται υπόψιν και το ρίσκο που ενέχει η συνέχιση της παραμονής των Νατοϊκών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν, ρίσκο  σχετικό με την άσκηση βίας προς αυτά.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα τονίσουμε πως το ΝΑΤΟ, δεν πραγματοποιεί ‘ένα βήμα εμπρός, και ένα αντίστοιχο προς  τα πίσω,’ αλλά, αντιθέτως, αναζητεί μία φόρμουλα εξισορρόπησης που θα είναι σε θέση και να διασφαλίσει τα οφέλη που προέκυψαν από την πολύχρονη παρουσία του στη χώρα, που ακολούθησε  ουσιαστικά την στρατιωτική εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών το 2001, αλλά και να ελαχιστοποιήσει το ρίσκο της απώλειας ανθρώπινων ζωών από τις τάξεις του.

Κάτι που μας ωθεί ουσιαστικά να εντάξουμε την όλη αμφίσημη στάση του, εντός του ευρύτερου πλαισίου της συμφωνίας που συνομολογήθηκε και υπεγράφη ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην οργάνωση των ‘Ταλιμπάν’ στην Ντόχα του Κατάρ. Η οποία προβλέπει την απομάκρυνση από την χώρα των Αμερικανικών και Νατοϊκών στρατευμάτων.

Η συμφωνία πάσχει στο πεδίο της εφαρμογής της, αλλά και σε μία σειρά βασικών της προβλέψεων, που εάν θέλουμε να ξεχωρίσουμε μία, θα σταθούμε στο ό,τι, ελαφρά τη καρδία, επιτρέπει την απελευθέρωση 5.000 κρατουμένων Ταλιμπάν, πολλοί εκ των οποίων έχουν καταδικαστεί για σωρεία εγκλημάτων.

Προστρέχοντας στο μοντέλο του «ορθολογικού δρώντος» (rational actor model), του Allison, θα υπογραμμίσουμε έτσι, πως το ΝΑΤΟ και συγκεκριμένες χώρες-μέλη του, διακατέχονται από μία έλλειψη εμπιστοσύνης ως προς τις κινήσεις και τις πραγματικές προθέσεις των Ταλιμπάν, με αυτή την έλλειψη να λειτουργεί ως το ‘καύσιμο’ που τροφοδοτεί τον οργανισμό με δεύτερες σκέψεις που συμπυκνώνονται, όχι στο λεγόμενο δίλημμα του φυλακισμένου, αλλά στο ‘μένω ή φεύγω.’ 

Και εάν φύγω τι θα ακολουθήσει; Ποιος θα σπεύσει να καλύψει το κενό σε μία κρίσιμη γεω-στρατηγικά περιοχή που επιτρέπει την κατόπτευση των κινήσεων περιφερειακών και μεγάλων δυνάμεων;

Στο Αφγανιστάν, με έναν ιδιαίτερο τρόπο, δοκιμάζεται η στρατηγική του ΝΑΤΟ και η πολυσυζητημένη συνοχή του, όπως μπορεί να δοκιμασθεί και η ίδια η συμφωνία του 2020, από την κυβέρνηση Μπάιντεν.

* Υποψήφιος διδάκτωρ στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.