Οι πολιτιστικές αρχές, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, είναι αυτές που καθιερώνουν τα υλικά, ηθικά και πνευματικά συστήματα των κοινωνιών, τα οποία με τη σειρά τους διαμορφώνουν τη συμπεριφορά του ατόμου μέσα στο κοινωνικό σύνολο. O Πολιτισμός αποτελεί ένα ιδίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης που την τοποθετεί σε πλεονεκτική θέση έναντι των άλλων οργανισμών που ενδημούν πάνω στη γη. Και αυτό διότι αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οργάνωση της ανθρώπινης κοινωνίας και την καλλιέργεια συναισθημάτων. Αλλιώς ποια θα ήταν η διαφορά αυτής της κοινωνίας από μια άναρχη ζούγκλα γεμάτη από χαώδεις πράξεις και εκρήξεις συμπεριφορών; Συνεπώς, όλα αυτά που συνθέτουν τον Πολιτισμό – οι παραδόσεις και ο τρόπος που αυτές εξελίσσονται μέσα από την ιστορία, οι ηθικές αξίες και αρχές, οι αντιλήψεις και οι κοσμοθεωρίες, οι συνήθειες, η Παιδεία, οι τέχνες, τα αισθητικά και γνωστικά μας κριτήρια – αποτελούν τον θεμέλιο λίθο του κοινωνικού συστήματος μέσω του οποίου αναπτύσσεται η έννοια της πολιτείας. Αν ο Πολιτισμός μιας κοινωνίας εκλείψει, θα συμπαρασύρει μαζί του στον αφανισμό όλες τις δομές της συγκεκριμένης πολιτείας.  

Λυπάμαι να παρατηρήσω πως η αποτυχία της Κυπριακής Πολιτείας– από ιδρύσεώς της – να ιεραρχήσει ορθά τις προτεραιότητες και τους πυλώνες πάνω στους οποίους οφείλει να στηρίζεται ένα κράτος, οδηγεί σήμερα σε μια παλινδρόμηση, με κύριο σύμπτωμα την αδιανόητα διευρυμένη διαφθορά. Είναι ισχυρή πεποίθησή μου, πως η αμέλεια και απροθυμία δημιουργίας μιας στιβαρής πολιτιστικής και εκπαιδευτικής πολιτικής, οδήγησε τελικά στην κατάρρευση της οικονομίας και της κοινωνικής ευημερίας. 

Λόγω αυτής της δομικής παράληψης, η κοινωνία οδηγήθηκε σε αδιέξοδα, όπως η διαφθορά. Σήμερα στη χώρα μας επικρατεί ένα άδικο και αναξιοκρατικό σύστημα στο οποίο κυριαρχεί η έλλειψη ελέγχου και λογοδοσίας. Φαινόμενα και κατεστημένες αντιλήψεις και συμπεριφορές οδηγούν στην ασυδοσία και εκτρέφουν νοοτροπίες οι οποίες δεν αφήνουν να εφαρμοστούν οι νόμοι. Γι’ αυτό και οι πολιτικοί και όσοι μετέχουν στα θεσμικά κέντρα λήψης αποφάσεων, αδυνατούν να διαχωρίσουν το καθήκον, από τις πολιτικές ή προσωπικές τους επιδιώξεις και συμφέροντα.

Επειδή ακριβώς ζούμε σε μία χώρα η οποία δεν επενδύει ουσιαστικά στη διαμόρφωση και ενδυνάμωση του πολιτιστικού της πυρήνα, η κοινωνία διαχρονικά υποβαστάζεται από τα δεκανίκια της φαινομενικής ευδαιμονίας ενός υλιστικού συστήματος. Είμαι πεπεισμένος πως γι’ αυτό τον λόγο έρχονται σήμερα στην επιφάνεια τόσα σκάνδαλα διαφθοράς και διαπλοκής. Είναι επίσης γι’ αυτό τον λόγο που οι περισσότεροι δεν εκπλήσσονται με τα όσα πρωτόγνωρα βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Το τραγικότερο, όμως, είναι πως η όποια αντίδραση δεν αφορά την ουσία της κολάσιμης πράξης, αλλά περισσότερο το ποιοι επωφελήθηκαν από αυτή και ποιοι όχι. Έτσι, το πιο σύνηθες σχόλιο για το σκάνδαλο της παραχώρησης διαβατηρίων είναι πως από αυτό «θησαύρισαν οι λίγοι». Άρα, το πρόβλημα είναι ποιοι δεν προσκλήθηκαν στο γλέντι; Ελάχιστα ακούω να σχολιάζεται η ουσία του προβλήματος, που είναι οι παρατυπίες που έγιναν, οι τρόποι με τους οποίους έγιναν και η θεραπεία για να μην επαναληφθούν στο μέλλον. 

Φοβάμαι πως κάποιοι, εντέχνως, στερούν από τους πολίτες της χώρας μας τον Πολιτισμό, αποπροσανατολίζοντας τους και αποδυναμώνοντας την ικανότητά τους να αντιδράσουν και να επιστρατεύσουν τα απαραίτητα εφόδια για να στυλώσουν τις ηθικές και πνευματικές δομές της κοινωνίας. Γι’ αυτό τον λόγο είναι απαραίτητη η δημιουργία νοοτροπίας, η οποία όχι απλώς θα πατάσσει τη διαφθορά και την όποια νοσηρή συμπεριφορά, αλλά θα την αποβάλλει εν τη γενέσει της. Γιατί ο Πολιτισμός είναι η δύναμη της Δημοκρατίας. 

Μόνο με την ανύψωση της πολιτικής ποιότητας μπορεί να επανέλθει η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος και τους Θεσμούς. Οι πολίτες χρειάζονται έμπνευση για να νιώσουν στην πράξη πως κάτι αλλάζει. Είναι ζωτικής σημασίας η αλλαγή φρουράς της παλαιάς, κατεστημένης σχολής πολιτικών και η αντικατάσταση του πολιτικού προσωπικού, με νέο, πιο καλλιεργημένο, πιο μορφωμένο και πιο ευσυνείδητο. Μόνο έτσι θα τερματιστεί η ατιμωρησία, μόνο έτσι θα προστατευθούν και θα αποκτήσουν ουσία οι ανεξάρτητοι θεσμοί. Θα υπάρχει ανοικτή και πλήρης πρόσβαση των πολιτών σε πληροφορίες, με ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου, με εγκαθίδρυση πραγματικά ανεξάρτητης Αρχής κατά της διαφθοράς, με ελεγμένες και με το σωστό περιεχόμενο δηλώσεις «Πόθεν Έσχες». Όλα αυτά τα μέτρα και πολλά άλλα δεν θα έχουν καμία αξία αν απλώς ψηφίζονται αλλά παραμένουν στα χαρτιά, αν η πρακτική τους εφαρμογή είναι ελλιπής. 

Οι θεσμοί, τα κόμματα, οι οργανώσεις, οι κυβερνήσεις, αποτελούν άψυχα σώματα τα οποία οικειοποιούνται τη μορφή, την οσμή και αποκτούν ουσία σύμφωνα με αυτούς που τα απαρτίζουν. Ποτέ δεν πίστεψα ότι οι θεσμοί διαμορφώνουν τον άνθρωπο. Τον άνθρωπο τον διαμορφώνει ο πολιτισμός. Κι αναλόγως του πολιτισμού του, ο κάθε άνθρωπος διαμορφώνει την κοινωνία και το σύνολο στο οποίο εδράζει. Πολιτισμός και παιδεία λοιπόν, πρώτα απ’ όλα. 

*Αριστίνδην υποψήφιος Δημοκρατικού Κόμματος, Λευκωσία