Στις 8 Μαρτίου 1857 οι εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη, πραγματοποιούν μεγάλη απεργιακή κινητοποίηση ζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, λιγότερες ώρες δουλειάς και ίση αμοιβή για ίση εργασία. Η απεργία αυτή πνίγηκε στο αίμα, στην πράξη όμως αποτέλεσε την αφετηρία γέννησης του γυναικείου εργατικού κινήματος.
Έκτοτε ακολούθησαν σημαντικοί αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών όπως η μεγάλη κινητοποίηση στους δρόμους της Νέας Υόρκης το 1908, με το σύνθημα «ψωμί και τριαντάφυλλα», ενώ το 1910 με πρόταση της σοσιαλίστριας Γερμανίδας, Κλάρα Τσέτκιν, η 2η Διεθνής καθιέρωσε την 8η Μαρτίου ως παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, κάτι το οποίο υιοθέτησε πολύ αργότερα, το 1977, και η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Στην Κύπρο, σε καθεστώς βρετανικής αποικιοκρατίας με τον λαό μας βυθισμένο στην εξαθλίωση και την φτώχεια, τα πρώτα βήματα οργάνωσης του γυναικείου κινήματος έγιναν από τις πρωτοπόρες αγωνίστριες Κλειώ Χριστοδούλου και Κατίνα Νικολάου, ενώ με την ίδρυση του ΑΚΕΛ η οργάνωση του γυναικείου κινήματος πήρε μια νέα ώθηση και ανάπτυξη, με αποκορύφωμα την ίδρυση, στις 10 Δεκεμβρίου 1950, της Παγκύπριας Οργάνωσης Δημοκρατικών Γυναικών η οποία για την δράση της τέθηκε εκτός νόμου από τους Άγγλους αποικιοκράτες το 1955. Με την ανεξαρτησία της Κύπρου ιδρύεται η Παγκύπρια Ομοσπονδία Γυναικείων Οργανώσεων, ΠΟΓΟ, η οποία αντιμετωπίζοντας φοβερές αντιξοότητες και δυσκολίες, έχει αναδειχθεί σήμερα ως η ιστορικότερη, μαζικότερη και πιο μαχητική οργάνωση γυναικών στο νησί μας.
Παρά τα βήματα προόδου που έχουν παρουσιαστεί στην Κύπρο όλα αυτά τα χρόνια και την βελτίωση που έχει σημειωθεί, η σκληρή αλήθεια είναι ότι η χειραφέτηση των γυναικών και η ισοτιμία των φύλων παραμένει ακόμη όραμα και όχι πραγματικότητα: Στα κέντρα εξουσίας η εκπροσώπηση των γυναικών είναι περιορισμένη, στην Κυπριακή Βουλή η εκπροσώπηση δεν είναι επίσης ικανοποιητική, στο Ευρωκοινοβούλιο δεν υπάρχει Κύπρια Ευρωβουλευτής, ενώ στα Δημοτικά Συμβούλια η εκπροσώπηση είναι λιγότερο από 20%.
Στο τομέα της μόρφωσης των γυναικών στην Κύπρο βέβαια, τα επίπεδα είναι σε υψηλό ποσοστό. Το 2019 το πανεπιστήμιο Κύπρου έδωσε πολύ αξιοζήλευτα στοιχεία: 186 γυναίκες σε θέσεις ερευνητριών, 100 καθηγήτριες ή Λέκτορες, 331 γυναίκες σε διοικητικές θέσεις, 4122 φοιτήτριες όλων των επιπέδων.
Η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε το 2004 δεν δικαίωσε τις προσδοκίες όσον αφορά την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών. Παρά την βελτίωση της κατάστασης οι γυναίκες συνεχίζουν να είναι σε μειονεκτική θέση σε αρκετούς βασικούς τομείς όπως: φτώχεια, εκπαίδευση, υγεία, οικονομία, εξουσία και λήψη αποφάσεων, ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών κ.α. Πρόσφατη έρευνα στην ΕΕ έδειξε ότι το 36% των γυναικών είχε δεχθεί κάποιας μορφής σεξουαλική παρενόχληση. Το 2019 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έστρεψε την προσοχή του στην ενθάρρυνση των γυναικών για μεγαλύτερη συμμετοχή στην πολιτική, δίνοντας έμφαση σε βασικές θεματικές που αφορούν την καταπολέμηση της βίας σε βάρος των γυναικών, την ισότητα των αμοιβών και την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής κ.α. Στις υπόλοιπες και κυρίως τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη οι γυναίκες βρίσκονται σε τραγική θέση. Στα θεοκρατικά καθεστώτα η γυναίκα συνεχίζει να παραμένει θύμα της προκατάληψης, της εκμετάλλευσης, της καταπίεσης και των διακρίσεων, ενώ η παγκόσμια οικονομική κρίση, η πανδημία, η τρομοκρατία και οι τοπικές συγκρούσεις, με το μεταναστευτικό και προσφυγικό πρόβλημα επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο τα προβλήματα, και οι ανισότητες που προέκυψαν έπληξαν κυρίως τις γυναίκες και τα μικρά παιδιά.
Αναμφίβολα η πλήρης χειραφέτηση των γυναικών και η ισοτιμία των φύλων χρειάζεται ακόμα πολλούς αγώνες και προσπάθειες. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αφύπνιση των γυναικών και η συνειδητοποίηση και οργάνωση τους στο προοδευτικό γυναικείο κίνημα με ταξικό και δημοκρατικό προσανατολισμό. Το κοινωνικό-οικονομικό σύστημα στο οποίο ζούμε αναπαράγει την ανισοτιμία και την καταπίεση των γυναικών, κάτι που ακολουθεί η κυβέρνηση του ΔΗΣΥ. Υιοθετώντας νεοφιλελεύθερες πολιτικές έχει ξηλώσει τα τελευταία 8 χρόνια το κοινωνικό κράτος, συρρικνώνοντας κοινωνικές παροχές και υποδομές στήριξης της οικογένειας, επιδεικνύοντας επίσης αδιαφορία για την στήριξη των μονογονεϊκών οικογενειών, για την πολιτική υγείας των γυναικών και την σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Το ΑΚΕΛ Αριστερά και το προοδευτικό γυναικείο κίνημα της ΠΟΓΟ αγωνίζονται και στηρίζουν τα δικαιώματα των γυναικών, την καταπολέμηση των διακρίσεων και των ανισοτήτων, διεκδικώντας μέσα και έξω από την Βουλή μια κοινωνία με ισοτιμία, ισονομία και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο αγώνας για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και την ισοτιμία ανδρών και γυναικών πρέπει να είναι ασταμάτητος, ειδικά μέσα στις δύσκολες συνθήκες που έχουμε σήμερα τόσο στην Κύπρο όσο και στις υπόλοιπες χώρες. Όπως μας τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου ‘Είναι δίσεκτοι καιροί και πρέπει να είμαστε στην πρώτη τη γραμμή’. Ο αγώνας πρέπει να συνεχιστεί για:
Εξάλειψη όσων δυσμενών διακρίσεων εξακολουθούν να υπάρχουν σε θεσμούς και νομοθεσίες
Υπεράσπιση της ισότητας στην εργασία και καταπολέμηση της ανισομισθίας
Κοινωνικά και πολιτικά θεσμικά μέτρα και υποδομές για στήριξη της μητρότητας
Καταπολέμηση των σεξιστικών στερεοτύπων στην παιδεία, στα ΜΜΕ και στους θεσμούς
Πλήρη κατοχύρωση των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων της γυναίκας
Ενοποίηση των μηχανισμών παρακολούθησης της ισότητας σε ένα θεσμό με επαρκείς εξουσίες, πόρους και αρμοδιότητες και αναβάθμιση του ρόλου του εθνικού μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας
* Υποψήφιος Βουλευτής Πάφου, ΑΚΕΛ Αριστερά Νέες Δυνάμεις.
