Το 2007 παρακολούθησα ως δημοσιογράφος τις εργασίες τριήμερου συνεδρίου του Τμήματος Γυναικών της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων [ETUC], το οποίο πραγματοποιήθηκε στη γραφική Ερέτρια, της Εύβοιας. Συμμετείχαν γύρω στις 80 γυναίκες, που εκπροσωπούσαν  εργατικά συνδικάτα από όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ως φιλοξενούσα χώρα, η Ελλάδα εκπροσωπήθηκε με αρκετές συνδικαλίστριες, από διαφορετικούς  κλάδους της αγοράς εργασίας. Από τον ανδρικό πληθυσμό, συμμετείχαν μόνο δύο άτομα. Ο υποφαινόμενος και ο επικεφαλής – συντονιστής του συνεδρίου, Γιώργος Ντάσσης, επί σειρά ετών εκπρόσωπος της ΓΣΕΕ στη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων και μετέπειτα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινωνικής Επιτροπής [EESC].

Επρόκειτο για ένα συνέδριο το οποίο καταπιάστηκε σε βάθος με εξειδικευμένα θέματα που απασχολούσαν τις εργαζόμενες στις χώρες – μέλη της Ε.Ε. Την Κύπρο εκπροσώπησε η γραμματέας του Τμήματος Εργαζομένων Γυναικών ΣΕΚ, Δέσποινα  Ησαϊα.   

Καθηλωμένος, παρακολούθησα τις πολύωρες εργασίες του συνεδρίου, χωρίς να χάσω ούτε λεπτό. Η κατανυχτική ατμόσφαιρα που επικράτησε καθ’ όλη τη διάρκεια του συνεδρίου και η προσεγμένη αλλά παθιασμένη προσέγγιση των τοποθετήσεων εκ μέρους των συνέδρων, με άφησαν άναυδο. Βίωσα μοναδικές στιγμές, με ανάμεικτα συναισθήματα. Από τη μια βούρκωναν τα μάτια μου από ντροπή για τα όσα άκουγα σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι εργαζόμενες και από την άλλη θαύμαζα το μεγαλείο των γυναικείων ψυχικών αντοχών, οι οποίες αντικατοπτρίζονταν στις λεπτομέρειες των συνδικαλιστικών τους αναφορών.

Ο κατανοητός τρόπος με τον οποίο  συζητούνταν τα διάφορα θέματα που εγείρονταν, οι εύστοχες  ερωτήσεις που υποβάλλονταν και οι εύπεπτες απαντήσεις που δίδονταν, μέσω μυθιστορηματικής πλοκής [η εξέλιξη του μύθου σε αφηγηματικό ή δραματικό έργο], με άφηναν έκθαμβο.

Στα πηγαδάκια του συνεδριακού περιθωρίου οι ερωτήσεις μου ήταν πολλές, διεισδυτικές και κάπου – κάπου εμποτισμένες με δημοσιογραφική περιέργεια, στην αγωνιώδη μου προσπάθεια να βγάλω από τα τρίσβαθα της γυναικείας ψυχής όμορφες ή περιπετειώδεις στιγμές από τη γυναικεία καθημερινότητα. Από αυτή την καθημερινότητα του πολλαπλού ρόλου, της εργαζόμενης, της συζύγου, της μάνας, της γιαγιάς και ενίοτε της μητριάς. Οι χαρές, οι λύπες,  το  σκαστό χαμόγελο, το αυθόρμητο γέλιο, το πικρό ή γλυκό δάκρυ, έσμιγαν και γίνονταν ένα ευλογημένο ζυμάρι, με το οποίο οι  εργαζόμενες έπλαθαν τον χαραχτήρα των παιδιών τους, προσπαθώντας να τα γαλουχήσουν στα νάματα της  αλληλεγγύης, της συντροφικότητας, της αλληλοβοήθειας, του αλληλοσεβασμού, της ισότητας, της ευπρέπειας και της γενναιότητας. Κοντολογίς, να εμφυσήσουν στη νέα γενιά τις αρχές και τις αξίες της συνδικαλιστικής ευθύνης,  που συμπυκνούνται στο δίπτυχο κοινωνική δικαιοσύνη και ανθρώπινη αξιοπρέπεια. 

Το μαρτυρικό υλικό της εργαζόμενης που σφυρηλατείτο μέσα από την υψικάμινο της συζήτησης ενός  ευρωπαϊκού συνδικαλιστικού συνεδρίου, παραμένει ύστερα από 15 χρόνια χαραγμένο στα τρίσβαθα της ψυχής μου. Αν και υποσχέθηκα ενώπιον των 80 και πλέον συνδικαλιστριών – συνέδρων να κάνω το καλύτερο ρεπορτάζ της μέχρι τότε σταδιοδρομίας μου, εν τούτοις αθέτησα τον λόγο μου. Η βαθύτατη συγκίνηση μου από τα βιώματα των εργασιών εκείνου του μυσταγωγικού συνεδρίου, σε συνδυασμό με την ανατριχίλα που ένιωσα από την ελεύθερη συζήτηση σε θέματα που  προβληματίζουν, απασχολούν,  βασανίζουν, καταδυναστεύουν και καταπιέζουν τον γυναικείο πληθυσμό, δεν επέτρεψαν στον εσωτερικό μου κόσμο να ισορροπήσει  και να συντάξει τη φρασεολογία του ρεπορτάζ, η οποία για μέρες στριφογύριζε στο μυαλό μου.  Το -τυπικό, κανονικό- ειδησεογραφικό υλικό που αναδύθηκε μέσα από το συνέδριο, αποτύπωσε η συναδέλφισσα Δέσποινα Ησαϊα στην Εργατική Φωνή, της ΣΕΚ, και την οποία ευχαριστώ  βαθύτατα, γιατί με έβγαλε από μια πολύ δύσκολη θέση.

Ύστερα από 15 χρόνια και με την ευκαιρία της αφυπηρέτησής μου από τη θέση του διευθυντή του Γραφείου Τύπου της ΣΕΚ και αρχισυντάκτη του εβδομαδιαίου εκφραστικού οργάνου της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων Κύπρου, αισθάνθηκα την ανάγκη να αποτυπώσω δημόσια τις εντυπώσεις μου από εκείνο το μοναδικό συνέδριο, με πρωταγωνίστριες 80 και πλέον  συνδικαλίστριες από την Ευρώπη. Από μια Ευρώπη που την αγαπάμε αλλά και που μας πληγώνει. Στην ουσία, όμως, μας πληγώνουν οι χώρες – μέλη  που τη συναποτελούν, γιατί παρόλα τα  σημαντικά βήματα προόδου που έγιναν, η θέση της γυναίκας στο καθημερινό γίγνεσθαι των πλείστων χωρών είναι πολλαπλώς υποδεέστερη σε σχέση με αυτήν του άνδρα. 

Στο διά ταύτα 

Αναμφίβολα, η Κύπρια γυναίκα αντιμετωπίζει σήμερα στην καθημερινότητά της πάμπολλες δυσκολίες, που διευρύνονται και ενισχύονται λόγω στερεότυπων αντιλήψεων που εξακολουθούν να καταδυναστεύουν την κοινωνία μας.

Για τη ΣΕΚ, η κοινωνική καταξίωση της εργαζόμενης γυναίκας αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα. Το ελεύθερο εργατικό κίνημα θα συνεχίσει επίμονα και ακατάπαυστα τον αγώνα, μέχρις ότου η πολιτεία χαράξει μακρόπνοη πολιτική που θα οδηγεί σε επίλυση των χρονίζοντων προβλημάτων που κρατούν καθηλωμένη τη γυναικεία προσωπικότητα. Γιορτάζουμε τη φετινή 8η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, σε πρωτοφανείς συνθήκες κοινωνικής αποστασιοποίησης και  υποχρεωτικών περιορισμών στην εργασιακή μας δραστηριότητα, με όλα τα  αρνητικά συνεπακόλουθα. Τις τελευταίες εβδομάδες, μάλιστα, γινόμαστε μάρτυρες φρικτών περιγραφών περιστατικών που εκτυλίχθηκαν τα τελευταία χρόνια σε Κύπρο και Ελλάδα και τα οποία προσβάλλουν βάναυσα τη γυναικεία αξιοπρέπεια ή καλύτερα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Οι έμφυλες διακρίσεις στους χώρους εργασίας είναι υπαρκτές και αναμφισβήτητες. Η έμφυλη παρενόχληση είναι σαφώς μεγαλύτερη και εντονότερη στις γυναίκες, οι οποίες αποτελούν τον αδύνατο κρίκο στο σημερινό κοινωνικοοικονομικό και εργασιακό γίγνεσθαι. Στον κεφαλαιώδη τομέα των αμοιβών, οι διακρίσεις, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, αποβαίνουν ευδιακρίτως σε βάρος των γυναικών.

Αναφορικά με το ευαίσθητο φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης, ο φόβος της καταγγελίας, λόγω της βέβαιης λανθασμένης ανάγνωσης των γεγονότων από τον περίγυρο, αναπόδραστα οδηγεί, στις πλείστες περιπτώσεις, στη μη γνωστοποίηση του συμβάντος και βέβαια στην αποτροπή της καταγγελίας, εκ μέρους του θύματος. Το κράτος οφείλει να προχωρήσει  νομοθετικά, και όχι μόνο, σε πιο συγκεκριμένη και συγκροτημένη αντιμετώπιση των προβλημάτων κάθε μορφής έμφυλης διάκρισης.

Ήλθε η ώρα η πολιτεία να εγκαταλείψει τις κενού περιεχομένου διακηρύξεις, περνώντας από τα λόγια στα έργα, εμπεδώνοντας την ισότητα των φύλων σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής,  προσφέροντας στις γυναίκες ίσα δικαιώματα και ισότιμες ευκαιρίες ανέλιξης αλλά και συμμετοχής στα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτειακά αξιώματα.

Είναι βέβαιο πως οι γυναίκες θα τα καταφέρουν καλύτερα από τους άνδρες στην κοπιώδη προσπάθεια ανασυγκρότησης του αξιακού μας συστήματος, το οποίο στις μέρες μας έχει πέσει πολύ χαμηλά, ακόμη και κάτω από τα πατώματα, όπως πολύ εύστοχα  αναφώνησε πρόσφατα από το βήμα του Κοινοβουλίου ο νυν προέδρός του, Αδάμος Αδάμου. Ας εμπιστευθούμε, λοιπόν,  τις γυναίκες και να ‘μαστε σίγουροι ότι ως κοινωνία, ως χώρα και ως λαός, θα κάνουμε σημαντικά βήματα μπροστά. Με τις γυναίκες στο πηδάλιο, θα τα καταφέρουμε καλύτερα. 

 * Δημοσιογράφος, διευθυντής Γραφείου Τύπου ΣΕΚ