Το νέο πολιτικό πρόταγμα το οποίο θα θεσμοθετεί ένα «διαδικτυακό δήμο», που θα μπορεί μέσα από δημοσκοπικές διαδικασίες να αποτυπώνει τη βούληση της κοινωνίας δεν ικανοποιείται μέσα από την ευκαιριακή χρήση ενός δημοψηφίσματος. Η αντίληψη αυτή διακινείται από τους λεγόμενους αμεσοδημοκράτες, που προσπαθούν να μας πείσουν ότι ένα δημοψήφισμα κάθε τόσο είναι αρκετό για να ικανοποιήσει τη δική τους αντίληψη περί άμεσης δημοκρατίας. Εκ των πραγμάτων όμως η χρήση του όρου «άμεση» καταργεί την έννοια της δημοκρατίας και το κάνουν μόνο για να δώσουν άλλοθι στη σημερινή εκφυλισμένη εκλόγιμη ολιγαρχία. Το ευκαιριακό δημοψήφισμα δεν μεταφράζετε ως κοινωνική παρέμβαση, αλλά μια φορά κάθε τόσο η κυβέρνηση, ή καλύτερα κάποιες ομάδες συμφερόντων, για να ικανοποιούν το περί δικαίου αίσθημα, θα κινητοποιούν το μηχανισμό για να γίνει δημοψήφισμα, «πιασ’ τα’ αβγό και κούρευ’ το»,  η κυβέρνηση θα υπάρχει εκεί που είναι, θα κυβερνάει καθημερινά, δεν θα δίνει λογαριασμό σε κανένα και επ’ ευκαιρία σε σημαντικά ή μη σημαντικά ζητήματα θα καλείτε και η κοινωνία να αποφανθεί. Το ζητούμενο είναι να γίνει η κοινωνία, η βούληση της κοινωνίας, καθημερινός θεσμός της πολιτείας.

Στα ευφάνταστα επιχειρήματα της ολιγαρχικής άρχουσας πολιτική τάξη, περί πολυπλοκότητας, (τάχα δεν μπορούμε, δεν γίνετε) απαντώ εμφατικά ότι είστε και απαίδευτοι και ανιστόρητοι. Η φαντασία φίλοι μου δεν παράγει γνώση, η γνώση παράγεται μέσα από την σπουδή της ιστορίας.  Ο Σόλων ο Αθηναίος έκανε δυο μεγάλες μεταρρυθμίσεις, μας έμεινε γνωστή μόνο η πρώτη γιατί κατά κάποιο τρόπο μας συμφέρει, η σεισάχθεια (από το «σείω» που σημαίνει αφαιρώ και το «άχθος» που σημαίνει βάρος). Πριν τον Σόλωνα είχε μπει η νομισματική οικονομία και εκεί που πρώτα ήταν υποτελής κάποιος γιατί ήταν φεουδαλικό περίπου το σύστημα (ήταν δηλαδή δουλοπάροικος) τώρα η εξάρτηση ήταν μέσο του δανεισμού και έτσι το μεγαλύτερο μέρος της αθηναϊκής κοινωνίας είχε εξαρτηθεί και έχασε και την περιουσία της και τον εαυτό της (σας θυμίζει κάτι αυτό;). Τότε ο Σόλωνας εφάρμοσε τη σεισάχθεια, κατάργησε δηλαδή την εξάρτηση (απελευθερώνοντας όσους είχαν γίνει δούλοι μέσο χρεών και κατάργησε τις εγγυήσεις που ήταν η προσωπική ελευθερία του δανειολήπτη και μελών της οικογενείας του) και κατάργησε επίσης δάνεια πέραν ορισμένου ορίου. Από κάποιους κατηγορήθηκε από άλλους επαινέθηκε, η ιστορία όμως στη συνέχεα τον δικαίωσε γιατί με την ενέργεια του αυτή επέτυχε την επανένταξη του πολίτη στην παραγωγική μηχανή και συγχρόνως στην Πολιτεία και για αυτό είχαμε τον αγώνα για την ελευθερία αργότερα στα Περσικά, πολεμούσε για την ελευθερία του, ήξερε γιατί πολεμάει. Έκανε όμως μια δεύτερη μεταρρύθμιση που την αποσιωπούμε, καθιέρωσε το αντιπροσωπευτικό σύστημα. Ο Σόλωνας εκλέχτηκε με καθολική ψηφοφορία για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και ήταν κάτι σαν πρωθυπουργός, τους άκουγε όλους αλλά αποφάσιζε αυτός σε πρώτο και τελευταίο βαθμό. Στη συνέχεια, όμως, ξεκαθάρισε ότι αν στηριχτούμε σε αυτό το σύστημα και επειδή δεν θα είναι όλοι σαν τον Σόλωνα, οι αγορές θα ξανά-ελέγξουν τους πολιτικούς και θα ξανά-κάνουν τα ιδία. Προχώρησε, λοιπόν, θεσπίζοντας την κοινωνία σε δήμο και της έδωσε τις αρμοδιότητες του εντολέα, ποιες είναι αυτές (μας τις λέει ο Αριστοτέλης και οι άλλοι φιλόσοφοι), το «εκλέγειν» (να εκλέγουν τους πολιτικούς), το «ανακαλείν» (να τους ανακαλούν όποτε θέλουν παρά το ότι τους εξέλεγαν για ορισμένη προθεσμία), το «ελέγχειν» (να τους ελέγχουν για τα πεπραγμένα τους), το «ευθήνειν» (να τους προσάγουν στη Δικαιοσύνη αν ζημιώνουν με τις πολιτικές τους την κοινωνία) και τέλος να καθορίζουν το πλαίσιο της πολιτικής που θα ασκήσουν εκείνοι οι οποίοι ήταν εντεταλμένοι. Ο ένας ήταν εντολέας, η κοινωνία, και ο άλλος εντολοδόχος, έτσι προχώρησε το πολίτικο σύστημα και στη συνέχεια ο Κλεισθένης φτιάχνοντας επιμέρους δήμους διέσπασε την άρχουσα οικονομική τάξη με αποτέλεσμα την εγκαθίδρυση μιας μετριοπαθής δημοκρατίας που μετεξελίχτηκε αργότερα στη ριζοσπαστική που γνωρίζουμε. 

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι έχουμε ιστορικά προηγούμενα αλλά δεν θέλουμε να τα διαβάσουμε με τον τρόπο αυτό, δεν βολεύει στο σημερινό εκφυλισμένο κατεστημένο. Όποιον και να πιάσουμε σήμερα από την πολιτική άρχουσα τάξη και να του πούμε ότι πολιτικά δεν είμαστε ελεύθεροι και για να γίνουμε ελεύθεροι πρέπει η κοινωνία να είναι μέρος του πολιτικού συστήματος και να έχει τουλάχιστο την ιδιότητα του εντολέα, θα μας απαντήσει ότι είμαστε ελεύθεροι γιατί έχουμε δικαιώματα. Φίλοι μου, δεν μπορώ να το τονίσω με πιο εμφατικό τρόπο, τα δικαιώματα δεν παράγουν αυτονομία, δεν παράγουν ελευθερία άπλα περιορίζουν την αυθαιρεσία του τρίτου. Στην εργασία, για παράδειγμα, έχουμε δικαιώματα για να προστατέψουμε την ατομικότητα μας, γιατί στην εργασία παραιτηθήκαμε από την ελευθερία μας αφού αποφασίζει κάποιος άλλος για εμάς. Άρα, το μέλλον που δεν το ξέρουν σήμερα, σας το λέω με μαθηματική ακρίβεια γιατί το διδάσκει η ιστορία, είναι η κοινωνίες μέσα στο πολιτικό σύστημα γιατί μόνο έτσι θα αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ κοινωνίας, οικονομίας και πολιτικής που έχει διαρραγεί σήμερα υπέρ των αγορών. Ας κατεβούμε, λοιπόν, από την κερκίδα γιατί η δημοκρατία φίλοι μου δεν έχει φιλάθλους, έχει αγωνιστές, έχει ενεργούς πολίτες.

* Υποψήφιος βουλευτής Πάφου ΕΔΕΚ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ