Ζούμε σε μια χώρα με περίπου 320 μέρες ηλιοφάνεια τον χρόνο, σε ένα νησί το οποίο βρίσκεται στο κοντινότερο σημείο του Ισημερινού από όλες τις χώρες της Ευρώπης. Αυτές οι συγκυρίες καθιστούν τη χώρα μας ως έναν από τους καλύτερους χώρους για παραγωγή ηλιακής ενέργειας, η οποία δεν επιβαρύνει το περιβάλλον, ούτε μολύνει την ατμόσφαιρα με “αέρια του θερμοκηπίου”, όπως το κάνουν οι φθοροχλωράνθρακες και το διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Ωστόσο, προσπαθούμε ακόμα μετά δυσκολίας να πέτυχουμε τους περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι το 2030.
Οι “βιώσιμοι στόχοι” της ΕΕ αποτελούν ένα σύνολο στόχων που έχουν σχεδιαστεί για να οδηγήσουν τα κράτη-μέλη προς ένα πιο βιώσιμο μέλλον. Οι στόχοι αυτοί ευθυγραμμίζονται με τους «Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης» των Ηνωμένων Εθνών (SDGs) και επικεντρώνονται σε διάφορες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πτυχές. Ένας από αυτούς τους στόχους είναι η επίτευξη «κλιματικής ουδετερότητας», με μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% μέχρι το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Για την επίτευξη του μεγαλεπήβολου αυτού στόχου είναι αναγκαία η προώθηση και χρηματοδότηση δημιουργίας εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2021, η οποία τιτλοφορείται «EU economy emissions in 2021», οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν το 21,8% της συνολικής ενέργειας που καταναλώθηκε στην ΕΕ. Η Κύπρος, για το ίδιο έτος, κατατάσσεται στην 17η θέση από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, με ποσοστό 18,4%, παρουσιάζοντας σημαντική βελτίωση από το ποσοστό του 2004, που έφτανε μόλις το 3.1%.
Παρόλο που η προαναφερθείσα έρευνα δείχνει αύξηση στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εν τούτοις, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (World Energy Balances 2022) κάνει λόγο για αύξηση εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα στη χώρα μας, ύψους 5.89 μεγατόνων για το 2020, γεγονός που αποτελεί αύξηση της τάξης του 50.26% από το 1990. Ο λόγος αυτής της αύξησης είναι η μη σταθερή παραγωγή ενέργειας, η έλλειψη μεθόδων αποθήκευσης και η ανάγκη μεγάλων εκτάσεων γης για δημιουργία σταθμών παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας. Αναφορικά με την παραγωγή ηλιακής ενέργειας, τις ημέρες με έντονη νέφωση και τις βραδινές ώρες δεν υπάρχει παραγωγή και, επομένως, χωρίς κατάλληλους σταθμούς αποθήκευσης ενέργειας αναλώνεται ενέργεια που προέρχεται από καύση μαζούτ στους ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς.
Σε χώρες του εξωτερικού, όπως οι ΗΠΑ, χρησιμοποιούνται ειδικές λίμνες σε διαφορετικά υψόμετρα, που την ημέρα μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε ηλεκτρική και στέλνεται νερό από τη λίμνη Α (χαμηλό υψόμετρο) στη λίμνη Β (μεγάλο υψόμετρο), το βράδυ ή σε περιόδους απώλειας ηλιοφάνειας το νερό κυλάει πίσω στην λίμνη Β παράγοντας παράλληλα υδροηλεκτρική ενέργεια. Δυστυχώς, οι συχνές ανομβρίες που μαστίζουν τον τόπο μας δεν επιτρέπουν την κατασκευή παρόμοιας μεθόδου αποθήκευσης ενέργειας.
Δύο εναλλακτικές μέθοδοι αποθήκευσης οι οποίες είναι ιδανικές για το κλίμα της Κύπρου είναι η Θερμική Αποθήκευση -Thermal Energy Storage (TES) και η χρήση σταθμών με μεγάλου μεγέθους μπαταρίες. Τα συστήματα TES μπορούν να χρησιμοποιήσουν διάφορα μέσα για την αποθήκευση θερμικής ενέργειας, όπως νερό και λιωμένα άλατα. Εγκαταστάσεις συμπυκνωμένης ηλιακής ενέργειας (CSP) συνήθως χρησιμοποιούν λιωμένα άλατα για να αποθηκεύουν θερμική ενέργεια που συλλέγεται από το ηλιακό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η αποθηκευμένη ενέργεια χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε περιόδους χαμηλού ηλιακού φωτός ή τη νύχτα, βελτιώνοντας την αξιοπιστία της ηλιακής ενέργειας.
Στην Κύπρο, υποδομές όπως το PROTEAS (Πλατφόρμα για Παρατήρηση και Έρευνα σε Τεχνολογικές Εφαρμογές Ηλιακής Ενέργειας) εφαρμόζουν τη συγκεκριμένη τεχνολογία με τη χρήση άλατος.
Όσον άφορα τη μέθοδο σταθμών-μπαταριών, το μέλλον φαίνεται υποσχόμενο, με τεχνολογίες όπως οι μπαταρίες στερεάς ύλης (Solid State Batteries) να επιτρέπουν την αποθήκευση περισσότερης ενέργειας σε μικρότερης κλίμακας σταθμούς.
Λόγω του υψηλού πληθωρισμού, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε τακτικές αυξήσεις των επιτοκίων, όμως αυτή η αύξηση δεν έχει περάσει στα καταθετικά επιτόκια, ένεκα της υπερβάλλουσας ρευστότητας που υπάρχει στο τραπεζικό σύστημα. Οι εναλλακτικές επενδύσεις, που μέρος αυτών αποτελούν και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μπορούν να επιφέρουν κέρδη στο εγγύς μέλλον και ταυτόχρονα να βοηθήσουν τη χώρα μας στην ομαλή μετάβασή της στην πράσινη οικονομία. Εξιδεικευμένοι επαγγελματίες, μέσω συμβουλευτικών υπηρεσιών, είναι σε θέση να συνεισφέρουν με την τεχνογνωσία που διαθέτουν για την υλοποίηση τέτοιων επενδύσεων και προγραμμάτων.
Κωνσταντίνος Χριστοδούλου – Senior Manager, Risk Consulting, KPMG Κύπρου
Ανδρέας Στυλιανού – Advisor, Risk Consulting, KPMG Κύπρου
