Η Ελλάδα έχει πληθυσμό δέκα φορές μεγαλύτερο της Κύπρου. Η Γαλλία εξήντα. Περίπου.
Ας υποθέσουμε ότι οι εκπαιδευτικοί της Κύπρου, της Ελλάδας και της Γαλλίας επιλέγονται αξιοκρατικά, δηλαδή επιλέγονται οι καλύτεροι -σωστότερα: οι καταλληλότεροι. Θα έχουμε περί τους 12.000 εκπαιδευτικούς στην Κύπρο, 150.000 στην Ελλάδα και 900.000 στη Γαλλία περίπου ανάλογα με τον πληθυσμό της κάθε χώρας. Αν υποθέσουμε ότι και η εκπαίδευσή των ιδίων είναι παρόμοια καλή στις τρεις χώρες, πράγμα που δεν έχουνε λόγο να αμφισβητούμε, οι εκπαιδευτικοί της Κύπρου, της Ελλάδας και της Γαλλίας είναι, πάνω-κάτω, στατιστικά εξίσου καλοί.
Ας υποθέσουμε ότι οι υπουργοί των κυβερνήσεων της Κύπρου, της Ελλάδας και της Γαλλίας επιλέγονται αξιοκρατικά, δηλαδή επιλέγονται οι καλύτεροι -σωστότερα: οι καταλληλότεροι. Θα έχουμε και στις τρεις χώρες περί τους είκοσι με τριάντα υπουργούς. Όμως στην Ελλάδα επιλέχτηκαν από μια δεξαμενή δέκα φορές μεγαλύτερη και στη Γαλλία εξήντα φορές μεγαλύτερη από την Κύπρο. Επομένως, στατιστικά και πάλι, εκείνοι είναι πολύ καλύτεροι από τους δικούς μας. Κι όταν συναντιούνται στα συμβούλια της Ε.Ε., στον ΟΗΕ ή οπουδήποτε αλλού, όταν διαπραγματεύονται τα θέματά μας, όταν επιχειρηματολογούν, τί θα γίνεται;
Δεν έχουμε κανένα λόγο να αμφισβητήσουμε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέλεξε τους υπουργούς του αξιοκρατικά, επέλεξε τους καλύτερους -σωστότερα: τους καταλληλότερους. Βεβαίως λαμβάνοντας υπόψη πολιτικά κριτήρια -τί θα θέλατε να λάβει υπόψη, το βαθμό του απολυτηρίου Λυκείου και την αρχαιότητα;
Γιατί μας ενοχλεί η ετήσια αμοιβή της κυρίας Κωμοδρόμου; Ας υποθέσουμε ότι είναι η καταλληλότερη για τη θέση της αναπληρώτριας κυβερνητικής εκπροσώπου, δηλαδή η καταλληλότερη για να ετοιμάζει γραπτές και προφορικές δηλώσεις και απαντήσεις για τα θέματα της χώρας μας, καλλιεργώντας την εθνική και διεθνή κοινή γνώμη προς τα συμφέροντά μας με επιχειρήματα και ευφράδεια.Τί πρόβλημα έχουμε να παίρνει κάτι παραπάνω από ότι παίρνει ένας μέσος υπάλληλος κρατικής υπηρεσίας;
(Κι αν δεν είναι κατάλληλη, που δεν έχουμε κανένα λόγο να το νομίζουμε, τί θέλουμε να κάνει ο Πρόεδρος; Να της κόψει το μισθό, ή να βρει άλλη;)
Υπάρχει μια βαθειά μιζέρια στην αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος: από τον Γενικό Ελεγκτή, από την αντιπολίτευση (υποψιάζομαι -χωρίς στοιχεία- και μέσα στην ίδια την κυβέρνηση), από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, κλασικά και «κοινωνικής δικτύωσης», και από την κυπριακή κοινωνία ολόκληρη. Ας την αναλύσουμε λίγο:
Μια κοινωνία με μεγάλες ανισότητες, που δεν ενοχλείται από τις Φεράρι στο Χίλτον και τα διαμερίσματα των 5 εκατομμυρίων στην Παρεκκλησιά, ούτε από επαγγελματίες με εισόδημα εκατομμυρίου και βάλε ετησίως, ή επιχειρηματίες που διαχειρίζονται αεροδρόμια, ακτές, και αλυσίδες ξενοδοχείων, ενοχλείται γιατί κάποιος που έπιανε δύο-τρεις χιλιάδες το μήνα σε μια καριέρα 35 χρόνων, θα πιάνει τέσσερεις-πέντε για λίγα χρόνια σε μια δουλειά όχι μόνο πολύ απαιτητικότερη για την ίδια, αλλά και πολύ κρισιμότερη για τη χώρα. Γιατί ενοχλείται;
Φαίνεται ότι η κυπριακή κοινωνία θεωρεί πως δίκαιο είναι να επιλέγεις ανάμεσα στην ασφάλεια και το ρίσκο: είτε έχεις την ασφάλεια και σταθερότητα του καλού -αλλά όχι εξαιρετικού- μισθού του δημοσίου υπαλλήλου, είτε ρισκάρεις αυτοεργοδοτούμενος ή στον επιχειρηματικό χώρο και ό,τι πιάσεις. Και θεωρεί πως η ιστορία με την αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπο χαλάει τη σούπα. Επιπλέον δε, και εξίσου σημαντικό, δεν εμπιστεύεται ότι η επιλογή έγινε αξιοκρατικά, δεν πιστεύει την αρχική υπόθεση αυτού του άρθρου. Και φαντασιώνεται ότι με κανόνες του τύπου «να παραιτηθεί ο Δημητρίου είτε από υπουργός Παιδείας είτε από καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου» θα λύσει το -πραγματικό- πρόβλημα κοινωνικής δικαιοσύνης στον τόπο.
(Ξαναδιαβάστε αυτό το άρθρο αντικαθιστώντας τη Γαλλία με την Τουρκία. Και σκεφτείτε: πόσο αξίζει η σωστή διατύπωση των θέσεων της χώρας μας εκεί που διακυβεύονται τα εθνικά συμφέροντα; Και μήπως κάτι δεν πάει καλά όταν δεν μπορεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να επιλέξει -και να πληρώσει- τους βασικούς του συνεργάτες με την ίδια ευκολία που μπορεί κάποιος επιχειρηματίας; Επειδή τον επιλέξαμε μεν για να κουμαντάρει το καράβι αλλά δεν τον εμπιστευόμαστε να διαλέξει τους ναύτες του -να τους διαλέξει ανάμεσα σε τόσο λίγους κατάλληλους και διαθέσιμους σε μια χώρα του ενός εκατοστού των αντιπάλων της.
Βεβαίως να ασκήσουμε και πολιτική αντιπολίτευση και κοινωνικό έλεγχο στην Κυβέρνηση. Αλλά όχι με μιζέρια και μικρότητες.)
*Συνεργαζόμενος καθηγητής στο Ινστιτούτο Κύπρου. Πρώην καθηγητής Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου
