Τις προάλλες, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επανάφερε στο ευρωπαϊκό προσκήνιο την εισήγησή της για μια δραστική αλλαγή στη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ γύρω από ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Σήμερα, το κορυφαίο όργανο λήψης αποφάσεων στην ΕΕ είναι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπου συμμετέχουν οι αρχηγοί των κρατών-μελών και οι πλείστες αποφάσεις, που φυσικά περιλαμβάνουν θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, απαιτούν ομοφωνία. Δηλαδή, κάθε κράτος-μέλος έχει το δικαίωμα βέτο (δικαίωμα αρνησικυρίας) κι έτσι ένα κράτος αρκεί για να «μπλοκάρει» την λήψη απόφασης. Τα τελευταία χρόνια, η Πρόεδρος της Κομισιόν προτείνει, με την στήριξη ενός αριθμού μεγάλων κρατών, με πρωτοστάτη τη Γερμανία, όπως η λήψη των αποφάσεων για θέματα εξωτερικής πολιτικής (π.χ. θέματα άμυνας, για Τουρκία, ένταξη άλλων χωρών κ.ά.), να γίνεται με ειδική πλειοψηφία, αντί για την ομοφωνία που ισχύει τώρα. Συγκεκριμένα, ο κανόνας της ειδικής πλειοψηφίας (Qualified Majority Vote), προβλέπει ότι μια απόφαση εγκρίνεται εφόσον στηρίζεται από τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη τα οποία εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.
Μια τέτοια αλλαγή με ειδική πλειοψηφία, θα δώσει περαιτέρω πλεονέκτημα στα μεγάλα κράτη-μέλη και θα περιορίσει τη δυνατότητα ενός κράτους κι ειδικά ενός μικρού, να προστατέψει τα ζωτικά του συμφέροντα. Στην πραγματικότητα, ένα κράτος από μόνο του δεν θα μπορεί πλέον να προστατεύσει τα ζωτικά του συμφέροντα και σε ένα τέτοιο σενάριο, η όλη πολιτική στην ΕΕ θα αλλάξει δραστικά. Η μόνιμη επωδός της Γερμανίδας Προέδρου της Κομισιόν και όσων πρωτοστατούν υπέρ της ειδικής πλειοψηφίας στην εξωτερική πολιτική, είναι ότι έτσι αναμένεται να περιοριστούν τα αδιέξοδα! Αλλά, το ερώτημα είναι ποιος διασφαλίζει ότι τα ζωτικά συμφέροντα ενός μικρού κράτους, όπως η Κύπρος θα προστατεύονται, ειδικά όταν άλλα κράτη-μέλη έχουν δικά τους συμφέροντα εις βάρος της Κύπρου.
Για παράδειγμα, δεδομένων των ισχυρών συμφερόντων κρατών-μελών όπως της Γερμανίας, Ισπανίας και άλλων με την Τουρκία, ποιος θα προστατέψει την Κύπρο και Ελλάδα όταν θα θέλουν να εντάξουν την Τουρκία στην Ευρωάμυνα ή να αναβαθμίσουν τις εμπορικές τους σχέσεις, παρακάμπτοντας τις υποχρεώσεις της Τουρκίας προς την ΕΕ για την Κυπριακή Δημοκρατία; Ακόμη και τώρα, με το δικαίωμα βέτο στα κράτη-μέλη, υπάρχουν τεράστιες πιέσεις και ενίοτε μαχαιριές από εταίρους μας στην ΕΕ κι είναι προβλεπτό τι θα συμβεί εάν ισχύει η κατάργηση του βέτο. Χωρίς πρώτα, πραγματική διασφάλιση των ζωτικών συμφερόντων μας μέσω της εμβάθυνσης της ΕΕ όπως είναι η κοινή άμυνα και άλλα, δεν μπορεί να υπάρξει τέτοια αλλαγή. Χαρακτηριστικά, η Πρόεδρος της Κομισιόν, για να εντάξει την Τουρκία στην Ευρωάμυνα (στον Κανονισμό SAFE) επικαλέστηκε προσχηματικά μια διαδικασία διά της οποίας παράκαμψε το βέτο των κρατών κι ακολούθησε μια απίστευτη μάχη παρασκηνίων για να περιοριστεί η επιδίωξή της.
Πάντως, για να γίνει η όποια αλλαγή, απαιτείται η ομοφωνία όλων των κρατών μελών, δηλαδή πρέπει να συμφωνήσουν όλα τα κράτη-μέλη και για αυτό η αλλαγή είναι δύσκολη. Ωστόσο, η θέση της Κυπριακής Κυβέρνησης, των κομμάτων και των Ευρωβουλευτών -και ανάλογα στην Ελλάδα- είναι εξαιρετικά σημαντική και πρέπει να γίνει βάσει του ορθολογισμού για προστασία των ζωτικών εθνικών συμφερόντων και όχι με συναισθηματισμούς, θεωρίες και κομματικές σχέσεις. Κι ενώ αυτό το θέμα με το βέτο είναι κορυφαίο στην ΕΕ, η πολιτική συζήτηση στην Κύπρο αποφεύγει τέτοιο σοβαρό ζήτημα το οποίο θα αποκαλύψει τις πραγματικές θέσεις πολλών οι οποίοι τώρα «κρύβονται».
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ – S&D
