Ο πλανήτης στο πόδι και οι πληροφορίες αλλάζουν ώρα με την ώρα, γύρω από το ξέσπασμα του ιού Χάντα και πιο σωστά του στελέχους του που φέρει το όνομα «ιός των Άνδεων» και ανήκει στην οικογένεια των «Χανταϊών».
Το βλέμμα βεβαίως είναι στραμμένο στο κρουαζιερόπλοιο του οποίου επέβαιναν 149 άνθρωποι, κάποιοι εκ των οποίων έχουν χάσει τη ζωή τους ενώ κάποιοι άλλοι έχουν προσβληθεί και είτε βρίσκονται στην απομόνωση ή νοσηλεύονται αφού τα συμπτώματα τους είναι πιο σοβαρά.
Το περιστατικό έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας όχι τόσο λόγω του αριθμού των κρουσμάτων, ο οποίος μέχρι χθες ήταν μικρός, αλλά κυρίως επειδή το στέλεχος που εντοπίζεται στους ασθενείς, είναι το μοναδικό γνωστό στέλεχος των χανταϊών που έχει τεκμηριωμένα τη δυνατότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Όπως εξήγησε στον «Φ» ο επιστημονικός συντονιστής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ελέγχου Λοιμώξεων, Κωνσταντίνος Τσιούτης, «το γεγονός αυτό (το συγκεκριμένο στέλεχος δηλαδή) είναι ο λόγος που διαφοροποιείται το συγκεκριμένο περιστατικό από άλλες εξάρσεις χανταϊών που έχουν καταγραφεί στο παρελθόν».
«Το συγκεκριμένο στέλεχος είναι ιδιαίτερο, επειδή σε αντίθεση με τα υπόλοιπα στελέχη του ιού Χάντα, μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μεταδοθεί μεταξύ ανθρώπων». Ωστόσο, πρόσθεσε, «είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι αυτή η μετάδοση δεν είναι εύκολη και δεν θυμίζει καθόλου την COVID-19 ή άλλους αναπνευστικούς ιούς που μεταδίδονται γρήγορα στην κοινότητα».
Εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους υπάρχει αυξημένη διεθνής κινητοποίηση, πέραν της ανίχνευσης του συγκεκριμένου στελέχους, ο κ. Τσιούτης είπε: «Ο πρώτος λόγος αφορά τη μεγάλη περίοδο επώασης του Andes virus». Σύμφωνα με τον κ. Τσιούτη, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη έως και 50 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να ταξιδεύει ή να μετακινείται φυσιολογικά για εβδομάδες πριν αντιληφθεί ότι νοσεί, κάτι που δυσκολεύει ιδιαίτερα την ιχνηλάτηση στενών επαφών και τον έλεγχο της αλυσίδας μετάδοσης.
«Όσο μεγαλύτερος είναι ο χρόνος επώασης, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να εντοπιστούν όλες οι πιθανές επαφές ενός κρούσματος. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους που οι Αρχές παρακολουθούν στενά το περιστατικό», είπε.
Ο δεύτερος λόγος ανησυχίας σχετίζεται με τη σοβαρότητα της νόσου που μπορεί να προκαλέσει ο ιός των Άνδεων.
Σε ορισμένους ασθενείς ο ιός μπορεί να οδηγήσει σε Πνευμονικό Σύνδρομο από Hantavirus (HPS), μια σοβαρή κατάσταση που επηρεάζει κυρίως τους πνεύμονες και την καρδιά και μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα.
Το HPS μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια, υγρό στους πνεύμονες, πτώση της αρτηριακής πίεσης και σε βαριές περιπτώσεις ανάγκη μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής.
Η πιθανή πηγή του ξεσπάσματος
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής επιδημιολογικές αναλύσεις, η αρχική έκθεση στον ιό φαίνεται να συνέβη πριν οι επιβάτες επιβιβαστούν στο MV Hondius.
Οι αρμόδιοι Οργανισμοί, όπως είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων, εκτιμούν ότι η μόλυνση πιθανότατα συνδέεται με εκδρομή παρατήρησης πουλιών στην Αργεντινή και στην περιοχή της Παταγονίας, όπου το Andes hantavirus θεωρείται ενδημικό.
Η Αργεντινή έχει ήδη ξεκινήσει εκτεταμένες δειγματοληψίες και ελέγχους σε τρωκτικά στις συγκεκριμένες περιοχές, καθώς θεωρείται πιθανό ότι εκεί έγινε η πρώτη έκθεση των ανθρώπων στον ιό.
Ακολούθησε, σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο, περιορισμένη μετάδοση μεταξύ επιβατών κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στο κρουαζιερόπλοιο.
Η διεθνής επιχείρηση ιχνηλάτησης
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 40 επιβάτες αποβιβάστηκαν πριν την εμφάνιση των πρώτων κρουσμάτων στην Αγία Ελένη. Οι επιβάτες αυτοί αναζητούνται, κάποιοι έχουν εντοπιστεί στις χώρες τους ή σε άλλες χώρες και παρακολουθούνται πλέον από υγειονομικές Αρχές, ενώ η διεθνής επιχείρηση ιχνηλάτησης συνεχίζεται καθημερινά.
Όπως μεταδίδουν τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία, η επιδημιολογική διερεύνηση δεν περιορίζεται μόνο στους επιβάτες του πλοίου. Υπό παρακολούθηση βρίσκονται επίσης, επιβάτες αεροπορικών πτήσεων, μέλη πληρωμάτων αεροσκαφών, στενές οικογενειακές επαφές καθώς και επαγγελματίες υγείας που ήρθαν σε επαφή με πιθανά κρούσματα. Σε αρκετές χώρες (12 συνολικά μέχρι χθες το απόγευμα), έχουν ήδη ενεργοποιηθεί ειδικά πρωτόκολλα επιτήρησης, απομόνωσης και ιατρικής αξιολόγησης.
Πώς μεταδίδεται ο Andes hantavirus
Οι περισσότεροι χανταϊοί, μεταδίδονται αποκλειστικά από τρωκτικά στον άνθρωπο μέσω επαφής με ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων ζώων.
Το στέλεχος των Άνδεων αποτελεί εξαίρεση. Όπως εξήγησε ο Κωνσταντίνος Τσιούτης, η μετάδοση μεταξύ ανθρώπων έχει καταγραφεί κυρίως σε περιπτώσεις πολύ στενής και παρατεταμένης επαφής.
Στην πράξη, αυτό αφορά συνήθως:
– Άτομα που ζουν στο ίδιο σπίτι
– Συντρόφους
– Φροντιστές
– Επαγγελματίες υγείας χωρίς επαρκή μέτρα προστασίας.
Η μετάδοση φαίνεται να σχετίζεται με έκθεση σε σωματικά υγρά ή παρατεταμένη παραμονή σε κλειστό χώρο με συμπτωματικό ασθενή.
«Δεν μιλάμε για έναν ιό που μεταδίδεται εύκολα στον δρόμο, σε σύντομες κοινωνικές επαφές ή επειδή κάποιος βρέθηκε στον ίδιο χώρο για λίγα λεπτά», διευκρινίζει.
Το ECDC επισημαίνει επίσης ότι μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ευρεία ή συνεχής μετάδοση στην κοινότητα.
Τα πρώτα συμπτώματα του μπορεί εύκολα να θυμίσουν κοινή ίωση ή γρίπη αφού συνήθως περιλαμβάνουν: πυρετό, πονοκέφαλο, έντονους μυϊκούς πόνους, κόπωση, πόνο στην πλάτη, ναυτία, εμετούς ή διάρροια, βήχα ή πόνο στο στήθος.
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν: δύσπνοια, σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια, υγρό στους πνεύμονες, χαμηλή πίεση, ακόμη και σοκ.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για τον ιό, ούτε ειδική αντιική θεραπεία.
Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη διάγνωση και στην υποστηρικτική θεραπεία, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σοβαρή αναπνευστική επιδείνωση.
Πώς προστατευόμαστε
Για το ευρύ κοινό, τα βασικά μέτρα προστασίας παραμένουν απλά αλλά ουσιαστικά:
· Αποφυγή επαφής με άγρια τρωκτικά ή περιττώματά τους.
· Καλός αερισμός κλειστών χώρων πριν από καθαρισμό.
· Χρήση γαντιών και απολυμαντικών σε χώρους με πιθανή παρουσία τρωκτικών.
· Αποφυγή στενής επαφής με άτομα που εμφανίζουν ύποπτα συμπτώματα και σχετικό ιστορικό έκθεσης.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η κατάσταση απαιτεί προσοχή και όχι πανικό.
Η μάχη κατά της παραπληροφόρησης
Όπως συμβαίνει πάντοτε σε περιπτώσεις κάθε διεθνές υγειονομικό περιστατικό παρατηρείται συχνά κύμα παραπληροφόρησης και θεωριών συνωμοσίας.
«Όταν μια κατάσταση εξελίσσεται γρήγορα και υπάρχουν ακόμη άγνωστα στοιχεία, είναι φυσικό οι άνθρωποι να ανησυχούν και να αναζητούν εξηγήσεις. Αυτό όμως δημιουργεί συχνά χώρο για ψευδείς πληροφορίες», σημειώνει.
Για αυτό το αρμόδιο ευρωπαϊκό Κέντρο (ECDC), συστήνει στους πολίτες να ενημερώνονται μόνο από επίσημες πηγές, όπως: το ECDC, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το CDC, και oι εθνικές Αρχές δημόσιας υγείας.
Το ξέσπασμα του χανταϊού, έχει προκαλέσει, με απλά λόγια, διεθνή κινητοποίηση καθώς η μετάδοση μεταξύ ανθρώπων είναι ασυνήθιστη, ανιχνεύθηκε το μοναδικό στέλεχος που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, τα δεδομένα γύρω από τη μετάδοση στα άτομα που έχουν προσβληθεί δεν έχουν ακόμα ξεκαθαρίσει και κάποιοι από τους επιβάτες δεν έχουν ακόμα εντοπιστεί ενώ ένα περιστατικό φαίνεται να αφορά άτομο το οποίο δεν είχε επαφή με το κρουαζιερόπλοιο αλλά με επιβάτη που είχε αποβιβαστεί από το πλοίο.
