Έχοντας αναλύσει σε προηγούμενο άρθρο τον τομέα του μεταναστευτικού προβλήματος που αφορά τους νόμιμους εξειδικευμένους μετανάστες που εργάζονται στην Κύπρο, θα αναφερθούμε σήμερα στους υπόλοιπους: τους οικονομικούς μετανάστες και τους πρόσφυγες. Οφείλουμε αρχικά να τονίσουμε την διαφορά του πρόσφυγα από τον μετανάστη. Ο πρόσφυγας είναι αυτός που εγκαταλείπει την χώρα του εξαιτίας των πολεμικών συγκρούσεων και των διώξεων, προστατεύεται από την Σύμβαση της Γενεύης (1951) και δικαιούται να λάβει πολιτικό άσυλο. Από την άλλη ο οικονομικός μετανάστης μετακινείται προς αναζήτηση εργασίας, η καλύτερης εκπαίδευσης η για σκοπούς επανένωσης με οικογένεια. Το πρόβλημα είναι ότι οι ροές προς την Ευρώπη είναι μικτές και περιλαμβάνουν και τις δύο ομάδες με δύσκολο τον διαχωρισμό.
Η ουσία είναι ότι όλοι όσοι με το ένα ή με το άλλο καθεστώς κατέκλυσαν τα τελευταία χρόνια την χώρα μας αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα, αντιμετωπίζουν δυσκολίες προσαρμογής, ενσωμάτωσης και εν τέλει αφομοίωσης. Οι λόγοι είναι κυρίως πολιτισμικοί. Κατά προέκταση δημιουργούνται αλυσιδωτά προβλήματα, κοινωνικά, οικονομικά, εργασιακά, δημογραφικά, έννομης τάξης και εθνικής ασφαλείας. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 8 Ιουνίου του παρόντος έτους συμφώνησε σε ένα κείμενο προς διαπραγμάτευση το οποίο αναμένεται να υιοθετηθεί τον Απρίλιο του 2024 (AMMR – Asylum and Migration Management Regulation) και να αντικαταστήσει τον ισχύοντα κανονισμό του Δουβλίνου. Θα είναι όμως αυτό αρκετό για να περιοριστεί τις μεταναστευτικές ροές και τα προβλήματα που επιφέρουν και που σείουν συθέμελα τις ευρωπαϊκές κοινωνίες?
Έχοντας ως παράδειγμα την Σουηδία που ακολουθεί ένα υπέρμετρα φιλικό μεταναστευτικό πρόγραμμα αποδοχής και ενσωμάτωσης μπορούμε να κατανοήσουμε βαθύτερα το πρόβλημα. Η Σουηδία έφτασε στο σημείο να διδάσκει στα σχολεία της 5 επίσημες γλώσσες και 150 διαφορετικές μητρικές γλώσσες από τις χώρες προέλευσης των μεταναστών και των προσφύγων. Αυτό όχι μόνο λόγω σεβασμού αλλά και της ανθρώπινης ανάγκης να μπορούν να ομιλήσουν την μητρική τους γλώσσα. Σήμερα όμως βλέπουμε ένα πρωτόγνωρο κύμα βίας στην χώρα. Αποτέλεσμα των συγκρούσεων και της παρατεταμένης βίας είναι η απώλεια τριών ανθρώπων τα τελευταία εικοσιτετράωρα και τεράστιες ταραχές, που δεν είναι άσχετες με το μεταναστευτικό. Το κάψιμο του Κορανιού, και οι προειδοποιήσεις για αντίποινα από τους μουσουλμάνους φανερώνουν το βαθύ πολιτιστικό ρήγμα στην χώρα. Η κυβέρνηση προσανατολίζεται να κατεβάσει τον στρατό στους δρόμους για να εξασφαλίσει την έννομη τάξη και ασφάλεια. Σε μεγάλο βαθμό η Σουηδία πληρώνει την πολιτική των ανοικτών συνόρων και του άπειρου ανθρωπισμού αφού οι μετανάστες και οι πρόσφυγες κυρίως από την Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν και την Αφρική αρνούνται να ενσωματωθούν στα δεδομένα της Σουηδικής κοινωνίας.
Υπερθεματίζοντας κάποιος την μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεσμεύει και την Κύπρο θα μπορούσε να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα αντιμετώπισης του προβλήματος. Οι αυξημένες επιστροφές στις χώρες αναχώρησης και η ταχύτητα εξέτασης των αιτήσεων όσων δεν πληρούν τα διεθνή κριτήρια, είναι σημαντικά μέτρα που εάν λειτουργήσουν σωστά θα αντιμετωπίσουν και θα μειώσουν τους αριθμούς των μεταναστών. Από εκεί και πέρα προτείνω την καταγραφή των αναγκών από το γραφείο εργασίας σε επαγγέλματα που έχουν να κάνουν με τον τουρισμό, την γεωργία και την κτηνοτροφία, την οικοδομική βιομηχανία και τεχνικά επαγγέλματα όπως υδραυλικοί, μηχανικοί και ηλεκτρολόγοι. Με αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση θα μπορούσε να κατευθύνει συντονισμένα τους εξιδεικευμένους μετανάστες, που εξασφαλίζουν καθεστώς προστασίας ή άδεια παραμονής, σε τομείς όπου το εγχώριο εργατικό δυναμικό δεν αρκεί ή δεν υπάρχει. Το υπουργείο εργασίας θα μπορούσε να καταρτήσει επίσης προγράμματα επιμόρφωσης για τους νόμιμους πρόσφυγες και μετανάστες εντάσσοντας τους στην αγορά εργασίας και καλύπτοντας τα κενά. Ταυτόχρονα προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας θα βοηθούσαν στην καλύτερη επικοινωνία και ενσωμάτωση σε συνεργασία με το υπουργείο παιδείας.
Επειδή γίνεται λόγος για ισλαμοποίηση των ελεύθερων περιοχών από τους μετανάστες και τους πρόσφυγες θα ήθελα να προτείνω ακόμα ένα μέτρο. Την συμβολή της κυπριακής εκκλησίας στην διαδικασία ενσωμάτωσης των ανθρώπων αυτών ανεξαρτήτου θρησκείας. Η εκκλησία μπορεί να αναλάβει προγράμματα που θα τους βοηθούν να κατανοήσουν καλύτερα την χριστιανική θρησκεία και τις αρχές του αλληλοσεβασμού, της αποδοχής και τις κατανόησης των θρησκευτικών και πολιτιστικών παραμέτρων των ελληνοκυπρίων αλλά και εν γένει της Ευρώπης. Υπάρχει η γνώση και η εμπειρία από τις ιεραποστολικές αποστολές της ορθόδοξης εκκλησίας στην Αφρική, οπότε ένα πρόγραμμα της κυβέρνησης σε συνεργασία με την εκκλησία θα μπορούσε να συμβάλλει δημιουργικά στην πολιτιστική ενσωμάτωση των μεταναστών.
Επιπρόσθετα σημαντική ευθύνη φέρουν και οι ημεδαποί και άλλοι Ευρωπαίοι, που υπό τον μανδύα των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) εκμεταλλεύονται τις ανάγκες των προσφύγων και των μεταναστών αποκομίζοντας οικονομικό όφελος συμπράττοντας με οργανωμένα κυκλώματα μετανάστευσης. Ο αποτελεσματικός έλεγχος των οργανώσεων αυτών από τις κυβερνήσεις μόνο θετικό αντίκρισμα μπορεί να έχει σε σχέση με το αντικείμενο μας.
Τέλος εκτιμώ ότι όλα τα παραπάνω είναι μέτρα που δεν αντιμετωπίζουν ριζικά το μεταναστευτικό πρόβλημα. Εάν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θέλουν να μειώσουν σε βάθος χρόνου τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές οφείλουν να βοηθήσουν, πρώτο στην οικονομική ανάπτυξη των χωρών της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, και δεύτερο στην καταστολή των πολεμικών συγκρούσεων στις χώρες αυτές. Η Ε.Ε. οφείλει να δώσει οικονομικά κίνητρα ανάπτυξης στις κυβερνήσεις των χωρών αυτών με ένα γενναίο οικονομικό πακέτο ανάπτυξης τύπου σχεδίου Μάρσαλ. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου των χωρών αυτών, η εκδημοκρατικοποίηση τους, σε συνδυασμό με την σταθερότητα και την ειρήνη θα συμβάλλει αποφασιστικά στην επίλυση του προβλήματος. Αυτό φυσικά προϋποθέτει την ανάπτυξη της παιδείας και του πολιτισμού ειδικά στις χώρες της Αφρικής. Οι ευθύνες βαραίνουν τις Ευρωπαϊκές χώρες, ειδικά όλες όσες δημιουργήσαν αποικίες εκμεταλλευόμενες τον φυσικό πλούτο και μετέπειτα συνεργάστηκαν με αυταρχικά καθεστώτα των χωρών αυτών.
Στην περίπτωση της Κύπρου η αδυναμία ελέγχου των συνόρων εξαιτίας της κατοχής αποτελεί ένα επιπρόσθετο πρόβλημα. Μια λειτουργική, ειρηνική και βιώσιμη λύση του Κυπριακού προβλήματος, με την καλλιέργεια πολιτικής κουλτούρας συνύπαρξης και συμφιλίωσης με τους Τουρκοκυπρίους, ευελπιστώ ότι θα δημιουργήσει συνθήκες αποτελεσματικότερου ελέγχου των συνόρων του κράτους μας.
Καταληκτικά η κυβέρνηση πρέπει να διεκδικήσει περισσότερη ελευθερία κινήσεων σε σχέση με το θέμα της μετανάστευσης αφού οι ιδιάζουσες συνθήκες της Κύπρου διαφέρουν από τις άλλες χώρες. Το ποσοστό των μεταναστών σε σχέση με τον γηγενή πληθυσμό πρέπει να είναι συγκεκριμένο για να αποφευχθεί η δημογραφική αλλοίωση. Επίσης σημαντικό είναι το θέμα της εκπαίδευσης αφού ο αριθμός των γηγενών μαθητών σε κάποια σχολεία αποτελεί μειοψηφία. Η προστασία της δημόσιας υγείας επίσης είναι ένα άλλο σημαντικό θέμα. Η είσοδος στην χώρα μας μεταναστών χωρίς ιατρικό ιστορικό, ιστορικό εμβολιασμών κτλ οδηγεί στην επανεμφάνιση η εισαγωγή ασθενειών που είχαν εκλείψει από την Κύπρο. Η αδυναμία πλήρους ελέγχου και αστυνόμευσης των χερσαίων και των θαλάσσιων συνόρων της Κύπρου πρέπει να εγερθεί ως σημαντικό μειονέκτημα της Κύπρου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Εύχομαι στο προσεχές μέλλον το σοβαρότατο πρόβλημα της παράτυπης μετανάστευσης να επιλυθεί ριζικά με τις σωστές μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες κινήσεις μακριά από ακρότητες και φαινόμενα βίας. Ο λαϊκισμός και η πόλωση προκύπτουν όταν οι θεσμοί αδυνατούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά. Η κυβέρνηση οφείλει να επιδείξει ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια και να διαφυλάξει τον κοινωνικό – πολιτισμικό χαρακτήρα της μικρής μας χώρας. Όλοι κρίνονται στην πράξη και από το αποτέλεσμα.
Μέλος Πολιτικού Γραφείου Δημοκρατικού Συναγερμού
