Η υπόθεση της κατοχύρωσης του χαλλουμιού, ως Προϊόν με Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), πάει πίσω πάνω από 20 χρόνια και προσομοιάζει με κάτι φτηνές σειρές στην τηλεόραση που εμφανίζονται σε ατέλειωτα επεισόδια.
Η κατοχύρωση ενός προϊόντος ως προϊόν ΠΟΠ είναι μια πολύ σημαντική κατάκτηση, γιατί προστατεύεται από απομίμηση ή αντιγραφή από άλλες χώρες. Και ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έπληττε καίρια την παρουσία του στην αγορά. Το κυπριακό χαλλούμι με τις ιδιαιτερότητές του είχε ήδη βιώσει στο παρελθόν αυτή την εμπειρία. Τυριά με την ονομασία χαλλούμι, αλλά με αγελαδινό γάλα, παράγονταν πριν την κατοχύρωσή του σε παραπάνω από δέκα χώρες: Ελλάδα, Λίβανος, Βουλγαρία, Τουρκία, Γερμανία, Συρία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία, Νότιος Αφρική και βάλε. Είχαν εκτοπίσει το κυπριακό χαλλούμι σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή αγορά. Η κατοχύρωσή του ως ΠΟΠ διαφύλαξε την ταυτότητα και μοναδικότητά του ως προϊόν της Κύπρου και το κατάταξε μέσα στα δύο-τρία κύρια εξαγώγιμα προϊόντα του τόπου μας. Γιατί, ο χαρακτήρας και ιδιότητές του, τού δίνουν προτεραιότητα στην προτίμηση των καταναλωτών σε όλες τις χώρες που μπορούν να το βρουν.
Μερικοί στην Κύπρο, ακόμα και αυτοί που εμπλέκονται στην παραγωγή του προϊόντος με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, δεν το κατάλαβαν ακόμα. Και με σοφιστείες και κόλπα επιχειρούν να πλήξουν την κατοχύρωσή του. Νομίζοντας ότι έτσι προστατεύουν τα συμφέροντά τους, ειδικά οι αγελαδοτρόφοι και οι τυροκόμοι, παρά το ότι με την κατοχύρωση του χαλλουμιού ως προϊόν ΠΟΠ αυτοί ωφελούνται με τη μερίδα του λέοντος. Αλλά θέλουν, φαίνεται, όλη την πίτα δική τους. Χωρίς να το αντιλαμβάνονται ότι είναι οι ίδιοι που θα πληγούν πρώτοι σκάβοντας το λάκκο τους.
Προϊόντα ενός τόπου κατοχυρώνονται ως ΠΟΠ μόνον όταν αποδεδειγμένα είναι παραδοσιακά. Και δεν παράγονται ή δεν παρασκευάζονται πουθενά αλλού. Έγκυρες ιστορικές πηγές μαρτυρούν ότι το κυπριακό χαλλούμι παραγόταν στον τόπο μας από αιώνες από αιγινό ή/και πρόβειο γάλα μόνο, αφού το αγελαδινό γάλα εμφανίστηκε ως βιομηχανική πρώτη ύλη μετά τα μέσα του περασμένου αιώνα. Κατ’ ακρίβειαν εκείνο το χαλλούμι, από αιγινό ή/και πρόβειο γάλα μόνο, είχε τα «προσόντα» να κατοχυρωθεί ως ΠΟΠ με βάση το σχετικό Κανονισμό του Συμβουλίου της ΕΕ Αρ. 2081/92 ημερομηνίας 14 Ιουλίου 1992.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδειξε παραδόξως «μεγαλοψυχία» να δεχτεί την κατοχύρωση του χαλλουμιού ως ΠΟΠ σύμφωνα με το κυπριακό πρότυπο CYS 94/1986 που καθορίζει την παραγωγή του με: Πρόβειο ή αιγινό ή μείγμα αυτών με αγελαδινό γάλα ή χωρίς αυτό. Η ΕΕ αποδεχόμενη την ερμηνεία της Νομικής Υπηρεσίας της Κύπρου ότι με το λεκτικό του προτύπου σημαίνει ότι το αιγινό ή/και πρόβειο γάλα αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 51% στο χαλλούμι ενέκρινε την προστασία του ως προϊόν ΠΟΠ. Και αυτό το έκανε από κατανόηση λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη σημασία που είχε το χαλλούμι στην αγροτική οικονομία του τόπου που διαφορετικά θα κατέρρεε. Κανονικά, λοιπόν, μόνο το χαλλούμι από αιγινό ή/και πρόβειο γάλα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις του Κανονισμού της ΕΕ Αρ. 2081/92 για κατοχύρωση.
Αν οι αγελαδοτρόφοι ή/και οι τυροκόμοι θέλουν να αλλάξουν τα πράγματα και να επιβάλουν στην κυβέρνηση να πιέσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να αλλάξει ή να χαλαρώσει τον σχετικό Κανονισμό, για να μπορούν να παράγουν χαλλούμι με καθόλου ή με 10% ή 20% αιγοπρόβειο γάλα, εκείνο που θα επιτύχουν είναι να αποσύρει η Ευρωπαϊκή Ένωση την έγκρισή της και να χαθεί η προστασία που έχει τώρα το χαλλούμι ως προϊόν ΠΟΠ. Οπότε, άλλες χώρες θα παράγουν και θα εξάγουν τυριά με την ίδια ονομασία, έστω και αν παρασκευάζονται 100% ή κατά το μέγιστο με αγελαδινό γάλα. Και τότε θα χάσουν και τα αυγά και το καλάθι.
Καλά αυτό δεν το καταλαβαίνουν;
*Αγροοικονομολόγος
