Νέα απόφαση εξέδωσε χθες η Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με τον αφθώδη πυρετό. Η απόφαση, η οποία επικυρώνει τα αυστηρά μέτρα που τέθηκαν σε ισχύ από την εκδήλωση του πρώτου κρούσματος, φέρνει μαζί της μια δυσάρεστη είδηση για τον κτηνοτροφικό κόσμο, την παράταση των περιορισμών τουλάχιστον μέχρι τις 15 Ιουνίου 2026.
Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, για να αποκατασταθεί η πλήρης ελευθερία στο εμπόριο ζώων χωρίς περιορισμούς, θα πρέπει να παρέλθει διάστημα τριών μηνών από τη θανάτωση ή τη σφαγή του τελευταίου εμβολιασμένου ζώου. Αναφορικά με το εμπόριο, ενώ οι εξαγωγές κρέατος παραμένουν παγωμένες για όλο το νησί, το χαλλούμι συνεχίζει να εξάγεται κανονικά καθώς η θερμική του επεξεργασία εξουδετερώνει τον ιό.
Η πρόνοια αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της κυπριακής κτηνοτροφίας, δεδομένης της κατάστασης στα κατεχόμενα και του γεγονότος ότι το εμβολιαστικό πρόγραμμα αναμένεται να διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες της Δημοκρατίας, επιδιώκοντας να συμβαδίσουν με τις διεθνείς συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH), απευθύνθηκαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας διευκρινίσεις.
Η απάντηση που έλαβαν οι κυπριακές Αρχές από την Κομισιόν είναι σαφής και αυστηρή πως ακόμη και αν η Κύπρος καταφέρει να απαλλαγεί πλήρως από τον ίδιο τον ιό, η αποστολή εμβολιασμένων ζώων προς άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ απαγορεύεται. Αυτό σημαίνει ότι τα ζώα που έχουν λάβει το εμβόλιο θα παραμείνουν εντός των τειχών, γεγονός που περιορίζει τις προοπτικές της ζωντανής εμπορίας για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ενώ το τοπίο για τα ζωντανά ζώα ξεκαθάρισε, παραμένει μια μεγάλη «γκρίζα ζώνη» που αφορά τα παράγωγα προϊόντα. Ο ισχύων κανονισμός δεν διευκρινίζει αν η απαγόρευση καλύπτει και την αποστολή προϊόντων, όπως το φρέσκο κρέας, από ζώα που προέρχονται από περιοχές όπου εφαρμόζονται τα μέτρα.
Το ερώτημα αυτό κρίνεται ως ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των μονάδων και των σφαγείων. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες έχουν ήδη θέσει το σχετικό ερώτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναμένουν με αγωνία την απάντηση, η οποία θα καθορίσει εάν η Κύπρος θα μπορεί να εξάγει κρέας ή αν ο αποκλεισμός θα είναι καθολικός.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων, Όλιβερ Βάρχελι, με την εκτελεστική απόφαση που δημοσιεύτηκε χθες υπογραμμίζει ότι «δεδομένης της τρέχουσας επιδημιολογικής κατάστασης όσον αφορά τον αφθώδη πυρετό στην Κύπρο, και προκειμένου να προληφθεί η περαιτέρω εξάπλωση της νόσου στο εν λόγω κράτος μέλος, σε άλλα κράτη μέλη ή σε τρίτες χώρες, είναι αναγκαίο να επανεξεταστούν επειγόντως οι τρέχουσες περιοχές που παρατίθενται ως ζώνες προστασίας, ζώνες επιτήρησης ή περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη στο παράρτημα της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2026/582, και να προσαρμοστούν τόσο χωρικά όσο και χρονικά, αν κρίνεται αναγκαίο, και επίσης να οριοθετηθούν νέες ζώνες προστασίας και επιτήρησης, λαμβανομένων υπόψη των πλέον πρόσφατων εστιών στην Κύπρο. Αυτό είναι επίσης αναγκαίο προκειμένου να προληφθεί οποιαδήποτε περιττή διαταραχή στο εμπόριο εντός της Ένωσης και να αποφευχθεί η επιβολή αδικαιολόγητων φραγμών στο εμπόριο από τρίτες χώρες».
Οι Αρχές παραμένουν σε εγρήγορση, με τους ελέγχους στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης να είναι συνεχείς. Η παράταση των μέτρων μέχρι το καλοκαίρι του 2026 αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η ΕΕ δεν προτίθεται να ρισκάρει τη διασπορά της νόσου στην υπόλοιπη Ευρώπη, αφήνοντας την Κύπρο να παλεύει με τις οικονομικές και λειτουργικές συνέπειες μιας μακροχρόνιας καραντίνας.
105 οι μολυσμένες μονάδες
Μέχρι στιγμής, η επιδημιολογική εικόνα σε Λευκωσία και Λάρνακα καταγράφει 105 μολυσμένες μονάδες: 89 μονάδες αιγοπροβάτων, 13 μονάδες βοοειδών και 3 χοιροτροφικές μονάδες.
Ο απολογισμός των θανάτων είναι βαρύς, με περίπου 38.900 αιγοπρόβατα, 2.247 βοοειδή και 16.500 χοίρους να έχουν ήδη θανατωθεί. Παρά τη ζοφερή εικόνα, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία, εκτιμώντας ότι ο ιός παρουσιάζει κάμψη και το εμβολιαστικό πρόγραμμα άρχισε να αποδίδει.
Εν μέσω απειλών για νέες κινητοποιήσεις από πλευράς κτηνοτρόφων, το κράτος δηλώνει παρόν για οικονομική και ψυχολογική στήριξη. Οι πληρωμές για γάλα και ζωοτροφές έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ αναμένεται η οριστικοποίηση των τιμών για την έναρξη των αποζημιώσεων για τα θανατωμένα ζώα. Παράλληλα, τρέχει ειδικό σχέδιο κρατικής ενίσχυσης υπό τον Σταύρο Μαλά για την ανασυγκρότηση του κλάδου.
Οι Αρχές καθησυχάζουν επίσης ότι, προς το παρόν, δεν τίθεται θέμα επάρκειας αιγοπρόβειου γάλακτος.
Θρίλερ για τις σπάνιες φυλές
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες αναμένεται να λάβουν εντός της εβδομάδας την κρίσιμη απόφαση για τη διαχείριση των μονάδων εκτροφής σπάνιων ντόπιων φυλών ζώων που έχουν πληγεί από τον αφθώδη πυρετό, όπως αποκάλυψε χθες ο «Φ».
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η τύχη περίπου 350 ενήλικων παχύουρων προβάτων και 33 κόκκινων αγελάδων που εντοπίζονται σε μολυσμένες μονάδες στην περιοχή της Λάρνακας. Οι συγκεκριμένες φυλές αποτελούν εθνικό κεφάλαιο, καθώς έχουν προκύψει μέσα από μακροχρόνιες εξελίξεις και διασταυρώσεις στο νησί, διατηρώντας πολύ μικρούς πληθυσμούς.
Η εκπρόσωπος των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Σωτηρία Γεωργιάδου, κατέστησε σαφές ότι η απόφαση για τυχόν παρεκκλίσεις από το πρωτόκολλο της καθολικής θανάτωσης είναι εξαιρετικά σύνθετη. Οι Αρχές εξετάζουν όλα τα πιθανά σενάρια: α) Θανάτωση μόνο των θετικών ζώων και προσπάθεια διάσωσης του υγιούς γενετικού υλικού εντός των μονάδων. β) Καθολική θανάτωση με την πλήρη εξάλειψη των μολυσμένων μονάδων.
«Πρωταρχική προτεραιότητα είναι ο περιορισμός της εξάπλωσης της νόσου», τόνισε η κ. Γεωργιάδου, σημειώνοντας ότι η τελική απόφαση θα βασιστεί στη νομοθεσία, την τεκμηρίωση της καθαροαιμίας και το ποσοστό αυτών των ζώων στο σύνολο του πληθυσμού.
Σε δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ ο ιδιοκτήτης της μονάδας Κώστας Μούσκος ανέφερε ότι η συγκεκριμένη σπάνια φυλή προβάτων αριθμεί μόλις 1.100 πρόβατα με τα 500 εξ αυτών να βρίσκονται στη φάρμα του στη Β’ κτηνοτροφική περιοχή Δρομολαξιάς.
Όπως είπε, με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αποτάθηκε τόσο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και το Υπουργείο Γεωργίας, ζητώντας εξαίρεση της μονάδας του από τη θανάτωση, επικαλούμενος τόσο τη σπανιότητα της φυλής όσο και τη σημασία της για την κυπριακή αγροτική κληρονομιά.
Σημείωσε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη μονάδα κυπριακού προβάτου στη Δρομολαξιά και μετά τον εντοπισμό θετικού κρούσματος στη μονάδα του, αναμένει την τελική απόφαση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών για το αν θα προχωρήσουν στη θανάτωση ολόκληρου του κοπαδιού.
Όπως αναφέρει ο αιγοπροβατοτρόφος Κώστας Μούσκος, η μονάδα συμμετέχει σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα διάσωσης σπάνιων αγροτικών φυλών και παρακολουθείται επιστημονικά σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ, με στόχο τη γενετική βελτίωση και την ενίσχυση της γαλακτοπαραγωγής του κυπριακού προβάτου.
«Είναι η μοναδική μονάδα με γενετικά βεβαιωμένο κυπριακό πρόβατο γαλακτοπαραγωγής και δεν ταυτίζεται με καμία άλλη φυλή στο κόσμο. Αν γίνει θανάτωση, ουσιαστικά διαλύεται η φυλή», δηλώνει χαρακτηριστικά.
