Το ευάλωτο της γεωγραφικής τοποθεσίας της Κύπρου και η έκθεσή της σε εξωγενείς παράγοντες, επιβεβαιώνεται για ακόμα μια φορά μέσα από την κρίση που έχει δημιουργήσει η εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ, η σφαγή και η απαγωγή αμάχων, όπως και η αναμενόμενη αντίδραση και κλιμάκωση της κατάστασης.
Μπορεί η περιοχή να έχει αντιμετωπίσει ανάλογες καταστάσεις, τόσο στο πρόσφατο όσο και στο απώτερο παρελθόν, οι κίνδυνοι όμως που ελλοχεύουν σήμερα, καθιστούν το πρόβλημα ακόμα πιο δύσκολα διαχειρίσιμο.
Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης αρθρογραφίας, θα αποφευχθεί η προσπάθεια επεξήγησης των λόγων και των αιτίων της επίθεσης κατά του Ισραήλ και της αδυναμίας των μυστικών υπηρεσιών να αντιληφθούν τους σχεδιασμούς, όπως και των δυνάμεων ασφαλείας να αντιδράσουν αμέσως. Ομοίως, δεν θα υιοθετηθεί η επεξήγηση της συνειρμικής αποτύπωσης των γεγονότων στη βάση μιας αίολης ενδεχομένως σημειολογικής παραπομπής ή και συνομωσιακής θεώρησης των πραγμάτων. Ενδεχομένως, η ανάλυση και αξιολόγηση των διαφόρων αιτιολογικών στοιχείων να γίνει σε κατοπινό στάδιο, όταν θα έχει επέλθει ομαλοποίηση της όλης κατάστασης, συμπεριλαμβανομένης και της ενδιαφέρουσας ενδεχομένως ανάλυσης για τα κενά της τεχνητής νοημοσύνης, αν επαληθευθούν σε σχέση με τη συνοριοφύλαξη, και την επαλήθευση πως δεν υποκαθιστά αλλά συμπληρώνει τον ανθρώπινο παράγοντα.
Παρά ταύτα όμως, θα αναδειχθεί ο ορατός κίνδυνος γενίκευσης της κρίσης, μέσα από την ενίσχυση της δράσης και των επιθέσεων της Χαμάς κατά του Ισραήλ, με την πιθανότητα ενεργότερης εμπλοκής και συμμετοχής της Χισμπολάχ.
Η ανάφλεξη μπορεί να λάβει ακόμα πιο απρόβλεπτες και ενδεχομένως ισοπεδωτικές καταστάσεις, σε περίπτωση που την εμπλοκή των τρομοκρατικών οργανώσεων (χωρίς κρατική οντότητα), διαδεχθεί η ενεργοποίηση κρατών της περιοχής και ιδιαίτερα του Ιράν, με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται, τόσο σε ότι αφορά τη γενίκευση της σύγκρουσης, όσο και σε σχέση με τους κινδύνους για χρήση όπλων μαζικής καταστροφής.
Ανεξάρτητα όμως από την τροπή που θα πάρουν τα πράγματα και την έκταση των, εχθροπραξιών, αναδεικνύεται και επιβεβαιώνεται η θεώρηση των πραγμάτων όπως καταγράφεται και αποτυπώνεται από τον Samuel Huntington The clash of civilizations and the remaking of world order- Η σύγκρουση πολιτισμών και η επανασύνταξη της παγκόσμιας τάξης, του 1996, ως προς την πολιτισμική και θρησκευτική αντιπαράθεση η οποία μπορεί να αποτελέσει τη γενεσιουργό αιτία που θα οδηγήσει σε ένα τρίτο παγκόσμιο πόλεμο, (χωρίς να υπονοείται πως βρισκόμαστε σήμερα, κοντά σε κάτι τέτοιο).
Ανεξάρτητα από την τελική τροπή των πραγμάτων, αυτή τη στιγμή δίνεται ακόμα μια ευκαιρία στην ΕΕ για να αποδείξει τον ρόλο που μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σε ότι αφορά την ικανότητα διαχείρισης κρίσεων, αναχαίτισης των κινδύνων και αντιμετώπισης των προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που διασυνδέονται με το μεταναστευτικό και τις πιθανές ροές προσφύγων. Παράλληλα, η παρούσα κρίση, επιβεβαιώνει την ανάγκη επίσπευσης των σχεδιασμών της Ένωσης για δημιουργία των προϋποθέσεων που θα διασφαλίζουν την ενεργειακή της αυτονομία.
Οκτώ άξονες
Ομοίως και η Κυπριακή Δημοκρατία, θα πρέπει να σχεδιάσει μία συγκροτημένη στρατηγική η οποία να βασίζεται σε εφτά τουλάχιστον άξονες που διασυνδέονται το με το πολιτικό, όσο και με το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.
Ενδεικτικά σημειώνονται:
⦁ Ο τομέας της ασφάλειας, ο οποίος επηρεάζεται από την επιδείνωση της κατάστασης, τη μετατροπή της κρίσης σε πολεμική σύρραξη, (τοπική ή γενικευμένη), τις πιθανές τρομοκρατικές ενέργειες οι οποίες προκαλούν έμμεσες και άμεσες επιδράσεις, όπως και οι ενδεχόμενες αλλαγές ισορροπιών, με δεδομένη τη μετατόπιση (προς το παρόν τουλάχιστο) του ενδιαφέροντος από την Ουκρανία, σαφώς και σε σχέση με την παρεχόμενη στρατιωτική ενίσχυση των Η.Π.Α προς το Ισραήλ..
⦁ Η διαφοροποίηση των γεωπολιτικών ισορροπιών, σε συνάρτηση με την εμπλοκή και την αναπροσαρμογή των επιλογών και του ρόλου των Αραβικών κρατών, (βλέπε κυρίως Ιορδανία και Σαουδική Αραβία), όπως βέβαια και αυτός της Τουρκίας, θα καθορίσουν νέες συμμαχίες και θα επανατοποθετήσουν ενδεχόμενους ρόλους στην περιοχή αλλά και σε σχέση με το ίδιο το ΝΑΤΟ και τις Η.Π.Α.
⦁ Αναπόφευκτα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα επιφέρουν επιδράσεις και σε ότι αφορά τη συνέχιση της συνεργασίας για το φυσικό αέριο και τον στρατηγικό σχεδιασμό σε σχέση με τη μεταφορά του στην Ε.Ε.
⦁ Η επιδείνωση ή όχι της κατάστασης, θα καθορίσει και τη μεταναστευτική επιβάρυνση, μέσα από τις πιθανές προσφυγικές ροές, σε ένα ήδη ιδιαίτερα βεβαρημένο μεταναστευτικό τοπίο. Η διάρκεια της κρίσης, θα καθορίσει και τις επιδράσεις που μπορεί να προκύψουν σε κοινωνικό και εργασιακό επίπεδο.
⦁ Ανάλογα και με τη διάρκεια, αλλά κυρίως με την έκταση και ενδεχόμενη διεύρυνση της κρίσης, θα υπάρξει σαφής αρνητική επίδραση στην παγκόσμια και συνεπώς και στην Κυπριακή οικονομία.
⦁ Τυχόν επιβεβαίωση του πιο πάνω σημείου αναφοράς, αν και η προσωπική εκτίμηση είναι πως η κατάσταση θα εκτονωθεί πολύ πιο σύντομα, θα προκύψει σαφής αύξηση στην τιμή του πετρελαίου, με συνεπακόλουθες και αλυσιδωτές αυξήσεις στα καύσιμα, με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται στη λειτουργική επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
⦁ Σε ανάλογη περίπτωση, ενδέχεται να υπάρξει σαφής επίδραση στο τουριστικό προϊόν, άμεσα από το Ισραήλ και έμμεσα λόγω της αβεβαιότητας στην περιοχή. Επιπρόσθετα, θα προκύψουν ζητήματα που διασυνδέονται με τις επενδύσεις από το Ισραήλ, οι οποίες δημιουργούν σημαντικό σημείο αναφοράς στην προοπτική ανάπτυξης της οικονομίας, όπως βέβαια και σε ότι αφορά τις επιχειρήσεις Ισραηλινών συμφερόντων που εδρεύουν ή βρίσκονται στην Κύπρο.
⦁ Οι προκλήσεις που ενδεχομένως να αντιμετωπίσει το σύστημα υγείας, σε σχέση με τις ανάγκες που μπορεί να προκύψουν σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Η Κύπρος
Αναντίλεκτα λοιπόν και ενόψει των κινδύνων και των προκλήσεων που ενδεχομένως να προκύψουν ως απότοκο της παρούσας κρίσης, χρειάζεται να υπάρξει έγκαιρος και προληπτικός σχεδιασμός.
Παράλληλα όμως, η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί και δεν πρέπει να λειτουργήσει αποπροσανατολιστικά ή και αποτρεπτικά σε σχέση με την επιβεβλημένη ανάγκη προώθησης μέτρων στήριξης της κοινωνίας ως μέσω άμβλυνσης των προβλημάτων που διασυνδέονται με την ακρίβεια.
Ως εκ τούτου και με προσήλωση στη σωστή και τεκμηριωμένη διεκδίκηση, στα όρια των οικονομικών δυνατοτήτων και της δημοσιονομικής σταθερότητας, η ΣΕΚ έχει αναδείξει επανειλημμένα την ανάγκη εφαρμογής μέτρων με διττή στόχευση. Αφενός μεν, τη διαχείριση των κοινωνικών συνεπειών της ακρίβειας με μέτρα που εφαρμόζονται αμέσως και αφετέρου, την επίλυση των προβλημάτων μέσα από ένα μεσομακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό.
Η πρόσφατη δημοσιοποίηση της Στατιστικής Υπηρεσίας, των στοιχείων που αναδεικνύουν πως, 150.000 συνάνθρωποι μας βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, θα πρέπει να προβληματίσει ακόμα περισσότερο ως προς την ανάγκη ενίσχυσης και διεύρυνσης των πολιτικών στήριξης, τόσο στοχευμένα όσο και οριζόντια. Προς αυτή την κατεύθυνση, η Κυβέρνηση θα πρέπει να συζητήσει και αξιοποιήσει τις εισηγήσεις που έχουν τεθεί ενώπιον της, όπως επίσης και το Υπόμνημα που έχει αποσταλεί από τις 14 συνδικαλιστικές και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Συμπληρωματικά, οι επερχόμενες συνεδριάσεις του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος στις 6 Νοεμβρίου και της Συμβουλευτικής Οικονομικής Επιτροπής στις 23 Νοεμβρίου, θα πρέπει να λειτουργήσουν υποστηρικτικά και ενισχυτικά προς την όλη προσπάθεια.
Εν κατακλείδι, θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως, το θεσμικό πλαίσιο και η συνέπεια των κοινωνικών εταίρων, μπορούν να λειτουργήσουν καταλυτικά και σε αυτή τη συγκυρία, σε ότι αφορά την αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων και των προκλήσεων που προκύπτουν και δημιουργούνται από εξωγενείς παράγοντες στην περιοχή μας.
* Γενικός Γραμματέας της ΣΕΚ.
