Καθημερινά, εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρη την Ευρώπη επιστρέφουν στο σπίτι τους από τη δουλειά, το σχολείο ή τις σπουδές τους και βρίσκουν ασφάλεια, θαλπωρή και σταθερότητα. Ωστόσο, ένας απαράδεκτα μεγάλος αριθμός ανθρώπων, όταν μπαίνει στο σπίτι του βρίσκεται σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, συνωστισμού και υγρασίας στους τοίχους — ή δεν έχει καν σπίτι για να μπει.
Την τελευταία δεκαετία, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 60% σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 20% περίπου. Οι αυξήσεις αυτές έχουν ανθρώπινο κόστος: σχεδόν το 17% των Ευρωπαίων ζει σε υπερπλήρεις κατοικίες, σχεδόν ένα στα δέκα άτομα στην Ευρώπη δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να διατηρήσει το σπίτι του ζεστό, ενώ περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι δεν έχουν καν σπίτι.
Δεν πρόκειται εδώ απλώς για κάποια ανεπάρκεια της αγοράς. Πρόκειται για κοινωνική κρίση.
Οικογένειες αναγκάζονται να επιλέξουν μεταξύ ενοικίου και θέρμανσης. Νέοι άνθρωποι αποκλείονται από τις στεγαστικές αγορές προτού καν ξεκινήσουν την ενήλικη ζωή τους. Εργαζόμενοι και εργαζόμενες που είναι καθοριστικής σημασίας για τις κοινότητές μας —εκπαιδευτικοί, νοσηλεύτριες και νοσηλευτές, αστυνομικοί υπάλληλοι— αναγκάζονται να αναζητούν κατοικία όλο και πιο μακριά από τους τόπους στους οποίους υπηρετούν. Πολύ συχνά μάλιστα, άνθρωποι μένουν άστεγοι επειδή κανείς δεν παρεμβαίνει εγκαίρως.
Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε αυτή την κατάσταση στην Ευρώπη. Και δεν θα την αποδεχτούμε.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, τον Δεκέμβριο του 2025, παρουσίασα το πρώτο ευρωπαϊκό σχέδιο για οικονομικά προσιτή στέγαση. Το σχέδιο αυτό καλεί τις κυβερνήσεις, τους επενδυτές, τον κλάδο και τις κοινότητες να αναλάβουν δράση άμεσα και από κοινού.
Η στεγαστική πολιτική παραμένει πρώτα και κύρια αρμοδιότητα των εθνικών και τοπικών αρχών. Όμως, η Ευρώπη δεν στέκεται πλέον στο περιθώριο. Η ΕΕ αυξάνει τη δυναμική, τον συντονισμό και την κλίμακα αυτών των προσπαθειών.
Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να επενδύσουμε — και να επενδύσουμε γρήγορα.
- Καταστήσαμε πιο χαλαρούς τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε οι δημόσιες επενδύσεις σε οικονομικά προσιτή στέγαση να μπορούν να πραγματοποιηθούν τώρα, όχι μετά από χρόνια.
- Χρηματοδότηση ύψους πάνω από 43 δισ. ευρώ έχει ήδη κινητοποιηθεί σε επίπεδο ΕΕ, ποσό που θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο.
- Μαζί με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τις εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες, εγκαινιάζουμε μια πανευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα για την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων με στόχο την οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, τη φοιτητική στέγαση και την αντιμετώπιση της αστεγίας. Ωστόσο, οι επενδύσεις πρέπει να εξυπηρετούν τους ανθρώπους, όχι να είναι μέσον κερδοσκοπίας.
- Η Ευρώπη χρειάζεται επενδυτές με αίσθημα υπευθυνότητας που κατασκευάζουν ποιοτικά σπίτια σε δίκαιες τιμές. Δεν χρειάζεται εκείνους που απλώς βγάζουν κέρδος από την έλλειψη στέγης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα αναλύσουμε την κερδοσκοπία στον τομέα της στέγασης σε ολόκληρη την Ευρώπη και θα αναλάβουμε δράση εκεί όπου οι αγορές δεν λειτουργούν σωστά. Θα προωθήσουμε επενδυτικά μοντέλα που δίνουν στους ανθρώπους το προβάδισμα έναντι του βραχυπρόθεσμου κέρδους.
Ταυτόχρονα, πρέπει να χτίσουμε περισσότερες κατοικίες — και να τις χτίσουμε με πιο έξυπνο τρόπο.
Η Ευρώπη διαθέτει το εργατικό δυναμικό, τα υλικά και την τεχνογνωσία. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ταχύτητα και συντονισμός. Μέσω μιας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Κατασκευή Κατοικιών, θα συμβάλουμε στη μετακίνηση ειδικευμένων εργαζομένων και πόρων εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο, στην εναρμόνιση των προτύπων, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην κλιμάκωση καινοτόμων λύσεων για κατασκευές και ανακαινίσεις.
Ωστόσο, η κατασκευή κατοικιών από μόνη της δεν θα επιλύσει την κρίση.
Ενώ τόσοι άνθρωποι δεν έχουν σπίτι, πάρα πολλά ήδη υφιστάμενα σπίτια παραμένουν άδεια. Περίπου το 20% του αποθέματος κατοικιών της Ευρώπης είναι άδειο. Η κατάσταση αυτή είναι απαράδεκτη. Καλούμε τις εθνικές και τοπικές αρχές να αναλάβουν δράση ώστε τα άδεια σπίτια να ανακαινιστούν, να αναπροσαρμοστεί η χρήση τους και να ξανακατοικηθούν — και η Ευρώπη θα τις στηρίξει στο έργο αυτό.
Πρέπει επίσης να προστατεύσουμε τις κοινότητες που αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης. Οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να εξαναγκάζονται να εγκαταλείπουν τις πόλεις και τις γειτονιές τους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο θα ρυθμίσουμε τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ώστε να δώσουμε στις αρχές τα εργαλεία που χρειάζονται για να ενεργούν εκεί όπου τα προβλήματα στέγασης είναι οξύτερα — χωρίς να απαγορεύουμε τον υπεύθυνο τουρισμό.
Πρέπει να βάλουμε τους ανθρώπους στο κέντρο της προσπάθειας αυτής.
Καλούμε τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση της αστεγίας και να δώσουν προτεραιότητα στην πρόσβαση των νέων και των φοιτητών και φοιτητριών σε στέγαση. Η Ευρώπη θα συνδράμει τις προσπάθειες αυτές με στοχευμένη χρηματοδότηση και στήριξη — αλλά είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναληφθούν ηγετικές πρωτοβουλίες σε όλα τα επίπεδα.
Το σχέδιο αυτό θα επιτύχει μόνο εάν επιλέξουμε την ενότητα έναντι του κατακερματισμού, και την ανάληψη δράσης έναντι της αναβλητικότητας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δημιουργούμε μια Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τη Στέγαση και διοργανώνουμε φέτος μια Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής για τη Στέγαση.
Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες σε ολόκληρη την Ευρώπη πρέπει να προχωρήσουν- όχι μόνο με δηλώσεις, αλλά και με αποφάσεις.
Η στεγαστική κρίση δεν είναι ανυπέρβλητη. Είναι αποτέλεσμα επιλογών και μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις κατάλληλες επιλογές.
Υπάρχει τώρα μια ευκαιρία που δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε.
Αυτή πρέπει να είναι η στιγμή που θα αρχίσουμε πραγματικά να συνεργαζόμαστε στην Ευρώπη: για να δώσουμε ελπίδα στις νέες και τους νέους μας· για να βοηθήσουμε τις εργαζόμενες οικογένειές μας· για να μπορεί κάθε άνθρωπος να έχει σπίτι.
* Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης
