O αφθώδης πυρετός και οι τραγικές συνέπειες του, ανέδειξαν το θέμα της επιτήρησης της πράσινης γραμμής. Με βάση τις πληροφορίες που φθάνουν από τις αρμόδιες υπηρεσίες για το μεγάλο κακό που συνέβη στην κτηνοτροφία του τόπου φαίνεται να ευθύνεται η απερισκεψία κάποιων να μεταφέρουν παράνομα ζωοτροφές από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές. Η πράσινη γραμμή και κυρίως οι τρύπες που υπάρχουν κατά μήκος της αποτελούν την αχίλλειο πτέρνα στην ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πολύ πριν ανοίξουν τα οδοφράγματα το 2003, στήνονταν κοντραμπάντα Ελληνοκυπρίων με Τουρκοκυπρίους. Πολλές τέτοιες περιπτώσεις λαθρεμπορίου με τα κατεχόμενα εντοπίστηκαν από τις διωκτικές Αρχές της Δημοκρατίας και έχουν αχθεί ενώπιον της δικαιοσύνης.
Στις περιοχές που γειτνιάζουν με τη νεκρή ζώνη, είναι κοινό μυστικό ανάμεσα στους κατοίκους, οι δοσοληψίες με τις κατεχόμενες περιοχές. Η κάθε πράξη έχει ως στόχο το οικονομικό όφελος για τους εμπλεκομένους. Τα προϊόντα που διακινούνται από τη μια πλευρά του συρματοπλέγματος της κατοχής στην άλλη, επιλέγονται αναλόγως της ζήτησης τους σε συνάρτηση με την τιμή τους τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Για παράδειγμα εάν πριν από τις γιορτές του Πάσχα η τιμή των αμνοεριφίων στις ελεύθερες περιοχές είναι αυξημένη επιλέγεται η μεταφορά αμνοεριφίων από τα κατεχόμενα. Τα κοντραμπάντα στήνονται σε σημεία που υπάρχουν τρύπες στη γραμμή αντιπαράταξης η οποία είναι ανθρωπίνως αδύνατο να επιτηρείται όλο το 24ωρο με φυσική παρουσία.
Συχνά – πυκνά οι αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας αποκαλύπτουν περιπτώσεις μεταφοράς λαθραίων τσιγάρων, ναρκωτικών, οπλισμού, ζώων ή άλλων προϊόντων και αντικειμένων. Οι κατασχεθείσες ποσότητες αποδεικνύουν την έκταση του λαθρεμπορίου με τα κατεχόμενα το οποίο κατά καιρούς λαμβάνει διαστάσεις.
Την 1η Μαΐου 2004 με την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση τέθηκε σε ισχύ ο Κανονισμός για την Πράσινη Γραμμή ο οποίος ορίζει τους όρους εφαρμογής των διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας για την κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών διαμέσου της γραμμής.
Δεν είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι για να σταματήσει το φαινόμενο του λαθρεμπορίου με τα κατεχόμενα θα πρέπει να κλείσουν τα οδοφράγματα. Μια τέτοια απόφαση θα έχει πολιτικές επιπτώσεις στο εθνικό μας θέμα. Το κλείσιμο των οδοφραγμάτων θα δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις, ως προς τη βούληση της δικής μας πλευράς, σε σχέση με τη διαδικασία που ακολουθείται από τα Ηνωμένα Έθνη για την επίλυση του κυπριακού.
Εκ των αποτελεσμάτων που προκύπτουν κυρίως το τελευταίο διάστημα με τις αυξημένες υποθέσεις που έχουν σχέση με το λαθρεμπόριο με τα κατεχόμενα, π.χ. μεταφορά σανού, καπνικά προϊόντα κ.λπ., επιβάλουν την λήψη αυστηρότερων μέτρων στις περιοχές που γειτνιάζουν με τη νεκρή ζώνη. Η αυξημένη επαγρύπνηση είναι επιτακτική ανάγκη.
Το Νοέμβριο του 2021 η Κυπριακή Δημοκρατία υπέγραψε διακρατική συμφωνία με το Ισραήλ για εγκατάσταση συστήματος επιτήρησης στην πράσινη γραμμή. Πρόκειται για ένα μέτρο προς την ορθή κατεύθυνση και η απόφαση για λήψη του συγκεκριμένου μέτρου λήφθηκε αφού σταθμίστηκαν όλες οι παράμετροι. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας εγκατάστασης του συστήματος εκτιμάται ότι θα συμβάλει σημαντικά στην πάταξη του λαθρεμπορίου και της παράνομης μετανάστευσης.
Αφορμή για την παραγγελία του συστήματος ήταν η προσπάθεια τότε της κυβέρνησης Αναστασιάδη να ανακόψει τις μεγάλες ροές μεταναστών που υπήρχαν από τα κατεχόμενα. Τα ηλεκτρονικά μάτια στη νεκρή ζώνη θα βοηθήσουν και στις προσπάθειες της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας για τον εντοπισμό πυρκαγιών σε περιοχές πλησίον της νεκρής ζώνης.
Το σύστημα από το Ισραήλ προσφέρει δυνατότητα παρακολούθησης καθ’ όλο το 24ωρο ενώ είναι σε θέση να επιτηρεί και τα λεγόμενα νεκρά σημεία. Το κόστος του συστήματος ανέρχεται στα 27,5 εκατομμύρια ευρώ. Η παρουσία των καμερών επιτήρησης αποτελεί και μέτρο αποτροπής για όσους ασχολούνται με τέτοιου είδους παρανομίες. Η εκμετάλλευση της τεχνολογίας είναι ένα αξιόπιστο όπλο για να αντιμετωπίσει το κράτος σοβαρά προβλήματα που άπτονται της ασφάλειας του και το λαθρεμπόριο με τα κατεχόμενα είναι ένα απ’ αυτά.
*Δημοσιογράφος, τέως διευθυντής Γραφείου Τύπου Προέδρου της Δημοκρατίας
