Η προστασία της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων αποτελεί ηθικό καθήκον αλλά και νομική υποχρέωση για κάθε εργοδότη και κάθε επιχείρηση, ανεξαρτήτως μεγέθους, αριθμού προσωπικού που απασχολεί και τομέα οικονομικής δραστηριότητας.
Με γνώμονα την προστασία των εργαζομένων από εργατικά ατυχήματα, τις επαγγελματικές ασθένειες και τους αναδυόμενους κινδύνους και παράλληλα τον εκσυγχρονισμό και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης και εύρυθμης λειτουργίας τους, έχει ετοιμαστεί η νέα εθνική Στρατηγική Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία με χρονικό ορίζοντα το 2027.
Η στρατηγική αναμένεται να υπογραφεί σύντομα από τις οργανώσεις-μέλη του Παγκύπριου Συμβουλίου Ασφάλειας και Υγείας (ΠΣΑΥ) και από την Υπουργό Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, επιβεβαιώνοντας την προσήλωση όλων των φορέων στην επίτευξη των στόχων της.
Η εθνική στρατηγική έχει σχεδιαστεί λαμβάνοντας υπόψη το Στρατηγικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία 2021-2027, τις εισηγήσεις της Επιτροπής των Ανωτέρων Επιθεωρητών Εργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Επιτροπή SLIC), τις προτάσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (ACHSW), τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν από την διαχείριση της πανδημίας του Covid-19, τα νέα δεδομένα στον κόσμο της εργασίας όπως αυτά διαμορφώνονται (τηλεργασία, ψηφιοποίηση της οικονομίας, κλπ.) και τις απόψεις των Οργανώσεων του κοινωνικών εταίρων που συμμετέχουν στο ΠΣΑΥ.
Βασικός στόχος της στρατηγικής είναι η συνεχής και σταθερή βελτίωση των επιπέδων ασφάλειας και υγείας στο μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον που δημιουργεί η ευρωπαϊκή προσπάθεια για πράσινη, ψηφιακή και δημογραφική αλλαγή. Επιπροσθέτως, η στρατηγική στοχεύει στην επίτευξη του οράματος για μηδενικά θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Vision Zero approach to work-related deaths in EU).
Προσαρμόζοντας τους στόχους στα κυπριακά δεδομένα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, που απασχολούν λιγότερους από 10 εργαζόμενους, οι οποίες αποτελούν και την συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην χώρα μας (περίπου το 95% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων).
Επιπλέον, η νέα στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους κινδύνους από ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, τις μυοσκελετικές παθήσεις και τους αναδυόμενους κινδύνους.
Σημειώνεται ότι η στρατηγική συνοδεύεται με Σχέδιο Δράσης, στο οποίο καταγράφονται οι επί μέρους πολιτικές, δράσεις και ενέργειες που αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων της, και που θα αξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να ληφθούν εκεί και όπου χρειάζονται διορθωτικά μέτρα.
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) με θεσμοθετημένη τη συμμετοχή της στα Σώματα, Συμβούλια και Επιτροπές που εξετάζουν τα θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θεωρεί ότι η Στρατηγική αποτελεί το σημαντικότερο έγγραφο πολιτικής για την μείωση των εργατικών ατυχημάτων.
Επιπλέον, αποτελεί σημαντικό εργαλείο και παρέχει τις απαραίτητες κατευθυντήριες γραμμές που με την κατάλληλη αξιοποίηση μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών, λαμβάνοντας υπόψη και τους νέους αναδυόμενους κινδύνους στην εργασία.
Το κείμενο της στρατηγικής ενσωματώνει τις θέσεις και απόψεις της ΟΕΒ που εκφράστηκαν στο στάδιο της διαβούλευσης και που συνοψίζονται ως εξής:
Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τα θέματα Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία είναι πλήρως εναρμονισμένο με το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο και ενισχύεται όποτε κριθεί αναγκαίο, με τροποποιήσεις στην νομοθεσία για να παρέχει την απαραίτητη προστασία από νέους, αναδυόμενους κινδύνους. Η απλοποίηση του νομοθετικού πλαισίου μέσω της μείωσης και ενοποίησης νομοθετημάτων θα το καταστήσει πιο κατανοητό και αποτελεσματικό.
2. Το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΤΕΕ) ως η αρμόδια Αρχή για τα θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θα πρέπει να συνεχίσει το στοχευμένο πρόγραμμα επιθεωρήσεων βασισμένο στα πραγματικά στοιχεία που συλλέγονται από τις επιθεωρήσεις, τα ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες.
Αποκομίζοντας πρόσθετες εμπειρίες από την πανδημία του Covid-19, επιβάλλεται ο καθορισμός μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων Αρχών για αποτελεσματική αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και κρίσεων.
3. Η περαιτέρω προώθηση των Εγκεκριμένων Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ), και του θεσμού των Επίτροπων Ασφάλειας θα ενισχύσει την ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων με στόχο την ανάπτυξη ασφαλών, υγιεινών και παραγωγικών χώρων εργασίας.
4. Το Σύστημα Επιτήρησης της Υγείας των Εργαζομένων και η έκδοση Διαταγμάτων για τις ελάχιστες ιατρικές εξετάσεις εργαζομένων θα πρέπει να στοχεύει κατά προτεραιότητα στην κάλυψη των ομάδων εργαζομένων υψηλού κινδύνου.
5. Θα πρέπει να προωθηθεί περαιτέρω η πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών μέσω στοχευμένων εκστρατειών ενημέρωσης και αξιοποίησης της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην στήριξη των μικρών επιχειρήσεων ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται τα θέματα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας, μέσω δωρεάν ηλεκτρονικών εργαλείων, εφαρμογών και οδηγών (π.χ. εργαλεία OiRA).
6. Τα θέματα ασφάλειας και υγείας θα πρέπει να ενσωματωθούν σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης ώστε οι μελλοντικοί πολίτες να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις αλλά και κουλτούρα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας.
7. Η συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων σε ευρωπαϊκά και διεθνή σώματα και επιτροπές έχει αποδειχτεί πολλά επωφελής καθότι αποκομίζονται σημαντικές γνώσεις και εμπειρίες, και ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με καλές πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη οι οποίες κατόπιν σχετικών προσαρμογών μπορούν να έχουν εφαρμογή και στη χώρα μας.
Με την πεποίθηση ότι τα πλείστα εργατικά ατυχήματα, μπορούν να αποφευχθούν, η ΟΕΒ επισημαίνει ότι πρωταρχικό καθήκον κάθε εργοδότη αποτελεί η παροχή προς τους εργαζόμενους, ενός υγιούς και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος, όπου κάθε εργαζόμενος μπορεί να εργάζεται παραγωγικά και δημιουργικά και να επιστρέφει στην οικογένεια του αρτιμελής και υγιής.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να τηρούν πιστά τις οδηγίες του εργοδότη τους, να εφαρμόζουν τις διαδικασίες για εκτέλεση των εργασιών κατά ασφαλή τρόπο και να αξιοποιούν τα Μέτρα Ατομικής Προστασίας (ΜΕΠ) που τους παρέχονται (π.χ. κράνη, παπούτσια ασφαλείας, κλπ.).
Η χώρα μας είναι πολύ μικρή για να αντέξει εργατικά ατυχήματα που οδηγούν σε απώλειες ανθρώπινων ζωών.
* Λειτουργός Εργασιακών Σχέσεων & Κοινωνικής Πολιτικής, Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ)
