Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Λιγότερα αντιβιοτικά καταναλώνονται πλέον στην Κύπρο, ωστόσο η χώρα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό στόχο για τη χρήση φαρμάκων πρώτης επιλογής.

Παρά τη μείωση της συνολικής κατανάλωσης κατά 25% από το 2019, τα νέα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) αποτυπώνουν μια εικόνα με δύο όψεις: σημαντική πρόοδο ως προς την ποσότητα, αλλά και σοβαρές προκλήσεις ως προς τις κατηγορίες αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται.

Η Κύπρος βρίσκεται στην έκτη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών, ενώ κατατάσσεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών με το χαμηλότερο ποσοστό χρήσης αντιβιοτικών της κατηγορίας Access, τα οποία προτιμώνται για την αντιμετώπιση πολλών συχνών βακτηριακών λοιμώξεων.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην ετήσια επιδημιολογική έκθεση του ECDC για το 2025, η οποία δημοσιοποιήθηκε με αφορμή τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά.

Σύμφωνα με την έκθεση, η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Κύπρο διαμορφώθηκε το 2025 στις 22,2 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους ημερησίως, έναντι 18,9 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το 2019 ο αντίστοιχος δείκτης στην Κύπρο ανερχόταν στις 29,6 ημερήσιες δόσεις, γεγονός που καταδεικνύει μείωση περίπου 25% μέσα σε έξι χρόνια.

Η βελτίωση αυτή είναι μεγαλύτερη από εκείνη που καταγράφεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου η συνολική κατανάλωση μειώθηκε κατά περίπου 5% την ίδια περίοδο.

Ωστόσο, η Κύπρος εξακολουθεί να καταναλώνει περισσότερα αντιβιοτικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Μόλις τέσσερα στα δέκα πρώτης επιλογής

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα που προκύπτει από την κατανομή των αντιβιοτικών ανά κατηγορία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC, μόλις το 43,2% της συνολικής κατανάλωσης αντιβιοτικών στην Κύπρο αφορά την κατηγορία Access, έναντι 62,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο ευρωπαϊκός στόχος προβλέπει ότι έως το 2030 τουλάχιστον το 65% της συνολικής κατανάλωσης αντιβιοτικών θα πρέπει να αφορά τη συγκεκριμένη κατηγορία.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, η Κύπρος βρίσκεται στην τέταρτη χαμηλότερη θέση μεταξύ των 26 κρατών-μελών για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα συγκριτικά στοιχεία.

Η κατηγορία Access περιλαμβάνει αντιβιοτικά που συνιστώνται ως θεραπευτικές επιλογές για πολλές συχνές βακτηριακές λοιμώξεις.

Η ταξινόμηση AWaRe του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας διαχωρίζει τα αντιβιοτικά σε τρεις βασικές ομάδες: Access, Watch και Reserve.

Στην κατηγορία Watch περιλαμβάνονται αντιβιοτικά των οποίων η χρήση απαιτεί αυξημένη προσοχή, καθώς συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αντοχής, ενώ η κατηγορία Reserve αφορά θεραπείες που προορίζονται κυρίως για σοβαρές λοιμώξεις από πολυανθεκτικά βακτήρια.

Η χρήση αντιβιοτικών των κατηγοριών Watch και Reserve δεν είναι από μόνη της λανθασμένη, αφού σε αρκετές περιπτώσεις είναι απαραίτητη. Το πρόβλημα προκύπτει όταν επιλέγονται τέτοιες θεραπείες χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη ιατρική ανάγκη.

Τσιούτης: Επιλέγουμε ευκολότερα προωθημένα αντιβιοτικά

Την εξήγηση για τις πρακτικές που παρατηρούνται στην Κύπρο έδωσε στο philenews ο κ. Κωνσταντίνος Τσιούτης, επιστημονικός συντονιστής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ελέγχου Λοιμώξεων (EUCIC) και κοσμήτορας της Ιατρικής Σχολής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Όπως εξήγησε, το ζήτημα δεν αφορά δυσκολία πρόσβασης σε νεότερες θεραπευτικές επιλογές, αλλά την ευκολότερη επιλογή προωθημένων αντιβιοτικών ακόμη και για απλές λοιμώξεις.

«Επιλέγουμε ευκολότερα προωθημένα αντιβιοτικά και αντιβιοτικά δεύτερης και τρίτης γραμμής για απλές λοιμώξεις», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η συγκεκριμένη πρακτική, σύμφωνα με τον δρα Τσιούτη, έχει πολλαπλές συνέπειες τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας.

Καταρχάς, αυξάνει το κόστος της θεραπείας, ακόμη και σε περιπτώσεις απλών λοιμώξεων της κοινότητας, επιβαρύνοντας οικονομικά το σύστημα υγείας.

Παράλληλα, η χρήση πιο προωθημένων αντιβιοτικών χωρίς να είναι απαραίτητη αυξάνει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών, καθώς και τον κίνδυνο αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα που ενδεχομένως λαμβάνει ο ασθενής.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν περιορίζεται στο πόσα αντιβιοτικά καταναλώνονται, αλλά επεκτείνεται και στο ποια φάρμακα επιλέγονται για την αντιμετώπιση κάθε λοίμωξης.

Αντιβιοτικά ακόμη και για ιώσεις

Στην αρχική του τοποθέτηση με αφορμή τη σημερινή ημέρα, ο κ. Τσιούτης επισημαίνει ότι στην Κύπρο καταγράφεται υπερβολική χρήση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος τόσο στην κοινότητα όσο και στα νοσοκομεία.

Παράλληλα, αναφέρει ότι συχνά χορηγούνται αντιβιοτικά για ιογενείς λοιμώξεις, όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη, παρότι τα συγκεκριμένα φάρμακα δεν έχουν καμία αποτελεσματικότητα έναντι των ιών.

Τα αντιβιοτικά δρουν εναντίον βακτηρίων και όχι ιών. Επομένως, η χορήγησή τους για την αντιμετώπιση μιας ίωσης, χωρίς να συντρέχει βακτηριακή λοίμωξη που να απαιτεί θεραπεία, δεν προσφέρει όφελος στον ασθενή.

Η ορθολογική χρήση προϋποθέτει ότι το κατάλληλο αντιβιοτικό επιλέγεται με βάση τη συγκεκριμένη λοίμωξη και χορηγείται στη σωστή δόση και για την ενδεδειγμένη διάρκεια.

Ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά

Στο επίκεντρο της φετινής εκστρατείας του ECDC βρίσκονται τα παιδιά, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση των γονέων για τη σωστή χρήση αντιβιοτικών.

Οι περισσότερες συχνές λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού στην παιδική ηλικία προκαλούνται από ιούς και δεν απαιτούν αντιβιοτική αγωγή.

Ο κ. Τσιούτης επισημαίνει ότι η πρώιμη και άσκοπη έκθεση των παιδιών σε αντιβιοτικά μπορεί να διαταράξει το μικροβίωμά τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο μελλοντικών προβλημάτων υγείας.

Για τον λόγο αυτό, η χορήγηση αντιβιοτικών στα παιδιά πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ιατρική ανάγκη και σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.

Κοντά στον έναν στόχο, μακριά από τον άλλο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Κύπρος βρίσκεται πλέον κοντά στον εθνικό ποσοτικό στόχο για το 2030, ο οποίος έχει καθοριστεί στις 22 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους ημερησίως.

Με τον δείκτη να έχει διαμορφωθεί στις 22,2 δόσεις το 2025, η απόσταση από τον συγκεκριμένο στόχο είναι πλέον μικρή.

Αντίθετα, η χώρα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον ευρωπαϊκό στόχο για την κατανάλωση αντιβιοτικών της κατηγορίας Access, με το ποσοστό της να περιορίζεται στο 43,2%, έναντι του επιδιωκόμενου 65%.

Η διαφορά αυτή αναδεικνύει ότι η μείωση της συνολικής κατανάλωσης, αν και σημαντική, δεν αρκεί από μόνη της.

Όπως επισημαίνει ο κ. Τσιούτης, η Πολιτεία ενισχύει την εθνική επιτήρηση των σχετικών δεικτών και προωθεί τη λειτουργία Ομάδων Επιμελητείας Αντιβιοτικών στα νοσηλευτήρια.

Ωστόσο, η διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των αντιβιοτικών και της ασφάλειας των ασθενών απαιτεί συνεχείς και συντονισμένες προσπάθειες.

«Το ζητούμενο για την Κύπρο δεν είναι πλέον μόνο να περιορίσει την ποσότητα των αντιβιοτικών που καταναλώνει, αλλά και να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο αυτά επιλέγονται και χρησιμοποιούνται».