Ανησυχητικά είναι τα δεδομένα που προκύπτουν για την Κύπρο μέσα από τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή γονιδιωματική έρευνα που πραγματοποιήθηκε μέχρι σήμερα για τα υπερανθεκτικά μικρόβια στα νοσοκομεία, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι η μικροβιακή αντοχή εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Lancet Microbe, σε δύο μεγάλες επιστημονικές μελέτες για την Klebsiella pneumoniae και το E. coli, ενώ συνοδεύονται από αναλυτική τεχνική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) που δόθηκε στη δημοσιότητα χθες.
Η πανευρωπαϊκή έρευνα αφορούσε τα ανθεκτικά στις καρβαπενέμες εντεροβακτηρίδια (CCRE), δηλαδή βακτήρια που εμφανίζουν αντοχή ακόμη και σε πολύ ισχυρά αντιβιοτικά, τα οποία χρησιμοποιούνται σε σοβαρές λοιμώξεις όταν οι υπόλοιπες θεραπευτικές επιλογές αποτυγχάνουν.
Παρότι οι δημοσιεύσεις είναι νέες, η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα που συλλέχθηκαν το 2019 από περισσότερα από 300 νοσοκομεία σε 36 ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Κύπρος. Το ίδιο το ECDC σημειώνει ότι η ολοκλήρωση της μελέτης καθυστέρησε σημαντικά λόγω της πανδημίας COVID-19 και της πολύπλοκης γονιδιωματικής ανάλυσης χιλιάδων δειγμάτων.
Για την Κύπρο, τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν κυρίως την Klebsiella pneumoniae, ένα από τα σημαντικότερα μικρόβια που συνδέονται με ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις και το οποίο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές σε ευάλωτους ασθενείς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ευρωπαϊκής επιτήρησης:
- Στην Κύπρο καταγράφηκαν το 2019 συνολικά 60 επεμβατικά στελέχη Klebsiella pneumoniae,
- Από τα οποία τα 8 παρουσίαζαν αντοχή στις καρβαπενέμες,
- Με το ποσοστό αντοχής να ανέρχεται στο 13,3%.
Με απλά λόγια, περίπου ένα στα οκτώ στελέχη του συγκεκριμένου βακτηρίου εμφάνισε αντοχή σε αντιβιοτικά που θεωρούνται από τα σημαντικότερα «όπλα» της σύγχρονης ιατρικής απέναντι σε σοβαρές βακτηριακές λοιμώξεις.
Οι καρβαπενέμες χρησιμοποιούνται κυρίως σε νοσοκομειακούς ασθενείς, σε μονάδες εντατικής θεραπείας ή σε περιπτώσεις όπου άλλες αντιβιώσεις δεν είναι πλέον αποτελεσματικές.
Η ανάπτυξη αντοχής σε αυτά τα φάρμακα περιορίζει δραματικά τις θεραπευτικές επιλογές των γιατρών και αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών, παρατεταμένης νοσηλείας και διασποράς των μικροβίων στα νοσοκομεία.
Η Κύπρος περιλαμβάνεται επίσης στις χώρες όπου καταγράφεται πλέον διασπορά των ανθεκτικών στελεχών και όχι απλώς μεμονωμένα περιστατικά, γεγονός που υποδηλώνει πιο εγκατεστημένη παρουσία των συγκεκριμένων μικροβίων στο νοσοκομειακό περιβάλλον.
Η ευρωπαϊκή έρευνα καταγράφει συνολικά επιδείνωση της επιδημιολογικής εικόνας στην Ευρώπη σε σχέση με προηγούμενες καταγραφές του 2013-2014, με αυξημένη κυκλοφορία επικίνδυνων και πολυανθεκτικών στελεχών.
Η δεύτερη μελέτη του Lancet για το E. coli καταγράφει αυξανόμενη εξάπλωση του γονιδίου NDM-5, το οποίο σχετίζεται με πολύ υψηλά επίπεδα αντοχής στα αντιβιοτικά και θεωρείται σοβαρό προειδοποιητικό σήμα για την Ευρώπη.
Το ECDC προειδοποιεί ότι χωρίς αυστηρότερα μέτρα δημόσιας υγείας, ορθολογική χρήση αντιβιοτικών και συνεχή γονιδιωματική επιτήρηση, τα υπερανθεκτικά μικρόβια ενδέχεται να καταστούν ενδημικά σε ολοένα περισσότερα ευρωπαϊκά νοσοκομεία.
