Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΣτην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται η Κύπρος σε έναν από τους πλέον ανησυχητικούς δείκτες μικροβιακής αντοχής, με τις λοιμώξεις αίματος από κλεμπσιέλλα ανθεκτική σε ισχυρά αντιβιοτικά να καταγράφουν συνεχή αύξηση και την επίπτωσή τους να φθάνει σχεδόν στο εξαπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Τα νέα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), που δημοσιοποιήθηκαν χθες, αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη εικόνα για την Κύπρο, την ώρα που η μικροβιακή αντοχή εξακολουθεί να εξαπλώνεται στην Ευρώπη και οι στόχοι που έχουν τεθεί για το 2030 απομακρύνονται αντί να πλησιάζουν.
Η χώρα μας καταγράφει για το 2025 εκτιμώμενη επίπτωση 21,29 λοιμώξεων αίματος ανά 100.000 κατοίκους από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες, έναντι περίπου 3,7 ανά 100.000 κατοίκους στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πρόκειται για τον υψηλότερο δείκτη μεταξύ των χωρών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου που περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη καταγραφή.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πορεία του δείκτη τα τελευταία χρόνια αφού, σύμφωνα πάντα με τα επίσημα δεδομένα του ECDC, το 2021 βρισκόταν στο 5,51, το 2024 είχε ήδη φθάσει στο 19,81 και το 2025 αυξήθηκε περαιτέρω στο 21,29.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή οι καρβαπενέμες αποτελούν κατηγορία ισχυρών αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων. Η αντοχή των βακτηρίων σε αυτά περιορίζει τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και δυσχεραίνει την αντιμετώπιση ασθενών με βαριές λοιμώξεις.
Η κλεμπσιέλλα είναι βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως πνευμονία, ουρολοιμώξεις και λοιμώξεις του αίματος, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίσσονται σε απειλητική για τη ζωή σήψη.
Ιδιαίτερα επικίνδυνη γίνεται όταν αναπτύσσει αντοχή στις καρβαπενέμες, μια κατηγορία ισχυρών αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων.
Τα ανθεκτικά στελέχη της μάλιστα, αποτελούν σημαντική πρόκληση για τα νοσηλευτήρια, καθώς προσβάλλουν συχνότερα ασθενείς με επιβαρυμένη υγεία και περιορίζουν τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.
Ανησυχητική εικόνα και σε άλλα βακτήρια
Η κλεμπσιέλλα δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση στην οποία η Κύπρος καταγράφει ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις.
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του ECDC, η εκτιμώμενη επίπτωση λοιμώξεων αίματος από Escherichia coli ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς ανήλθε το 2025 σε 23,30 ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 19,56 το 2024 και 9,37 το 2021.
Ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός δείκτης βρίσκεται περίπου στις 12 λοιμώξεις ανά 100.000 κατοίκους.
Το Escherichia coli (E. coli), γνωστό και ως κολοβακτηρίδιο, είναι βακτήριο που υπάρχει φυσιολογικά στο έντερο, αλλά ορισμένα στελέχη του μπορούν να προκαλέσουν κυρίως ουρολοιμώξεις και, σε σοβαρότερες περιπτώσεις, λοιμώξεις των νεφρών και του αίματος.
Ανοδική είναι και η πορεία των λοιμώξεων από κλεμπσιέλλα ανθεκτική, αυτή τη φορά, στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς. Στην Κύπρο η επίπτωση αυξήθηκε από 11,46 το 2021 σε 30,28 το 2025, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να βρίσκεται περίπου στο 9,2.
Ιδιαίτερα υψηλός παραμένει και ο δείκτης λοιμώξεων αίματος από ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (MRSA). Στην Κύπρο καταγράφηκαν 12,07 λοιμώξεις ανά 100.000 κατοίκους το 2025, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου περίπου 4,5.
Στην περίπτωση του MRSA καταγράφεται πάντως μείωση σε σύγκριση με το 2024, όταν ο κυπριακός δείκτης βρισκόταν στο 13,63.
Στα θετικά
Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφα αρνητική. Σημαντική βελτίωση παρουσιάζουν οι δείκτες λοιμώξεων από Acinetobacterανθεκτικό στις καρβαπενέμες, με την επίπτωση στην Κύπρο να υποχωρεί από 29,61 ανά 100.000 κατοίκους το 2021 σε 7,57 το 2025.
Παρά τη μείωση, ο συγκεκριμένος δείκτης παραμένει υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πρόκειται για βακτήριο που προκαλεί κυρίως λοιμώξεις σε νοσηλευόμενους ασθενείς, ιδιαίτερα στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, λοιμώξεις τραυμάτων και σοβαρές λοιμώξεις του αίματος.
Η Ευρώπη απομακρύνεται από τους στόχους
Τα κυπριακά δεδομένα εντάσσονται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα που προκαλεί προβληματισμό στις αρμόδιες αρχές δημόσιας υγείας, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών – μελών.
Σύμφωνα με το ECDC, οι λοιμώξεις αίματος από κλεμπσιέλλα ανθεκτική στις καρβαπενέμες αυξήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 72% μεταξύ 2019 και 2025, ενώ ο στόχος για το 2030 προβλέπει μείωσή τους κατά 5%.
Αντίστοιχα, οι λοιμώξεις από E. coli ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς αυξήθηκαν κατά 16,4%, παρότι ο ευρωπαϊκός στόχος είναι η μείωσή τους κατά 10%.
Καλύτερη είναι η εικόνα για τον MRSA, με την επίπτωση των λοιμώξεων αίματος να έχει μειωθεί κατά 19% από το 2019. Ωστόσο, το ECDC προειδοποιεί ότι η αύξηση που καταγράφεται τα τελευταία δύο χρόνια ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί.
Τα νοσοκομεία και οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μικροβιακή αντοχή για τα νοσηλευτήρια, καθώς αρκετά από τα βακτήρια που περιλαμβάνονται στις νέες καταγραφές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις σε ευάλωτους ασθενείς και να μεταδοθούν εντός των χώρων παροχής φροντίδας υγείας.
Το ECDC υπογραμμίζει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων, επαρκούς στελέχωσης των σχετικών υπηρεσιών, δυνατότητας απομόνωσης ασθενών, ενίσχυσης των εργαστηριακών εξετάσεων και ορθολογικής χρήσης των αντιβιοτικών.
Το πρόβλημα των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων είχε αναδειχθεί και σε προηγούμενες ευρωπαϊκές έρευνες επιπολασμού, με τελευταία μεγάλη καταγραφή εκείνη της περιόδου 2022–2023.
Προειδοποιούν οι ειδικοί
Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά, το ECDC προειδοποιεί ότι η εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων περιορίζει σταδιακά τις θεραπευτικές επιλογές και απαιτεί συντονισμένη δράση από τα συστήματα υγείας.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής δεν περιορίζεται στη μείωση της κατανάλωσης αντιβιοτικών, αλλά προϋποθέτει ισχυρά συστήματα επιτήρησης, αποτελεσματική πρόληψη της μετάδοσης λοιμώξεων και έγκαιρη αναγνώριση των ανθεκτικών μικροοργανισμών.
Τη σοβαρότητα του προβλήματος της μικροβιακής αντοχής και τις συνέπειές του για τη δημόσια υγεία υπογραμμίζει ο Κωνσταντίνος Τσιούτης, επιστημονικός συντονιστής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ελέγχου Λοιμώξεων (EUCIC) και κοσμήτορας της Ιατρικής Σχολής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.
Όπως επεσήμανε, η μικροβιακή αντοχή συγκαταλέγεται στις δέκα μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, καθώς ολοένα και περισσότεροι μικροοργανισμοί παύουν να ανταποκρίνονται στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπισή τους.
Προειδοποίησε ότι, χωρίς αποτελεσματικά αντιμικροβιακά φάρμακα, ακόμη και βασικές κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής, όπως οι μεταμοσχεύσεις, οι χημειοθεραπείες και οι χειρουργικές επεμβάσεις, κινδυνεύουν να καταστούν επισφαλείς.
Αναφερόμενος στην Κύπρο, σημείωσε ότι η χώρα κατατάσσεται σταθερά ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών, τα υψηλότερα ποσοστά μικροβιακής αντοχής και την υψηλότερη συχνότητα νοσοκομειακών λοιμώξεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για την υπερβολική χρήση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος, τόσο στην κοινότητα όσο και στα νοσοκομεία, καθώς και για τη χορήγησή τους σε περιπτώσεις ιογενών λοιμώξεων, όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη, στις οποίες δεν έχουν καμία αποτελεσματικότητα.
Συνέστησε παράλληλα, προσοχή στην άσκοπη χορήγηση αντιβιοτικών στα παιδιά, καθώς μπορεί να διαταράξει το μικροβίωμά τους, ενώ τονίζει ότι η χρήση αντιμικροβιακών στην κτηνοτροφία και τη γεωργία επηρεάζει και το περιβάλλον.
Σύμφωνα με τον κ. Τσιούτη, «παρά τα μέτρα που λαμβάνονται στην Κύπρο για την ενίσχυση της επιτήρησης και τη λειτουργία Ομάδων Επιμελητείας Αντιβιοτικών και τις ομάδες ελέγχου λοιμώξεων στα νοσηλευτήρια, η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, απαιτεί εντατικές, συντονισμένες και συνεχείς προσπάθειες, ώστε να διασφαλιστούν η αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών και η ασφάλεια των ασθενών».