Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Η έλλειψη σιδήρου και οι συνέπειές της είναι αρκετά γνωστές. Τι συμβαίνει, όμως, στην αντίθετη περίπτωση, όταν ο σίδηρος συσσωρεύεται σταδιακά στον οργανισμό σε μεγαλύτερες ποσότητες από όσες χρειάζεται;
Ο σίδηρος μπορεί να συσσωρευτεί σε όργανα όπως το ήπαρ, η καρδιά και το πάγκρεας, ενώ σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως εξηγεί σε άρθρο της στο The Conversation η Alexandra Cremona, Λέκτορας Ανθρώπινης Διατροφής και Διαιτολογίας στο University of Limerick. Μπορούν, όμως, όσα τρώμε και πίνουμε να επηρεάσουν την ποσότητα σιδήρου που απορροφά ο οργανισμός;
Η Alexandra Cremona και οι συνεργάτες της αναζήτησαν την απάντηση εξετάζοντας 40 πηγές σχετικά με τρόφιμα, ποτά και συμπληρώματα διατροφής. Σύμφωνα με την ανασκόπησή τους, ορισμένες διατροφικές επιλογές μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση του σιδήρου. Η διατροφή θα μπορούσε έτσι να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην ιατρική αντιμετώπιση. Το πόσο μπορεί να βοηθήσει η διατροφή εξαρτάται, όμως, από το γιατί έχει συσσωρευτεί τόσος σίδηρος στον οργανισμό.
Μία από τις συχνότερες κληρονομικές αιτίες είναι η αιμοχρωμάτωση. Στην περίπτωση αυτή, ο οργανισμός απορροφά περισσότερο σίδηρο από τις τροφές.
Διαφορετική είναι η περίπτωση ανθρώπων που εμφανίζουν συσσώρευση σιδήρου έπειτα από επαναλαμβανόμενες μεταγγίσεις αίματος. Κάθε μετάγγιση προσθέτει σίδηρο στον οργανισμό, ο οποίος δεν διαθέτει ενεργό μηχανισμό για να τον αποβάλει. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, σε ορισμένους ασθενείς με θαλασσαιμία που χρειάζονται συχνές μεταγγίσεις.
Τι συμβαίνει με το τσάι και τον καφέ
Το τσάι περιέχει πολυφαινόλες. Πρόκειται για φυτικές ουσίες που συνδέονται κυρίως με τον μη αιμικό σίδηρο, δηλαδή τη μορφή που βρίσκεται κυρίως στις φυτικές τροφές και στα τρόφιμα που έχουν εμπλουτιστεί με σίδηρο. Με αυτόν τον τρόπο δυσκολεύουν την απορρόφησή του.
Η Cremona αναφέρεται σε μικρή κλινική μελέτη με 18 άτομα που είχαν κληρονομική αιμοχρωμάτωση. Όσοι έπιναν μαύρο τσάι με κάθε γεύμα συσσώρευσαν περίπου κατά ένα τρίτο λιγότερο αποθηκευμένο σίδηρο μέσα στον επόμενο χρόνο σε σύγκριση με όσους έπιναν νερό.
Η διαφορά, ωστόσο, δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές δεν μπορούσαν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο το αποτέλεσμα να οφείλεται στην τύχη.
Μια άλλη μικρή μελέτη εξέτασε εκχυλίσματα μαύρου τσαγιού, κακάο και χυμού σταφυλιού. Διαπιστώθηκε μείωση της απορρόφησης μη αιμικού σιδήρου από ένα γεύμα κατά περίπου 40%. Η μελέτη, όμως, εξέτασε μόνο την άμεση επίδραση. Δεν έδειξε εάν αυτή η πρακτική μπορεί μακροπρόθεσμα να περιορίσει τη συσσώρευση σιδήρου ή την ανάγκη για θεραπεία.
Και ο καφές περιέχει πολυφαινόλες και μπορεί να μειώσει την απορρόφηση μη αιμικού σιδήρου όταν καταναλώνεται μαζί με το φαγητό. Σύμφωνα με την Cremona, τα στοιχεία για ανθρώπους με αυξημένη συσσώρευση σιδήρου είναι μέχρι στιγμής ισχυρότερα για το τσάι.
Γιατί χρειάζεται προσοχή στο κόκκινο κρέας
Ο αιμικός σίδηρος, που βρίσκεται στο κρέας, τα πουλερικά και τα ψάρια, απορροφάται πιο εύκολα από τον οργανισμό σε σχέση με τον μη αιμικό σίδηρο.
Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρει η ειδικός, σε ανθρώπους με κληρονομική αιμοχρωμάτωση μπορεί να συστήνεται περιορισμός του κόκκινου κρέατος.
Η Cremona επισημαίνει επίσης ότι τα άτομα με αυξημένη συσσώρευση σιδήρου συνήθως συμβουλεύονται να αποφεύγουν τα συμπληρώματα σιδήρου και τις πολυβιταμίνες που περιέχουν σίδηρο, εκτός εάν τα έχει συστήσει γιατρός.
Βιταμίνη C και αλκοόλ
Η βιταμίνη C αυξάνει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου. Σύμφωνα με την ειδικό, τα άτομα με κληρονομική αιμοχρωμάτωση συνήθως συμβουλεύονται να αποφεύγουν τα συμπληρώματα βιταμίνης C. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουν τα φρούτα και τα λαχανικά που την περιέχουν.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με το αλκοόλ. Η Cremona εξηγεί ότι τόσο το αλκοόλ όσο και η μεγάλη συσσώρευση σιδήρου μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο ήπαρ.
Η ίδια παραθέτει μελέτη 206 ατόμων με την πιο συχνή κληρονομική μορφή αιμοχρωμάτωσης. Σοβαρή και μόνιμη ουλοποίηση του ήπατος καταγράφηκε στο 61% όσων κατανάλωναν τουλάχιστον 60 γραμμάρια καθαρού αλκοόλ την ημέρα. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 7% σε όσους κατανάλωναν μικρότερη ποσότητα. Η Cremona διευκρινίζει ότι η ποσότητα αυτή δεν πρέπει να θεωρηθεί ασφαλές όριο κατανάλωσης αλκοόλ.
Υπάρχει ειδική διατροφή;
Σύμφωνα με την Alexandra Cremona, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης «δίαιτας» για όσους έχουν μεγάλη συσσώρευση σιδήρου.
Οι περισσότερες μελέτες ήταν μικρές και σύντομες. Πολλές εξέτασαν μόνο την απορρόφηση του σιδήρου ή αλλαγές σε αιματολογικούς δείκτες. Δεν διερεύνησαν εάν οι διατροφικές αλλαγές μπορούν να μειώσουν μακροπρόθεσμα την ανάγκη για θεραπεία.
Για τα άτομα με κληρονομική αιμοχρωμάτωση, η Cremona αναφέρει ότι οι σημερινές οδηγίες συστήνουν να αποφεύγονται τα συμπληρώματα σιδήρου και βιταμίνης C χωρίς ιατρική οδηγία. Συνιστάται επίσης περιορισμός του αλκοόλ και της συχνής κατανάλωσης κόκκινου κρέατος. Το τσάι ή ο καφές μαζί με το γεύμα μπορεί να συμβάλουν στη μείωση της απορρόφησης του μη αιμικού σιδήρου.
Οι συστάσεις είναι διαφορετικές για όσους έχουν αυξημένο σίδηρο λόγω συχνών μεταγγίσεων και χρειάζονται εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Το βασικό συμπέρασμα της ειδικού είναι σαφές: η διατροφή μπορεί να υποστηρίξει τη θεραπεία, αλλά δεν μπορεί να την αντικαταστήσει. Όποιος έχει διαγνωστεί με αυξημένη συσσώρευση σιδήρου χρειάζεται να συζητά τις αλλαγές στη διατροφή και τη λήψη συμπληρωμάτων με τον γιατρό ή τον εξειδικευμένο διαιτολόγο του.
