Ο Ερμής Τσιατίνης γράφει για το θέμα της ΕΟΚΑ και της στάσης της Βρετανίας έναντι του κυπριακού λαού.
Όσον περνούν τα χρόνια και απομακρυνόμαστε από τα χρόνια της ένοπλης εξέργεσης εναντίον των Άγγλων (1955-1959) τόσον περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές αυτών που είναι βέβαιοι ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ ήταν ένα λάθος, που είχε ως αποτέλεσμα την Τουρκοποίηση της Κύπρου. Είναι βέβαιοι ότι οι Άγγλοι θα «χάριζαν» την ελευθερία στην Κύπρο όπως στη Μάλτα κ.λπ. Φυσικά όλοι αυτοί δεν μπαίνουν στον κόπο να εξετάσουν εάν υπάρχουν και άλλοι που  σήκωσαν τα όπλα εναντίον των Άγγλων μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Θεωρούν ακόμη ότι δεν έπρεπε ο «λανθασμένος» αυτός αγώνας να είχε ως σκοπό την Ένωση. Τότε όμως ήταν το 1955 και όχι 2017. Οι άνθρωποι ήταν Έλληνες –τουλάχιστον έτσι ένιωθαν– και δεν ήταν δυνατό ξαφνικά να πιστέψουν κάτι άλλο. Οι πατεράδες τους πολέμησαν για την Ελλάδα σε όλους τους αγώνες του Ελληνικού Έθνους. Οι «ρεαλιστές» του σήμερα έχουν δυσκολία να καταλάβουν ακόμα και τους λόγους που άνθρωποι του τότε διακινδύνευαν τα πάντα για να σώσουν την αξιοπρέπειά τους. Γιατί σκοπός του αγώνα ήταν η αυτοδιάθεση-ένωση αλλά το πρώτον στοιχείο της εξέγερσης του 1955 και κάθε απελευθερωτικού αγώνα είναι η διάσωση της αξιοπρέπειας ενός λαού. Θα μπορούσαν ακόμα –εάν ήθελαν– οι σημερινοί ρεαλιστές να μάθουν ότι όταν οι Άγγλοι μιλούσαν για την Κύπρο δεν αρνούνταν την Ένωση αλλά και την ανεξαρτησία της.
Στις 28 Ιουλίου 1954 στη Βρετανική Βουλή ο υφυπουργός Αποικιών, Χένρι Χόπκινσον είπε: «Υπάρχουν ορισμένα εδάφη εις την Κοινοπολιτείαν, τα οποία λόγω των ειδικοτέρων συνθηκών, υπό τας οποίας ευρίσκονται, ουδέποτε δύνανται να αναμένουν ότι θα αποκτήσουν πλήρη ανεξαρτησίαν». Πού βλέπουν οι σημερινοί ρεαλιστές την άρνηση επειδή θέλαμε ένωση; Ο καθένας από μας παραμένει –φαίνεται– «ανεπίδεκτος μαθήσεως» σε αυτά που δεν θέλει να ακούει.
Αλλά και η ΕΟΚΑ δεν ήταν παντελώς χωρίς κάποιες γνώσεις περί διεθνούς δικαίου και δημοκρατίας. Η προκήρυξη της 1ης Απριλίου 1955 δεν μιλά πουθενά για Ένωση. Μιλά για Ελευθερία και Αυτοδιάθεση. Και αμφιβάλλω εάν σε 4 χρόνια διαταγών και φυλλαδίων του Διγενή υπάρχουν αναφορές στη λέξη Ένωσις. Η τουρκοποίηση της Κύπρου δεν άρχισε με τον αγώνα της ΕΟΚΑ αλλά με την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης–Λονδίνου. Και αυτό έγινε όταν η Τουρκία βρήκε την ευκαιρία –με το πραξικόπημα– να εξαργυρώσει την επιταγή που πήρε την 19η Φεβρουαρίου στο Λονδίνο.
Η Αγγλία και η συνεχιζόμενη στάση της καλλιεργεί το μίσος μιάς μεγάλης μερίδος του Κυπριακού Ελληνισμού. Πολλοί που γνωρίζουν τον αγγλικό λαό ως έναν φιλελεύθερο και δημοκρατικό λαό θυμώνουμε με την στάση πολλών που έχουν «αντιαγγλικό αίσθημα», «θεωρούν την Αγγλία ως πηγή όλων των δεινών μας» κ.λπ.
Το αντιαγγλικό αίσθημα όμως έχει την ιστορία του. Η Αγγλία διέπραξε τρομερά εγκλήματα στην Κύπρο. Φυλάκισε, έστησε αγχόνες, δημιούργησε στρατόπεδα συγκεντρώσεως, φυλάκισε νεκρούς, 14 άνθρωποι πέθαναν από βασανιστήρια στα χέρια Άγγλων βασανιστών. Και εάν μερικοί αγωνιστές –όπως λεν μερικοί ρεαλιστές– εξογκώνουν ίσως το μέγεθος των βασανισμών τους, παραμένουν οι 14 που πέθαναν στα χέρια των Άγγλων για να μας θυμίζουν την πραγματικότητα (Αυτά τα βασανιστήρια δεν ήταν μόνον για μας. Οι Κενυάτες έδειξαν τον δρόμο της διεκδίκησης για το τι υπέστησαν και τώρα ακολουθούν –έστω και αργά– οι δικοί μας). Όλα αυτά θα παραμείνουν στην ιστορία ως μια μελανή σελίδα στις άλλες πολλές της Βρετανικής Αποικιοκρατίας. Μια απολογία δεν ήλθε ακόμα.
Υ.Γ. Όλα τα παραπάνω όμως δεν πρέπει να μας κάνουν να ξεχνούμε τον Λόρδο Βύρωνα, τον Έντουαρτ Κόδριγκτον (παρήκουσε τις διαταγές ανωτέρων του για να καύσει τον Οθωμανικό στόλο στη μάχη του Ναυαρίνου το 1827) και τους άλλους φιλέλληνες. Αυτοί όμως δεν ήταν το επίσημο κράτος της Αγγλίας. Ήταν άθρωποι που προσπαθούσαν να ξυπνήσουν συνειδήσεις και να φέρουν τον Αγγλικό λαό στο πλευρό του Ελληνισμού.
Πάνω απ’ όλα, όμως, οι σκέψεις τους δεν είχαν καμιά σχέση με τον σημερινό Ε/κ «ρεαλιστή». Και ακόμα όταν η ΕΟΚΑ πολεμούσε στο νησί οι Αγγλικές εφημερίδες στο Λονδίνο είχαν άρθρα από φιλέλληνες διανοουμένους, ιστορικούς –αλλά και που πολέμησαν στην Ελλάδα εναντίον του Ναζισμού– που αξιούσαν την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Και αυτοί επίσης όχι βέβαια ρεαλιστές!