Η αυτόνομη διαβίωση με την ενηλικίωση τους καθώς και η δυνατότητα να απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα σε διάφορους τομείς της ζωής και της καθημερινότητάς τους, είναι μερικά από τα ζητήματα που τονίζουν τα άτομα με νοητική αναπηρία, στα διάφορα βήματα που τους παρέχονται. Ένα από αυτά είναι και οι σχετικές συνεδρίες της Επιτροπής Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία (ΕΠΑΝΑ), τα συμπεράσματα των οποίων καταγράφηκαν στην ετήσια έκθεσή της για το 2021 και κάποια από τα οποία αναφέρθηκαν χθες στο πλαίσιο κοινής συνεδρίας των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Εργασίας και Παιδείας. Αντικείμενο συζήτησης των Επιτροπών ήταν η ανάγκη δημιουργίας επιπρόσθετων δομών και ενίσχυσης των προγραμμάτων στήριξης και ένταξης ΑμεΑ, όταν συμπληρώσουν το 21ο έτος της ηλικίας τους κι επομένως αποδεσμεύονται από το πλαίσιο της Ειδικής Εκπαίδευσης.
Μερικά από τα ενδιαφέροντα σημεία, τα οποία καταγράφονται στην εν λόγω έκθεση και που αναδεικνύουν την επιθυμία ατόμων με αναπηρίες να απολαμβάνουν μια καθημερινότητα χωρίς διακρίσεις αλλά και να λαμβάνουν τη στήριξη εκείνη που θα τους επιτρέπει να αναπτύξουν σημαντικές δεξιότητες αυτονόμησης είναι:
>> Αυτόνομη διαβίωση με την ενηλικίωσή τους.
>> Ισότιμη συμμετοχή στην Εκπαίδευση και να λαμβάνουν κανονικό απολυτήριο.
>> Δικαίωμα στην εργοδότηση (όπου είναι εφικτό αλλά και δοκιμαστικά).
>> Να εισακούεται η άποψή τους καθώς συχνά αγνοείται.
>> Να επιχορηγούνται από το κράτος επαρκώς οι ΜΚΟ που προσφέρουν σχετικές υπηρεσίες ούτως ώστε να μην καταφεύγουν σε εράνους.
>> Να μην υποτιμούνται οι δυνατότητές τους.
>> Να μπορούν να κινούνται ελεύθερα όσοι χρησιμοποιούν τροχοκάθισμα.
>> Να δημιουργηθούν προσβάσιμα πάρκα.
>> Αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο τους αντιμετωπίζει ο υπόλοιπος κόσμος και τερματισμός των άβολων ερωτήσεων σχετικά με την αναπηρία τους.
>> Να πραγματοποιούνται συχνότερα εκδηλώσεις για κοινωνικοποίηση των ιδίων αλλά και για ευαισθητοποίηση του ευρύτερου πληθυσμού.
>> Χρήση τεχνολογίας και μέσων κοινωνικής δικτύωσης προς όφελος τους.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση της ΕΠΑΝΑ, «σημειώθηκε ότι για όλα αυτά χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας, αντιλήψεων και στερεοτύπων και ότι η ισότητα που περιλαμβάνεται στους νόμους, για να εφαρμοστεί χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια».
Αναφορικά με τα δημογραφικά στοιχεία των ατόμων με νοητική αναπηρία, με βάση το μητρώο της ΕΠΑΝΑ και με τα δεδομένα που υπήρχαν μέχρι τον Δεκέμβριο του 2021, εγγεγραμμένα ήταν συνολικά 2.739 άτομα εκ των οποίων 1.585 ήταν άντρες και 1.154 γυναίκες.
Οι ηλικίες των ατόμων με νοητική αναπηρία ήταν:
>> Από 0 έως 20 έτη: 617 άτομα.
>> 21 – 40: 1.000 άτομα.
>> 41 – 60: 717 άτομα.
>> 61 και άνω: 405 άτομα.
Τα περισσότερα άτομα που ήταν εγγεγραμμένα στο μητρώο διαγνώστηκαν με μέτρια νοητική αναπηρία. Συγκεκριμένα, αυτή η κατηγορία ανέρχεται στα 1.054 άτομα. Με ελαφριά αναπηρία ήταν 908 άτομα, με σοβαρή 622 άτομα ενώ συνολικά για 155 άτομα δεν είχε διαγνωστεί ο βαθμός της νοητικής τους αναπηρίας.
Αναφορικά με την εκπαίδευση ατόμων με νοητική αναπηρία, η κατανομή φοίτησης παιδιών από 3 έως 21 ετών ήταν: 452 σε σχολεία τυπικής εκπαίδευσης, 205 σε ειδικά σχολεία ενώ 92 παιδιά δεν φοιτούν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ασθενής ΑμεΑ πήγαινε σε άλλο όροφο για να βρει τουαλέτα
Σχετικά με την κατανομή εργοδότησής τους, τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι 176 άτομα εργοδοτούνται στην ανοικτή αγορά εργασίας με στήριξη καθοδηγητή εργασίας, ενώ 114 άτομα εργοδοτούνται χωρίς στήριξη.
Η οικογενειακή κατάσταση τους ήταν: 46 άτομα παντρεμένοι, 2.688 άγαμοι και πέντε διαζευγμένοι.
Αναφορικά με υπηρεσίες που λαμβάνουν άτομα με νοητική αναπηρία καταγράφηκαν τα ακόλουθα:
>> Ιδρύματα, Σύνδεσμοι, Κέντρα Ημέρας: 786 άτομα.
>> Νοσοκομείο Αθαλάσσας: Δύο άτομα.
>> Στέγη Ηλικιωμένων: 71 άτομα.
>> Άλλα προγράμματα: 394 άτομα.
Η κατανομή της διαμονής των ατόμων με νοητική αναπηρία είναι η εξής:
>> Διαμένουν με την οικογένεια τους: 2.357 άτομα (86%).
>> Διαμένουν σε ίδρυμα: 195 άτομα (7%).
>> Διαμένουν σε σπίτι στην κοινότητα: 97 άτομα (4%).
>> Ζουν μόνοι: 89 άτομα (3%).
>> Διαμένει αλλού: 1 άτομο (Συγκεκριμένα, διαμένει σε μοναστήρι).
Κενά στις πολιτικές στήριξης και σε δομές
Στο μεταξύ, στο πλαίσιο της συζήτησης των δύο Επιτροπών, όπου και συμμετείχαν διάφοροι φορείς, πέραν από το ζήτημα της διαβίωσης ειδικά μετά το 21ο έτος της ηλικίας, τέθηκαν και άλλα θέματα όπως η στήριξη ατόμων με αναπηρίες τόσο η οικονομική, όσο και σε διάφορα προγράμματα καθώς επίσης και το άγχος των γονέων για το μέλλον των παιδιών τους.
Όσον αφορά το θέμα που συζήτησαν οι Επιτροπές Παιδείας και Εργασίας, διαπιστώθηκε από τους βουλευτές ότι υπάρχουν κενά σε πολιτικές στήριξης ατόμων με αναπηρίες και δη, σε δομές που θα μπορούν να τους φροντίσουν και να τους στηρίξουν μετά το 21ο έτος της ηλικίας τους καθώς τότε ολοκληρώνεται και τυπικά η παραμονή τους σε πλαίσιο εκπαίδευσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Βουλή: Δεν απαιτείται επαναξιολόγηση για ΑΜΕΑ
Οι Επιτροπές αφού άκουσαν τις τοποθετήσεις των διαφόρων φορέων (κρατικών αλλά και διαφόρων συνδέσμων) κατέληξαν στο ότι υπάρχει ανάγκη δημιουργίας επιπρόσθετων κέντρων φιλοξενίας και ενίσχυσης των προγραμμάτων στήριξης, αποκατάστασης και ένταξης ατόμων με αναπηρίες, τα οποία έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας τους, ενώ δεσμεύτηκαν ότι το θέμα θα συνεχιστεί αμέσως μετά τη διεξαγωγή των προεδρικών εκλογών.
Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκαν εκ νέου τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και τέθηκαν ερωτήματα σε σχέση με κενά που εντοπίζονται και αφορούν στην ανεξάρτητη διαβίωση, την εργασιακή αποκατάσταση και απασχόληση και την ένταξη των ατόμων αυτών στην κοινωνία. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι οι συστάσεις του ΟΗΕ προς την Κυπριακή Δημοκρατία, για τα δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, εκκρεμούν από το 2017.
Επηρεαζόμενοι φορείς και οργανώσεις, που εκπροσωπούν αυτά άτομα, εξέφρασαν την ανησυχία τους για την απουσία δομών ανεξάρτητης διαβίωσης και δομών εξατομικευμένης φροντίδας, ώστε να αποφευχθεί η ιδρυματοποίηση.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας, Παύλος Μυλωνάς, τόνισε την ανάγκη άμεσης εφαρμογής ενός σχεδιαγράμματος οργανωτικού προγράμματος και κυρίως διάθεσης χρημάτων για τη στήριξη αυτών των παιδιών και τη δημιουργία δομών, για να σημειώσει πως άμεση ανάγκη είναι και η στήριξη των οικογενειών. «Οι πρώτοι που χρειάζονται στήριξη σε αυτές τις περιπτώσεις είναι οι γονείς. Δυστυχώς, δεν υπάρχει συντονισμός και υπάρχουν προβλήματα. Ενώ σύσσωμοι και ομόφωνα στηρίζουμε αυτή τη λογική της στήριξης αυτών των παιδιών, η κατάληξη, όπως μας λέχθηκε και στην Επιτροπή, είναι τα γηροκομεία ή το ψυχιατρείο», είπε.
Ο πρόεδρος Επιτροπής Εργασίας, Αντρέας Καυκαλιάς, διερωτήθηκε μετά τα 21 έτη πού θα πάνε και τι θα κάνουν τα συγκεκριμένα παιδιά, για να συμπληρώσει ότι «μετά από κάποια φάση, που θα υπάρχει αδυναμία από τους γονείς αυτών των ατόμων να υποστηρίξουν τα παιδιά τους ή θα φύγουν από αυτή τη ζωή, ποιος αναλαμβάνει;».
Μετά από σχετική ενημέρωση που έκανε, η διευθύντρια των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, Μαρία Κυρατζή, είπε μεταξύ άλλων, ότι «καθημερινά γίνονται σημαντικές προσπάθειες για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες», ενώ από πλευράς του Τμήματος Ενσωμάτωσης Ατόμων με αναπηρίες, η κ. Φλουρέντζου ανέφερε ότι όσα παιδιά αποφοιτούν από ειδικά σχολεία και μπορούν, εργοδοτούνται στην ανοιχτή αγορά εργασίας. Είπε ακόμη ότι συνολικά 380 άτομα εργάζονται.
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
«Τι θα γίνει το παιδί μου;»
Αναμφισβήτητα, ο καθημερινός αγώνας χιλιάδων γονέων που έχουν παιδιά με αναπηρίες οποιαδήποτε μορφής, είναι τεράστιος. Από το να εξασφαλίσουν όλα τα απαραίτητα για την καθημερινή τους διαβίωση (εξοπλισμό, συνθήκες κ.λπ.) μέχρι την εκπαίδευση και τη φροντίδα τους. Πολύ συχνά αυτοί οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με τα γρανάζια της γραφειοκρατίας, με υπηρεσίες, με λειτουργούς και ιατροσυμβούλια, στα οποία πρέπει να αποδείξουν πολλές φορές τα αυτονόητα. Την ίδια ώρα, ένα ερώτημα τους βασανίζει: Τι θα απογίνει το παιδί τους όταν αυτοί θα μεγαλώσουν και δεν θα μπορούν να το φροντίσουν. Τι θα απογίνει όταν αυτοί αποβιώσουν… Η απάντηση είναι ότι απαιτείται ένα κράτος που να φροντίζει να ενσωματώνει όλους τους πολίτες του, ένα κράτος με δομές αξιοπρέπειας και στήριξης, μέσα στις οποίες οι άνθρωποι αυτοί να μπορούν να αναπτύξουν όλα όσα μπορούν και χρειάζονται για τη διαβίωσή τους. Ένα κράτος που να μην τους κρύβει!
