Μεγαλεπήβολα σχέδια για την ανάδειξη του ανεκτίμητης αξίας υποβρύχιου θησαυρού της Κύπρου και την προώθηση της έρευνας σε θέματα ενάλιας αρχαιολογίας, έχει το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Μεταφορών.

Τα σχέδια αυτά θα πάρουν σάρκα και οστά με τη δημιουργία «Κέντρου Ενάλιας Αρχαιολογίας» στη Λάρνακα, στο οποίο θα στεγάζονται μουσείο, εργαστήρια συντήρησης και κέντρο έρευνας. Ήδη έχει παραχωρηθεί έκταση γης 10,000 τ.μ. στην περιοχή Μακένζι, κοντά στην Aλυκή και θα γίνουν ενέργειες πέραν από την κρατική χρηματοδότηση, να εξασφαλιστούν και κονδύλια από ιδιωτικά ιδρύματα στην Κύπρο και το εξωτερικό, καθώς κι από ευρωπαϊκά προγράμματα. Πρόκειται για ένα έργο πολλών εκατομμυρίων ευρώ, που φιλοδοξεί ν’ αποτελέσει πρότυπο και σημείο αναφοράς σε θέματα μελέτης, προβολής και συντήρησης ενάλιων αρχαιοτήτων σε διεθνές επίπεδο. 

Το όραμα του Τμήματος Αρχαιοτήτων, όπως τονίστηκε στον «Φ», είναι μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διαδραστικών εφαρμογών και χρήση πολυμέσων, το κέντρο να εκπληρώνει ένα εκπαιδευτικό ρόλο και να διαδίδει τις γνώσεις στο ευρύ κοινό, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Επιπλέον, λόγω του μεγάλου διεθνούς ενδιαφέροντος στο θέμα της ενάλιας έρευνας εκτιμάται πως θα ενθαρρυνθεί και ο καταδυτικός τουρισμός, μέσω της πληροφορίας που θα παρέχεται από το μουσείο. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

Στο μουσείο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα υπάρχουν χώροι μόνιμων και προσωρινών εκθέσεων. Στους μόνιμους εκθεσιακούς χώρους θα παρουσιάζεται η αρχαιολογική ιστορία της Κύπρου, που αφορά στη σχέση της με τη θάλασσα. Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, ο ρόλος του αρχαίου Κιτίου στη ναυτική ιστορία της Κύπρου και οι ανασκαφές του λιμανιού της κλασικής περιόδου, όπου αποκαλύφθηκαν τα νεώρια, παρέχουν το κατάλληλο πλαίσιο για το μουσείο αυτό.

Οι εκθεσιακοί χώροι θα περιλαμβάνουν ποικίλα αντικείμενα, όχι μόνο από ενάλιες ανασκαφές, αλλά κι από χερσαίες, που μαρτυρούν τη μακρόχρονη σχέση της Κύπρου με τη θάλασσα. Εμπορικοί αμφορείς, εργαλεία, άγκυρες, ακόμη και το σκαρί του ναυαγίου του Μαζωτού -σε περίπτωση ανέλκυσής του- θα εκτίθενται παράλληλα με εποπτικό υλικό (φωτογραφίες, χάρτες, βιντεοπροβολές κ.λπ.) με τη χρήση της κατάλληλης τεχνολογίας, όπως αρμόζει σ’ ένα σύγχρονο μουσείο.

Στους χώρους περιοδικών εκθέσεων εξάλλου, θα πραγματοποιούνται θεματικές εκθέσεις περιορισμένης διάρκειας, οι οποίες θα οργανώνονται σε συνεργασία με άλλα μουσεία η πολιτιστικά ιδρύματα στην Κύπρο και το εξωτερικό.

Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στην ανάγκη για δημιουργία καινούριων εγκαταστάσεων για τα εργαστήρια συντήρησης, αφού το υφιστάμενο εργαστήριο που λειτουργεί στις αποθήκες του Τμήματος Αρχαιοτήτων στην Τέρρα Ούμπρα στη Λάρνακα, θ’ αδυνατεί ν’ ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες στο μέλλον. Πέραν από τη συντήρηση των ανελκυσθέντων ευρημάτων τα εργαστήρια συντήρησης θα προσφέρουν τη δυνατότητα έρευνας σε θέματα διατήρησης και συντήρησης των υλικών αυτών. Επιπλέον, τα εργαστήρια συντήρησης θα μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες συντήρησης ενάλιων αρχαιοτήτων σε γειτονικές χώρες, που δεν διαθέτουν ανάλογες υποδομές και τεχνογνωσία.

Ένας από τους στόχους του «Κέντρου Ενάλιας Αρχαιολογίας», θα είναι η δημιουργία βιβλιοθήκης αφιερωμένης ειδικά στη θαλάσσια αρχαιολογία, η οποία θα είναι προσβάσιμη σε μελετητές. Στο χώρο θα υπάρχουν και όλες οι απαραίτητες υπηρεσίες επισκεπτών, όπως καφεστιατόριο, κατάστημα, αίθουσα εκπαιδευτικών προγραμμάτων και χώροι για βοηθητικές υπηρεσίες και εξωτερικές ανάγκες.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: 

Ελάχιστα αντίστοιχα μουσεία στην Ευρώπη 

Με την ολοκλήρωσή του, το Μουσείο Ενάλιας Αρχαιολογίας εκτιμάται ότι θα τραβήξει τα βλέμματα διεθνώς, αφού ελάχιστα αντίστοιχα μουσεία υπάρχουν στην ΕΕ. 

Παρά το γεγονός πως τα Μουσεία Ναυπηγικής Ιστορίας (maritime museums) είναι πολλά ανά το παγκόσμιο, τα μουσεία που χειρίζονται τον αρχαιολογικό ενάλιο πολιτισμό είναι λίγα. Υπάρχουν ορισμένα μικρότερα μουσεία στην ευρύτερη γεωγραφική μας περιοχή, στα οποία περιλαμβάνονται αρχαιολογικά ευρήματα όπως το Hecht Museum στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα, ένα μικρό μουσείο στο οποίο εκτίθεται το ναυάγιο του Ma’agan Mikhael και το Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος, στο οποίο περιλαμβάνεται μικρή αρχαιολογική συλλογή. Σημαντικότερο είναι το Bodrum Museum of Underwater Archaeology, το οποίο βρίσκεται μέσα στο κάστρο του Bodrum στην Τουρκία, δημιουργήθηκε το 1961 και εκεί εκτίθενται, μεταξύ άλλων, τα ευρήματα του γνωστού ναυαγίου Uluburun, με πολλά κυπριακά αγγεία και τάλαντα από κυπριακό χαλκό.

Από τα σύγχρονα μουσεία στην Ευρώπη ξεχωρίζει το ARQUA Museo Nacional de Arqueología Subacuática στην Cartagena στην Ισπανία, το οποίο λειτούργησε το 2008 και αποτελεί ένα από τα καλύτερα σύγχρονα παραδείγματα στην Ευρώπη.