Οι εποχές που οι υποψήφιοι έτρεχαν από πόρτα σε πόρτα ή πραγματοποιούσαν πολυάριθμες συγκεντρώσεις σε πόλεις και χωριά μοιάζουν μακρινό παρελθόν. Πλέον κανένας δεν διανοείται να κάνει κάτι τέτοιο, όταν χάρη στο διαδίκτυο και κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει την ευκαιρία να απευθύνεται σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό με τη μεγαλύτερη ευκολία και μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Οι κανόνες πολιτικής επικοινωνίας έχουν αλλάξει και στο επίκεντρο βρίσκονται σε πολύ μεγάλο βαθμό τα κοινωνικά δίκτυα.
Οι συνέπειες της μετατόπισης από τα παραδοσιακά μέσα στα κοινωνικά δίκτυα είναι πολύπλευρες και αγγίζουν όχι μόνο τη διεξαγωγή μιας προεκλογικής εκστρατείας αλλά της πολιτικής εν γένει ανάφερε στην συνέντευξή της στον «Φιλελεύθερο» η Σοφία Καϊτατζή-Γουίτλοκ, καθηγήτρια Πολιτικής Επικοινωνίας και Πολιτικής Επιστήμης στο ΑΠΘ. Από τη μια οι πολίτες απόκτησαν πρόσβαση σε μεγαλύτερη πληροφόρηση, ενώ το διαδίκτυο τους χάρισε πρωτόγνωρη δύναμη παρέχοντάς τους τη δυνατότητα ελευθερίας έκφρασης και συμμετοχής σε ευρεία κλίμακα εμπράκτως. Από την άλλη όμως κάποιος δεν μπορεί να σταθεί και στο γεγονός ότι παρά τα θετικά στοιχεία το διαδίκτυο, δεν αποτελεί δημοκρατική πανάκεια. Αντίθετα, άνοιξε ο ασκός του Αιόλου με αποτέλεσμα σήμερα οι χρήστες να αντιμετωπίζονται περίπου ως προϊόντα των κοινωνικών δικτύων προς εκμετάλλευση και μεταπώληση.
Την ίδια στιγμή, εξίσου αρνητικός είναι ο ρόλος της παραπληροφόρησης και των fake news. «Οι ψευδείς ειδήσεις εστιάζουν στο θυμικό, προκαλούν παράνοιες δρώντας ποταπά ή εκφοβιστικά. Θολώνουν τη σκέψη, κλονίζουν πεποιθήσεις και στρεβλώνουν ιδεολογίες, προκαλώντας σύγχυση. Απεργάζονται την ορθολογική, κριτική ενατένιση και την εποικοδομητική στάση και στρεβλώνουν πολιτικές πεποιθήσεις, ενισχύοντας αρνητικά στερεότυπα καχυποψίας», εξήγησε η Ελληνίδα ειδικός. Γι’ αυτό και επιτακτική είναι η ανάγκη, οι κοινωνίες να προβούν σε ριζική και καθολική ρύθμιση του διαδικτύου, ξεκινώντας από την κατάργηση της συνθήκης της ανωνυμίας που μετατράπηκε κρησφύγετο εγκληματιών.
-Παρατηρούμε ότι τα κοινωνικά δίκτυα γίνονται όλο και πιο δημοφιλή αποκτώντας και περισσότερη δύναμη. Ποια είναι η σημασία τους στην πολιτική επικοινωνία;
-Όντως, είναι εκρηκτική η αύξηση χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ), ωθώντας στη «μετακόμιση» πολλών, από τα παραδοσιακά ΜΜΕ σε αυτά, προκαλώντας και επιτείνοντας ανατροπές: θετικές, αρνητικές ή επικίνδυνες. Το διαδίκτυο χάρισε πρωτόγνωρη δύναμη στους απλούς χρήστες, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα ελευθερίας έκφρασης και συμμετοχής σε ευρεία κλίμακα εμπράκτως. Ορισμένες πλατφόρμες αξιοποιούν ιδιοφυώς την ανάδραση που στερούνται τα παραδοσιακά ηλεκτρονικά ΜΜΕ, λόγω τεχνολογικής σύστασης και αρχιτεκτονικής, δομικά, και τη στερούν από τους πολίτες. Η διαδραστικότητα συνιστά ασυναγώνιστο συγκριτικό πλεονέκτημα. Απολύτως προβλέψιμα, λόγω του ακαταμάχητου ατού του διαδικτύου, εκατομμύρια τηλεθεατών εγκαταλείπουν τη μονόδρομη τηλεθέαση, ελκυόμενοι από τις αμφίδρομες πλατφόρμες.
Επικεντρώνοντας στον πολιτικο-επικοινωνιακό ρόλο των ΜΚΔ, σε πρώτη αποτίμηση, οι ανατροπές επιτελούν εξυγιαντικό ρόλο. Διορθώνουν εγγενείς ροπές των ΜΜΕ να πατρονάρουν με ρηχές ή προπαγανδιστικές μεθόδους και δημοσιεύσεις. Απεναντίας οι χρήστριες και χρήστες των ΜΚΔ, πλέον, ομιλούν, γράφουν και εκπέμπουν αυτοπροσώπως. Εκφράζουν αντιρρήσεις, γνώμες ή επικρίσεις για τις ειδήσεις ή οιονεί ειδήσεις γεγονότων που δημοσιοποιούν τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Επιπρόσθετα ακόμη οι χρήστες-πολίτες συνεισφέρουν, ενίοτε, πρωτότυπη δημοσιεύσιμη ύλη κρίσιμης σπουδαιότητας. Παρεμβαίνουν συμπληρωματικά, «βουλώνουν» ενημερωτικές τρύπες ή κενά που αφήνουν ισχυρά ΜΜΕ κηρύσσοντας σε αφάνεια επίμαχες ειδησεογραφικές θεματολογίες, συχνά σκόπιμα.
-Υπάρχει και το θέμα της ισότιμης πρόσβασης, έτσι δεν είναι;
-Ναι, στα ΜΚΔ ενσαρκώνεται η ισότητα. Υλοποιείται η πρόσβαση στην πολιτική επικοινωνία όλων ισότιμα. Ανεξαρτήτως φύλου ή άλλων διαφορών. Για πρώτη φορά οι γυναίκες διαθέτουμε ανεμπόδιστα παράθυρα ευκαιρίας να παρεμβαίνουμε στους δημόσιους πολιτικούς στίβους των κοινωνιών μας. Ελλάδα και Κύπρος δεν φημίζονται για την έμφυλη ισότητα. Ανήκουν στις χώρες της ΕΕ με τη μικρότερη ενσωμάτωση γυναικών στους στίβους της πολιτικής, παρότι το ανθρώπινο δυναμικό μας είναι ικανό και υψηλής μόρφωσης. Επιτέλους, η πολιτική επικοινωνία εξισώνεται και εμπλουτίζεται, συμπεριλαμβάνοντας όλες και όλους τους πολίτες αδιακρίτως.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟΝ ΕΝΤΥΠΟ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟ
