Σε μια κρίσιμη καμπή για το διεθνές εμπόριο, η Συμφωνία ΕΕ – Mercosur αναδεικνύεται σε στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στοχεύοντας στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και τη δημιουργία μιας εκ των μεγαλύτερων ζωνών ελευθέρου εμπορίου παγκοσμίως. Η Συμφωνία EE – Mercosur παραπέμφθηκε στο Ευρωδικαστήριο με απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Προβλέπει σταδιακή κατάργηση των δασμών για το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων Mercosur, περίπου 92% των εμπορικών γραμμών, εντός 10 ετών.
Συνολικά, σήμερα οι δασμοί κυμαίνονται από 10%-20% για τα περισσότερα γεωργικά και αγροδιατροφικά προϊόντα. Παράλληλα, ποσοστώσεις και μηχανισμοί διασφάλισης θα επιτρέπουν την προσωρινή επαναφορά δασμών σε ευαίσθητες κατηγορίες, εάν υπάρξει ραγδαία αύξηση εισαγωγών ή ζημία στους παραγωγούς της ΕΕ.
Τα στοιχεία του υπουργείου Εμπορίου για το 2024 αποκαλύπτουν μια ήδη βαθιά εδραιωμένη εμπορική σχέση με την Αργεντινή, η οποία επικεντρώνεται σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Η συνολική αξία των εισαγωγών ανήλθε σε €64,8 εκατ., με το σογιάλευρο για ζωοτροφές να αποτελεί τον απόλυτο κυρίαρχο. Η Αργεντινή καλύπτει το 96,2% των κυπριακών αναγκών σε σογιάλευρο αποκλειστικής χρήσης στην κτηνοτροφία, με εισαγωγές αξίας €63 εκατ. και άνω των 138.000 τόνων. Οι εισαγωγές από τη Βραζιλία, ανήλθαν στα €15,18 εκατ. για το 2024 και επικεντρώνεται κυρίως στον καφέ και συμπυκνωμένο χυμό.
Το σογιάλευρο επιβαρύνεται σήμερα με δασμό 10-14%, ενώ ο μελλοντικός δασμός προβλέπεται να μειωθεί σταδιακά από 5% έως πλήρη κατάργηση στο τέλος της 10ετής μεταβατικής περιόδου. Πρόκειται για προϊόν που ανήκει στην πλειονότητα των γεωργικών αγαθών που θα δουν πλήρη απαλλαγή από δασμούς.
Πέραν του σογιάλευρου, οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από την Αργεντινή παρουσιάζουν σαφώς μικρότερη κλίμακα και περιορισμένο μερίδιο επί των συνολικών εισαγωγών της Κύπρου. Στην κατηγορία των αραχίδων χωρίς κέλυφος (φυστίκια) ,η Αργεντινή αντιπροσωπεύει περίπου το 54,36% της εισαγόμενης ποσότητας. Οι αραχίδες – φυστίκια έχουν σήμερα δασμό 10-12% και ο μελλοντικός δασμός προβλέπεται να μειωθεί σταδιακά από 5% έως 0% εντός 10 ετών.
Αντίστοιχα, στα λεμόνια (φρέσκα ή αποξηραμένα), το μερίδιο της Αργεντινής ανέρχεται σε 14,8%, ενώ στους χυμούς εσπεριδοειδών – συμπυκνωμένοι το ποσοστό φθάνει το 18,77% λειτουργούν συμπληρωματικά προς την εγχώρια παραγωγή. Τα λεμόνια φέρουν σήμερα δασμό 15-20%, με σταδιακή μείωση έως 0% εντός 10 ετών. Παρομοίως, οι χυμοί λεμονιού έχουν σήμερα δασμό 15% και προβλέπεται σταδιακή κατάργηση από 5% έως 0% σε διάρκεια περίπου 10 ετών.
Στην κατηγορία των ποτών και οινοπνευματωδών προϊόντων, οι εισαγωγές από την Αργεντινή αντιστοιχούν σε ποσοστό 7,88% της συνολικής εισαγόμενης ποσότητας, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η παρουσία της χώρας στην κυπριακή αγορά παραμένει περιορισμένη και χωρίς συστημικές επιπτώσεις.
Τα οινοπνευματώδη έχουν σήμερα δασμό 12-20%, ενώ ο μελλοντικός δασμός θα μειωθεί από 10% έως 0% σε διάρκεια 10 ετών, με πιθανή εφαρμογή μηχανισμών διασφάλισης για προστασία της εγχώριας παραγωγής.
Το μερίδιο της Αργεντινής στα κατεψυγμένα πουλερικά περιορίζεται στο 4,1%, γεγονός που δεν συνιστά απειλή για την εγχώρια πτηνοτροφία.
Οι εισαγωγές καλαμποκιού από την Αργεντινή αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,055% της συνολικής εισαγόμενης ποσότητας. Παρόμοια περιορισμένη σημασία έχουν και οι εισαγωγές αποξηραμένων φασολιών τύπου kidney beans (Phaseolus vulgaris), με μερίδιο μόλις 1,37%.
Σε ό,τι αφορά τα βιομηχανικά προϊόντα, η Αργεντινή εμφανίζεται ως αποκλειστικός προμηθευτής σε μία εξειδικευμένη κατηγορία σωλήνων και περιβλημάτων γεώτρησης για πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.
Συνολικά, τα δεδομένα των εισαγωγών για το 2024 καταδεικνύουν ότι η εμπορική σχέση Κύπρου – Αργεντινής χαρακτηρίζεται από στοχευμένη εξάρτηση σε ένα βασικό προϊόν στρατηγικής σημασίας για την κτηνοτροφία, ενώ στους περισσότερους άλλους τομείς η έκθεση της κυπριακής αγοράς παραμένει περιορισμένη. Τα στοιχεία του υπουργείου Εμπορίου δεν τεκμηριώνουν σενάρια μαζικής διείσδυσης αγροτικών ή ζωικών προϊόντων που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την εγχώρια παραγωγή. Αντιθέτως, παρέχουν μια τεκμηριωμένη και ρεαλιστική βάση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων της ενδεχόμενης Συμφωνίας EE – Mercosur, στο πλαίσιο της οποίας η Κύπρος ήδη διατηρεί ουσιαστικές εμπορικές σχέσεις με χώρες της περιοχής υπό το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό και υγειονομικό πλαίσιο.
Τα στοιχεία εξαγωγών της Κύπρου προς την Αργεντινή για το έτος 2024 καταδεικνύουν ότι το διμερές εμπόριο στον εξαγωγικό τομέα παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένο σε όγκο και αξία.
Στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων, οι εξαγωγές της Κύπρου το 2024 ανήλθαν σε €237.921. Στον τομέα των πλαστικών εξαρτημάτων για σωλήνες και σωληνώσεις, οι εξαγωγές της Κύπρου ανήλθαν σε €94.762. Αντίστοιχα, στις εξαγωγές κατασκευαστικών παιχνιδιών από πλαστικό, η αξία ανήλθε σε €40.225.
Τέλος, οι εξαγωγές μηχανημάτων και συσκευών για φιλτράρισμα ή καθαρισμό νερού περιορίστηκαν σε €16.765, σε μια αγορά με συνολικές εισαγωγές ιδιαίτερα υψηλής αξίας.
Η ενδεχόμενη έναρξη ισχύος της Συμφωνίας EE – Mercosur, η οποία προβλέπει σταδιακή κατάργηση των δασμών για περίπου 91% των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur εντός περιόδου 10 ετών, θα μπορούσε να βελτιώσει τις συνθήκες πρόσβασης στην αγορά της Αργεντινής για επιλεγμένα κυπριακά προϊόντα.
Βραζιλία: Πηγή πρώτων υλών και βιομηχανικών αγαθών – Προμηθεύει το 80% της αξίας του καφέ και το 62% του συμπυκνωμένου χυμού πορτοκαλιού
Οι εισαγωγές από τη Βραζιλία, ύψους €15,18 εκατ. για το 2024, χαρακτηρίζονται από ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο που εστιάζει σε αγαθά που δεν παράγονται στην Κύπρο.
Η Βραζιλία προμηθεύει το 80,06% της συνολικής εισαγόμενης αξίας του ακαβούρδιστου καφέ (€4,37 εκατ.) στην Κύπρο και καθαρή αξία μάζα 1.147.940 κιλά και το 62,10% του συμπυκνωμένου χυμού πορτοκαλιού (€6,35 εκατ.) και ποσότητας 1.429.911 κιλά, ο οποίος αποτελεί πρώτη ύλη για την τοπική βιομηχανία χυμών και αναψυκτικών. Στους χυμούς ανανά, οι εισαγωγές από Βραζιλία ανήλθαν σε €587.000, αντιπροσωπεύοντας 15,46% της συνολικής εισαγόμενης αξίας της κατηγορίας.
Στην κατηγορία υποδημάτων, οι εισαγωγές από Βραζιλία ανήλθαν σε €862.000, επί συνολικών εισαγωγών περίπου €120 εκατ., δηλαδή μόλις 0,87% της συνολικής εισαγόμενης αξίας.
Σημαντική είναι η παρουσία σε οχήματα μεταφοράς εμπορευμάτων με εισαγωγές αξίας €510.000 (7%), προϊόντα ξύλου αξίας €486.000 (14,86%) και κατασκευαστικά μηχανήματα €337.000 (6,05%).
Στα πουλερικά, η παρουσία της Βραζιλίας είναι σχεδόν μηδαμινή, καλύπτοντας μόλις το 0,32% (€89.700) της συνολικής εισαγόμενης ποσότητας. Για το 2024, οι εισαγωγές από Βραζιλία ανήλθαν σε 27.000 κιλά, επί συνολικών εισαγωγών 8.240.130 κιλά.
Τέλος, στην κατηγορία cow peas, οι εισαγωγές από Βραζιλία ανήλθαν σε 74.144 κιλά και €65.000, καλύπτοντας 31,28% της συνολικής εισαγόμενης ποσότητας.
Σήμερα, οι εισαγωγές από Βραζιλία υπόκεινται στους κοινούς δασμούς της ΕΕ: Καφές 0%, χυμοί φρούτων 12-20% (ανάλογα με τον βαθμό συμπύκνωσης και την περιεκτικότητα σε σάκχαρα), υποδήματα 8-17%, οχήματα και μηχανήματα 4-10%, πουλερικά 15-20% και αυστηρές ποσοστώσεις.
Το στοίχημα των κυπριακών εξαγωγών
Το σύνολο των εξαγωγών (εγχώριες εξαγωγές και επανεξαγωγές) στη Βραζιλία ανήλθε σε €1.784.866, εκ των οποίων €1.630.154 αφορούν εγχώριες εξαγωγές και €107.192 επανεξαγωγές.
Ο σημαντικότερος εξαγωγικός κλάδος είναι τα μηχανήματα και ο μηχανικός εξοπλισμός, με αξία εγχώριων εξαγωγών €942.825, που αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 55% των συνολικών εγχώριων εξαγωγών.
Ακολουθούν, τα πλαστικά και τα τεχνουργήματα από πλαστικές ύλες, με εξαγωγές ύψους €655.929, που αποτελούν το δεύτερο βασικό πυλώνα των κυπριακών εξαγωγών προς τη Βραζιλία.
Οι υπόλοιπες εγχώριες εξαγωγές (οπτικά και ιατρικά όργανα, ηλεκτρικός εξοπλισμός, έντυπα προϊόντα) κινούνται σε οριακά επίπεδα, γεγονός που επιβεβαιώνει την απουσία διαφοροποίησης και κρίσιμης μάζας στο διμερές εμπόριο.
Στον τομέα των μηχανημάτων, οι δασμοί κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 12% και 20%, ενώ τα πλαστικά προϊόντα επιβαρύνονται με δασμούς της τάξης του 14%-18%. Για τον ηλεκτρικό εξοπλισμό και τα οπτικά και ιατρικά όργανα, οι δασμοί κυμαίνονται γενικά μεταξύ 14% και 20%, συχνά σε συνδυασμό με πρόσθετες απαιτήσεις πιστοποίησης.
