Αποφεύγουν τις προληπτικές εξετάσεις οι Κύπριοι, με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας να προβληματίζεται από τα πολύ χαμηλά ποσοστά που καταγράφονται στο λογισμικό του Γενικού Σύστηματος Υγείας και να ετοιμάζεται για εκστρατεία ενημέρωσης προκειμένου να ενημερώσει εκ νέου τους πολίτες για τα σχετικές υπηρεσίες που τους παρέχονται μέσω του ΓεΣΥ.

Ενδεικτικά είναι τα ποσοστά που κατέγραψε ο ΟΑΥ και αφορούν τα έτη 2024 και 2025 από τα οποία προκύπτει ξεκάθαρα η στάση που τηρούν οι δικαιούχοι του Συστήματος έναντι των προγραμμάτων πρόληψης που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του Γενικού Συστήματος Υγείας.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα καταγεγραμμένα στο λογισμικό σύστημα δεδομένα, το 2024, υποβλήθηκε σε Τεστ Παπανικολάου το 22,3% των γυναικών που είχαν δικαίωμα να υποβληθούν στη συγκεκριμένη εξέταση. Το 2025 στη συγκεκριμένη εξέταση υποβλήθηκε το 21% των δικαιούχων γυναικών με το ποσοστό και για τα δύο έτη συνολικά, να βρίσκεται στο 42,7%.

Η εξέταση με το Τεστ Παπανικολάου (ΠΑΠ Τεστ) παρέχεται από το ΓεΣΥ από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του Συστήματος. Σε περιπτώσεις γυναικών που δεν έχουν κάποιο σύμπτωμα ή ιστορικό, διενεργείται κάθε δύο χρόνια μέχρι την ηλικία των 65 ετών. Στις περιπτώσεις, ωστόσο, που υπάρχουν ενδείξεις, συμπτώματα ή ιστορικό, τα οποία δικαιολογούν επανάληψη του τεστ σε μικρότερο διάστημα από τα δύο έτη, τότε ο έλεγχος αποζημιώνεται εξ’ ολοκλήρου από το ΓεΣΥ ανεξαρτήτως συχνότητας.

Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο για καρκίνο του προστάτη, το 2024 είχε υποβληθεί στη σχετική εξέταση το 42,7% των ανδρών άνω των 45 ετών. Το 2025 το ποσοστό έφθασε στο 43,3%. Μεγαλύτερα ποσοστά κατέγραψαν οι άνδρες 65 ετών και άνω αφού το 2024 το ποσοστό των δικαιούχων ανδρών που υποβλήθηκε στη συγκεκριμένη εξέταση ήταν 52,2% και το 2025 στο 53,9%. Για άνδρες υψηλού κινδύνου η εξέταση πρέπει να γίνεται κάθε πέντε χρόνια. Για άνδρες άνω των 50 ετών κάθε δύο χρόνια και για άνδρες άνω των 65 ετών ακολουθείται συγκεκριμένο πωτόκολλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν τα πολύ χαμηλά ποσοστά προληπτικού ελέγχου όρασης στα παιδιά. Το 2024 είχε υποβληθεί στον συγκεκριμένο έλεγχο μόλις το 11,9% των παιδιών που δικαιούνταν να εξεταστούν, με το ποσοστό να φθάνει το 2025 στο 12,2%. Συνολικά και τα δύο έτη είχαν δικαίωμα να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο όρασης 188.866 παιδιά και υποβλήθηκαν μόλις 37.539.

Ο προληπτικός έλεγχος όρασης στα παιδιά, έχει στόχο την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων που οδηγούν σε απώλεια όρασης η οποία μπορεί να προληφθεί. Τα παιδιά συστήνεται να εξετάζονται κατά τη διάρκεια του ελέγχου ρουτίνας από τους παιδίατρους, όσον αφορά στην όραση, σε ηλικία από 0 μέχρι 6 μηνών ανά 2 μήνες, από 6 μηνών μέχρι 2 ετών ανά 6 μήνες και από 6 μέχρι 18 ετών ανά τριετία. Στην ηλικία των 3-5 ετών συστήνεται ο καθολικός ανιχνευτικός έλεγχος από οφθαλμίατρο.

Εξαιρετικά χαμηλά είναι και τα ποσοστά των δικαιούχων του ΓεΣΥ που έλαβαν τις υπηρεσίες οδοντιάτρου που δικαιούνται μια φορά ετησίως μέσω του Συστήματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΑΥ, το 2024  έλαβε τις υπηρεσίες αυτές το 32,7% και το 2025 το 34,1%. Συνολικά έλαβαν τις υπηρεσίες 491,155 δικαιούχοι ενώ δικαίωμα είχαν 1, 025, 814.

Ο ΟΑΥ, όπως ανέφερε στον «Φ» η υπεύθυνη Τμήματος Επικοινωνίας του Οργανισμού, Αλεξία Μακρίδου, έχει ήδη προχωρήσει σε ανάλυση και αξιολόγηση των δεδομένων και βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας μεγάλης εκστρατείας ενημέρωσης τόσο των πολιτών όσο και των γιατρών με στόχο την μεγαλύτερη ανταπόκριση των δικαιούχων του ΓεΣΥ στις συγκεκριμένες προληπτικές εξετάσεις. Αναφέρεται ότι μέσω του ΓεΣΥ προσφέρονται κι άλλες προληπτικές εξετάσεις για τις οποίες οι δικαιούχοι μπορούν να ενημερώνονται μέσω των προσωπικών γιατρών και παιδιάτρων.

H πρόληψη, είπε η κ. Μακρίδου, «πρέπει να εφαρμόζεται στη βάση τεκμηριωμένης κλινικής πρακτικήςπου να στηρίζεται με κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες, οι οποίες να αποδεικνύουν το όφελος στη δημόσια υγεία». Μέσω της πρόληψης, τόνισε, «λαμβάνονται όλα εκείνα τα μέτρα που απαιτούνται ώστε να μειωθούν οι διάφοροι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης μιας νόσου, ενώ την ίδια στιγμή μέσω της πρόληψης επιβραδύνεται και η εξέλιξη κάποιας νόσου ή/και οι επιπλοκές αυτής».

Για αυτόν τον λόγο, κατέληξε, «καλούμε τους δικαιούχους μας να λαμβάνουν αυτές τις υπηρεσίες που τους προσφέρονται μέσω του ΓεΣΥ και να υποβάλλονται στις προληπτικές εξετάσεις που το Σύστημα τους παρέχει. Η πρόληψη αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε συστήματος Υγείας και ο Οργανισμός εντός του δικού του πλαισίου προωθεί την πρόληψη σε κάθε περίπτωση».