Σε δύο υπουργούς κοινοποιείται η επιστολή του Συνδέσμου Τραπεζών με την οποία ζητά εξηγήσεις από τους ΕΟΑ σχετικά με την ανάκληση «πολεοδομικών βεβαιώσεων» (αδειών) από τους Οργανισμούς, κάτι το οποίο σήμανε συναγερμό, με δεδομένο ότι τράπεζες πιθανώς να βρεθούν εκτεθειμένες παραχωρώντας δάνεια για ανέγερση κτηρίων ή και αγορά οικιστικών μονάδων, που δεν θα μπορούν να νομιμοποιηθούν.
Η επιστολή, την οποία εξασφάλισε ο «Φ», και έχει ως παραλήπτες τους γενικούς διευθυντές των πέντε ΕΟΑ και με κοινοποίηση προς τα υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομικών, πέραν της ενημέρωσης την οποία ζητά ο Σύνδεσμος Τραπεζών, εκ μέρους των μελών του, θεωρείται και μορφή άσκησης πίεσης, ώστε να αναλάβει ο καθένας τις ευθύνες του, εάν και εφόσον παρατηρηθεί γενικευμένο φαινόμενο ξεκρέμαστων δανείων.
Μία από τις βασικές έγνοιες του Συνδέσμου Τραπεζών, είναι να προχωρούν τα μέλη του σε εκταμιεύσεις δανείων, με αποτέλεσμα να δημιουργείται πιστωτικός κίνδυνος από τη μείωση της αξίας της υποθήκης επί οικοδομής για την οποία δεν θα δύναται να εκδοθεί τίτλος ιδιοκτησίας.
Ο Σύνδεσμος εκφράζει επίσης φόβους για αυξημένα κρούσματα ανάκλησης αδειών ανάπτυξης, ένεκα της διαδικασίας ταχείας αδειοδότησης η οποία υιοθετήθηκε τους τελευταίους μήνες αλλά έγινε εμφανής όταν άρχισαν οι επιτόπιοι έλεγχοι (στα εργοτάξια) από τις τεχνικές υπηρεσίες κυρίως του ΕΟΑ Λευκωσίας και του ΕΟΑ Λεμεσού. Σημειώνεται πως σε άλλους ΕΟΑ δόθηκε βάρος στον λεγόμενο «επιτελικό έλεγχο» (δηλαδή στα σχέδια όπως αυτά κατατίθενται από τους μελετητές, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως τυχόν παρανομίες που συντελούνται στο πεδίο, δηλαδή εκεί που ανεγείρονται οι οικοδομές.
Στην επιστολή του Συνδέσμου Τραπεζών, υπό τον τίτλο «Ανακλήσεις Πολεοδομικών Αδειών και Αδειών Οικοδομής», γίνεται αναφορά σε «πιστωτικό κίνδυνο που προκύπτει για τα μέλη μας (τις τράπεζες) από παραχώρηση δανείων με εξασφάλιση υποθήκη σε υπό ανέγερση οικοδομή της οποίας η άδεια στη συνέχεια ανακαλείται».
Και η επιστολή του συνδέσμου, συνεχίζει:
«Ως εκ τούτου, και επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι το ενδεχόμενο ανάκλησης πιθανό να είναι συχνότερο στις περιπτώσεις αδειών ταχείας έκδοσης για τις οποίες ακολουθείται αυτοματοποιημένη διαδικασία, παρακαλούμε όπως μας ενημερώσετε τι ισχύει με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και διαδικασίες σε σχέση με τα ακόλουθα»:
– Τους λόγους για τους οποίους μπορεί να ανακληθεί μια άδεια (παράκληση μας όπως παρατεθούν σχετικά παραδείγματα).
– Τα στάδια στα οποία είναι δυνατό ή πιο πιθανό να γίνει ανάκληση.
«Πέραν των πιο πάνω, είναι εξαιρετικά σημαντικό να γνωρίζουμε κατά πόσο σε περίπτωση ανάκλησης άδειας ειδοποιείται – με ποιο τρόπο και σε ποια χρονικά πλαίσια – ο ιδιοκτήτης του υπό ανέγερση ακινήτου ή/και το πιστωτικό ίδρυμα που ως κάτοχος υποθήκης είχε κληθεί να δώσει σχετική συγκατάθεση στο στάδιο της υποβολής της αίτησης για την άδεια».
Γίνεται αντιληπτό πως η πιο πάνω πληροφόρηση (απευθείας ή μέσω του ιδιοκτήτη) είναι απαραίτητη για το πιστωτικό ίδρυμα καθώς σε αντίθετη περίπτωση θα εξακολουθεί να προχωρεί σε εκταμιεύσεις του δανείου με αποτέλεσμα να δημιουργείται πιστωτικός κίνδυνος από τη μείωση της αξίας της υποθήκης επί οικοδομής για την οποία δεν θα δύναται να εκδοθεί τίτλος ιδιοκτησίας.
Από το περιεχόμενο της επιστολής καθίσταται εμφανές ότι οι τράπεζες ανησυχούν μήπως μείνουν μετέωρες δανείζοντας με υποθηκευμένα κτήρια τα οποία θα αξίζουν λιγότερα από ότι τα ακίνητα που υποθηκεύονται (υπό την έννοια ότι δεν θα είναι νόμιμα).
Από το περιεχόμενο της επιστολής και ειδικότερα με την κίνηση να ζητηθούν οι λόγοι πιθανής ανάκλησης αδειών, διαφαίνεται επίσης, πως προτίθενται να ασκούν κάποιας μορφής ελέγχου επί του έργου ή περαιτέρω δεσμεύσεων προτού παραχωρήσουν σε δανειοδότησή ή πριν την συνεχίσουν/ολοκληρώσουν.
Σε αυτό το πλαίσιο φαίνεται να εντάσσεται και το αίτημα ενημέρωσης των αιτητών και κατ’ επέκταση των ιδίων των τραπεζών σε περίπτωση ανάκλησης κάποιας άδειας.
Παρατυπίες στο 85% των πολεοδομικών αιτήσεων στη Λευκωσία
Όπως έγραψε ήδη ο «Φ», κατά τη διάρκεια επιτόπιων ελέγχων λειτουργών του ΕΟΑ Λευκωσίας (Μάρτιος 2025 – Αύγουστος 2025) που αφορούσαν 13 εκδοθείσες πολεοδομικές βεβαιώσεις, ποσοστό της τάξης του 15% των υποβληθεισών αιτήσεων βρέθηκαν έγκυρες. Ποσοστό 31%, παρουσιάζαν επουσιώδεις αποκλίσεις ενώ ποσοστό 54%, παρουσίαζαν ουσιώδεις αποκλίσεις/παρατυπίες, μεταξύ των οποίων υπερβάσεις συντελεστών ανάπτυξης (λόγω λανθασμένων υπολογισμών), δυσλειτουργίες χώρων στάθμευσης, μειωμένες αποστάσεις από τα σύνορα των τεμαχίων, με αποτέλεσμα τον δυσμενή επηρεασμό των ανέσεων περιοίκων, κ.λπ..
Με άλλα λόγια, 85% των αιτήσεων παρουσίαζαν κάποιο μικρό ή μεγάλο πρόβλημα με τη συντριπτική πλειοψηφία (54%) να παρουσιάζουν πολύ σοβαρά προβλήματα, με βάση τα οποία «απαγορεύεται δια ροπάλου» η νομιμοποίησή τους.
Χθες ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λευκωσίας κ. Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης, ερωτηθείς σχετικά, ανέφερε ότι πραγματοποιούνται συναντήσεις μεταξύ των εμπλεκομένων υπηρεσιών, με σκοπό να συμπληρωθούν τα κενά τα οποία εντοπίζονται στα Διατάγματα του υπουργού Εσωτερικών σχετικά με το θέμα της αδειοδότησης. Ανάμεσα στους στόχους των διαβουλεύσεων είναι και η εφαρμογή ενιαίας πολιτικής από όλους τους ΕΟΑ.
Σημειώνεται, πως από επαφές μας με εκπροσώπους ΕΟΑ πληροφορηθήκαμε πως κάποιοι επέλεξαν την μέθοδο επαφής με τους μελετητές των διαφόρων έργων με σκοπό τη συμπλήρωση των κενών/λαθών στις αιτήσεις, αντί να τους καταγγείλουν, όπως δικαιούνται να πράξουν. Αυτό στόχευε και στοχεύει στην πρόκληση αντιπαράθεσης μεταξύ ΕΟΑ και μελετητών.
Πρόταση για επιτροπή επίλυσης διαφορών
Σημειώνεται, πως σύμφωνα με τον ΕΟΑ Λευκωσίας, ο Οργανισμός έχει ήδη εκφράσει τις επιφυλάξεις του και τις ανησυχίες του για την εφαρμογή των εν λόγω Διαταγμάτων, τόσο στο Υπουργείο Εσωτερικών, όσο και προς το ΕΤΕΚ. Επίσης, ο ΕΟΑ Λευκωσίας, έχει ήδη υποβάλει σχετική πρόταση για τη σύσταση μιας ανεξάρτητης «Τεχνικής Επιτροπής Επίλυσης Διαφορών», η οποία θα λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο όργανο αξιολόγησης των Ανακλήσεων/Ακυρώσεων, ή/και άλλων θεμάτων, ενδεχομένως να προκύπτουν από τα εκδοθέντα Διατάγματα ταχείας αδειοδότησης.
Σημειώνεται, επίσης πως αρχικά η ταχεία διαδικασία αδειοδότησης είχε εφαρμοστεί για τις αναπτύξεις της Κατηγορίας Α (αναπτύξεις μέχρι δύο μονάδων κατοικίας). Οι άδειες πολεοδομίας και οικοδομής για μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες εκδίδονται εντός συνολικά 40 εργάσιμων ημερών.
Τον Μάρτιο 2025, το νέο σύστημα αδειοδότησης επεκτάθηκε για αναπτύξεις της Κατηγορίας Β, δηλαδή αναπτύξεις μέχρι 12 μονάδες κατοικίας σε σειρά και τετραώροφες πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα και ένα υπόγειο. Με την εφαρμογή του νέου τρόπου στις αναπτύξεις της Κατηγορίας Β, οι απαραίτητες άδειες θα εκδίδονται εντός συνολικά 80 εργάσιμων ημερών.
